تصمیم بانک مرکزی درباره قیمت دلار توجه‌برانگیز شد

عصرایران_امجد طریق نوشت: بانک مرکزی در حال فروش اسکناس دلار و یورو  به زیر قیمت است. این اقدام با توجیه تلاش برای کنترل بازار صورت می‌گیرد اما نه تنها بی‌نتیجه و بی تاثیر است بلکه اقدامی مضر و رانت زاست. ضمن اینکه باعث از دست رفتن بخشی از سرمایه های ارزی کشور می‌شود.

براساس تصمیم بانک مرکزی، از طریق "صرافی ملی" به هر فرد ایرانی، سالانه یک هزار یورو یا معادل آن به ارز دیگر مثلا دلار، به قیمت زیر قیمت بازار (قیمت واقعی) فروخته شود.  

به نوشته یکی از رسانه ها ارز سهمیه‌ای که با نرخ دولتی به‌فروش می‌رسد، الان می‌تواند حدود 24 تا 25 میلیون تومان در روز سود داشته باشد. درحال حاضر هر یورو در بازار آزاد حدود 172 هزار تومان ارزش دارد اما قیمت یورویی که تحت‌عنوان یورو توافقی اعلام می‌شود و در قالب ارز دولتی به متقاضیان به‌فروش می‌رسد، 148 هزار تومان است. به این ترتیب خرید سهمیه هزار یورویی با نرخ ارز توافقی قریب 148 میلیون تومان هزینه خواهد داشت. همین میزان ارز در بازار آزاد البته 172 میلیون آب می‌خورد که به‌معنای تفاوت 24 میلیون تومانی است. یعنی تفاوتی معادل 15 درصد.‌

رسانه دیگری هم نوشته: صرافی ملی (محل فروش یک هزار یورو) هر یورو را هم با قیمت 161 هزار و 500 تومان به متقاضیان می فروخت ولی قیمت فروش یورو بین دلال ها در میدان فردوسی تهران، حدود 165 هزار تومان بود.

براساس برنامه بانک مرکزی، هر ایرانی با ارائه کد ملی می تواند بدون هیچ مدرک و شرایطی تنها با ارائه یک عدد کارت ملی، هر سال یک بار، مبلغ 1000 یورو یا معادل آن را زیر قیمت بازار خریداری و در بازار بفروشد و سود ببرد.

چند نکته و سوال قابل طرح است:

1- دولت چرا و به چه دلیل باید دلار و یورو اسکناس را زیرقیمت بازار بفروشد؟ 

وقتی دولت فروش زیرقیمت دلار و یورو را به شرکت ها برای ورود مواد غذایی، متوقف کرده و کار درستی هم انجام داده (چرا که هم بی نتیجه بود هم فسادزا و رانت خیز) چرا باید فروش زیرقیمت یورو و دلار را در شکل دیگری ادامه دهد؟

حالا که دولت فروش دلار ارزان قیمت (ارز ترجیحی) را برای واردات مواد غذایی متوقف کرده چرا در بخش دیگری برای عامه مردم و بدون هیچ دلیل و توجیهی ، دلار را زیر قیمت می فروشد؟

از یک سو پزشکیان، رئیس جمهوری از کمبود ارز می نالد و همزمان بانک مرکزی ارزها را زیر قیمت به باد می دهد.

2- فلسفه فروش هزار یورو یا معادل دلاری آن به هر فرد ایرانی چیست؟ چگونه و از چه طریقی به این عدد رسیده اند؟ چرا هزار یورو؟ چرا 10 هزار یورو پرداخت نشود یا چرا 500 یورو؟ چرا یک بار در سال فروخته شود و نه 5 بار در سال؟

این هزار یورو با کدام توجیه و به چه دلیلی زیر قیمت بازار فروخته می شود؟

3- ایران تحت تحریم های شدید در همه بخش ها و در تمام فعالیت های اقتصادی است. از خرید کالا تا جابجایی ارز و سرمایه گذاری. یکی از مهم ترین تحریم ها، تحریم "اسکناس دلار" به عنوان جهان رو ترین و مهم ترین ارز جهانی است. 

در نتیجه تحریم ها و تاثیرات آن، ورود "اسکناس" دلار و یورو به کشور به شدت کاهش یافته، چندان که می توان گفت "اسکناس" این دو ارز در ایران، ارزش بالایی دارد . بنابراین بانک مرکزی نباید آن را به راحتی از دست بدهد.

این اقدام بانک مرکزی، یادآور دو اقدام فاجعه باری است که در زمان ریاست سیف بر بانک مرکزی (دوره ریاست جمهوری حسن روحانی) رخ داد. نخست پیش فروش انبوه سکه زیر قیمت بازار. دومی هم فروش دلار ارزان تر به قیمت 4200 تومان بود در حالی که همان زمان، دلار در بازار آزاد (قیمت واقعی) چند هزار تومان گران تر خرید و فروش می شد. این دو اتفاق بیشتر به غارت منابع کشور شبیه بود.

هر دو اتفاق با توجیه و استدلال کنترل قیمت ها در بازار انجام شد اما کمترین تاثیری نداشت بلکه رانت و فساد زیادی به جا گذاشت و مصداق واقعی حیف و میل بود.

آیا اگر این طلا و دلار متعلق به شخص مدیران و مسوولان وقت بود آنها حاضر می شدند دارایی خود را زیر قیمت عرضه کنند؟  امروز هم همین سوال قابل طرح است: آیا مسوولان حاضرند ارز شخصی خود را زیرقیمت بفروشند که این گونه با منابع ارزی کشور رفتار می کنند؟

همانطور که دولت حق ندارد زمین و تجهیزات و امکانات خود را ارزان و زیر قیمت بفروشد، این موضوع درباره فروش سکه و دلار و طلا هم صدق می کند.

این اقدام جدید بانک مرکزی که در گذشته هم بارها انجام و نادرستی آن اثبات شده، باعث می شود افراد نه براساس نیاز واقعی به اسکناس دلار و یورو (به عنوان مثال مسافرت خارج از ایران یا دانشجویان محصل در دانشگاه های خارجی، یا بیماران برای درمان در خارج از کشور) بلکه با انگیزه کسب سود به دنبال خرید این هزار یورو اسکناس بروند و بعد آن را در بازار آزاد بفروشند. 

با این اقدام، مردم مقابل صرافی های دولتی صف می بندند با کارت ملی در دست، برای خرید دلار و یوروی ارزان و زیر قیمت بازار. افرادی هم که خود پول کافی نداشته باشند، کارت ملی شان را اجاره می دهند و از این طریق  سودی می برند.

4- آیا این اقدام به معنی تشویق مردم به سفته بازی و دلالی نیست؟  

5- اگر بانک مرکزی به دنبال ارائه ارز به بازار برای کسب ریال یا کنترل بازار است، بهترین اقدام به مزایده گذاشتن اسکناس دلار و یورو در میان صرافی ها و فروش آن به بالاترین قیمت است.

اقدام دیگر می تواند برداشتن محدودیت موجود و اعمال آزادی در نقل و انتقال و خرید و فروش اسکناس ارز از جمله دلار و یورو براساس قیمت های واقعی است.

همچنین می توان ابتکارهایی برای جذب اسکناس دلار و یورو از خارج به داخل کشور پیشنهاد و ارائه کرد. از جمله، اعطای اقامت موقت در ایران به شهروندان خارجی در برابر سپرده گذاری دلاری یا یورویی در بانک های داخلی است. (مثلا سپرده گذاری 10 هزار دلار به ازای اعطای اقامت موقت یک ساله به شهروندان خارجی)

علاوه بر این، بانک مرکزی باید سخت گیری های موجود در برابر ورود ارز به کشور را بردارد. به همین ترتیب، محدودیت خرید و فروش ارز را در صرافی ها بردارد.

هر چقدر محدودیت مبادله و معادله ارز در کشور بیشتر باشد این خود به عاملی برای افزایش قیمت آن تبدیل می شود.