بالاخره روزانه چند لیوان آب باید بنوشیم؟

همشهری‌آنلاین - پروانه بندپی: سال‌هاست یک توصیه در ذهن ما جا انداخته شده که اگر می‌خواهید سلامت بمانید، باید روزانه ۶ تا ۸ لیوان (حدود ۲ لیتر) آب بنوشید. اما آیا این عدد واقعا پشتوانه علمی دارد؟

سال‌ها است یک توصیه در ذهن ما جا انداخته شده که اگر می‌خواهید سلامت بمانید، باید روزانه ۶ تا ۸ لیوان (حدود ۲ لیتر) آب بنوشید. اما آیا این عدد واقعاً پشتوانه علمی دارد؟ متخصصان تغذیه می‌گویند نیاز بدن به آب، یک نسخه ثابت برای همه نیست و به عوامل متعددی بستگی دارد.

برای بسیاری از مردم، نوشیدن آب بیشتر از یک توصیه سلامتی، تبدیل به نوعی اجبار ذهنی شده است. خیلی‌ها حتی وقتی تشنه نیستند، خودشان را مجبور می‌کنند چند لیوان آب دیگر بنوشند. فقط به این دلیل که شنیده‌اند «باید ۸ لیوان در روز بخوریم». عددی که آن ‌قدر تکرار شده که کمتر کسی می‌پرسد اصلاً منشأ علمی آن چیست. خیلی‌ها هم دوست نددارند مدام مشغول نوشیدن اب باشند. چون تصور می‌کنند ۸ لیوان واقعا زیاد است و خسته‌شان می‌کند.

بعضی متخصصان می‌گویند این توصیه کلاسیک، پایه علمی دقیقی ندارد. آنچه متخصصان روی آن تأکید می‌کنند، «نیاز متغیر بدن به مایعات» است؛ یعنی مقدار آبی که هر فرد نیاز دارد، به سن، وزن، میزان فعالیت بدنی، دمای محیط، وضعیت سلامت و حتی نوع تغذیه بستگی دارد.

سارا مؤمنی، متخصص تغذیه و رژیم‌درمانی به همشهری‌آنلاین می‌گوید: بدن انسان مثل ماشین نیست که برای همه با یک عدد ثابت کار کند. مثلا نیاز یک فرد ورزشکار به آب در تابستان با کسی که کم‌تحرک است و در هوای خنک زندگی می‌کند، کاملاً متفاوت است. پس توصیه خوردن ۸ لیوان بیشتر یک ساده‌سازی کلی و عمومی است، نه یک دستور علمی دقیق.

به گفته این متخصص، یکی از اشتباهات رایج این است که مردم تصور می‌کنند فقط «آبی که می‌نوشند» در تأمین آب بدن نقش دارد. در حالی که بخش قابل توجهی از آب مورد نیاز بدن از طریق غذاها تامین می‌شود؛ میوه‌ها، سبزیجات، سوپ‌ها، لبنیات و حتی قهوه و چای (البته نه چای پررنگ) هم بخشی از مایعات روزانه حساب می‌شوند. حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد آب روزانه بدن از همین منابع غذایی تأمین می‌شود.

بدن انسان یک سیستم هشدار بسیار دقیق دارد؛ تشنگی. برخلاف تصور رایج، تشنگی دشمن سلامت نیست. بلکه یک مکانیسم طبیعی برای حفظ تعادل آب بدن است. در افراد سالم احساس تشنگی معمولاً قبل از رسیدن به کم‌آبی خطرناک ظاهر می‌شود. مؤمنی می‌گوید: اگر فرد بیماری خاصی نداشته باشد و به پیام تشنگی بدنش توجه کند، معمولاً نیازی نیست خودش را مجبور به نوشیدن آب بیش از حد کند. وسواس روی مصرف آب، حتی می‌تواند در مواردی باعث مشکلاتی مثل رقیق شدن بیش از حد املاح بدن شود.

کارشناسان می‌گویند یکی از شاخص‌های ساده و علمی برای ارزیابی وضعیت آب بدن، رنگ ادرار است. اگر رنگ آن زرد خیلی کم‌رنگ یا نزدیک به شفاف باشد، یعنی بدن به اندازه کافی آب دریافت کرده است. زرد تیره و غلیظ، نشانه کم‌آبی است و بدن نیاز به مایعات دارد.

مومنی درباره آب مورد نیاز کودکان هم می‌گوید: درمورد کودکان ماجرا کمی متفاوت است. کودکان معمولاً دیرتر از بزرگسالان احساس تشنگی می‌کنند و چون مدام درگیر بازی و فعالیت‌اند، پیام‌های بدن‌شان را نادیده می‌گیرند. به همین دلیل والدین باید مصرف آب آنها را مدیریت کنند.

به گفته این کارشناس تغذیه، کودکان بسته به سن، وزن میزان فعالیت‌ و شرایط دما به طور متوسط بین یک تا ۱.۵ لیتر مایعات در روز نیاز دارند. البته این مقدار آب خالص نیست. بلکه کل مایعات دریافتی از غذا و نوشیدنی‌ها را شامل می‌شود؛ بخش زیادی از آب مورد نیاز کودک از میوه‌ها، سبزیجات، لبنیات، سوپ و ... تأمین می‌شود. نه فقط از آب.

او می‌گوید: به طور کلی کودکان خردسال (زیر ۴ سال) باید درمجموع آب مصرفی‌شان در طول روز باید تقریبا ۴ لیوان (یک لیتر) باشد و کودکان ۴ تا ۸ سال، ۵ تا ۷ لیوان (۱.۲ تا ۱.۷ لیتر). البته بعضی منابع هم معتقدند که تعداد لیوان‌ها برای کودکان باید برابر سن آنها باشد. مثلا یک کودک ۷ساله بهتر است ۷ لیوان آب بنوشد یا یک کودک ۴ ساله ۴ لیوان آب.

البته کارشناسان معمولا به این نکته توجه دارند که مهم‌تر از عدد لیوان‌هایی که کودکان باید آب بخورند، این است که در طول روز آب بنوشند. مخصوصاً موقع بازی، حین و بعد از ورزش به خصوص وقتی در مدرسه هستند و والدین به آنها دسترسی ندارند و همچنین در هوای گرم.