کالابرگ یک‌ میلیونی چقدر زیر فشار قیمت‌ها دوام می‌آورد؟

فرارو: با آغاز برداشت کالابرگ یک‌ میلیونی، دولت تلاش کرد تصویر مورد نظرش از حمایت معیشتی را تغییر دهد و فشار تورم را از روی سفره خانوار بردارد. با این حال بازار نیز مسیر مورد پسند خود را ادامه داد.

داده‌های اولیه نشان می‌دهند قیمت‌ها نیز توانسته‌اند خودشان را بالا بکشند و در نتیجه شاهد شکل‌گیری شکافی جدید میان هدف سیاست‌گذار و واقعیت زندگی روزمره هستیم که ردپای آن در قیمت روغن، مرغ، تخم‌مرغ، گوشت قرمز و حتی اقلامی مثل روغن موتور و لاستیک خودرو به‌وضوح دیده می‌شود.

کالابرگ یک‌ میلیونی می‌تواند نقش حمایت معیشتی داشته باشد؟

یارانه نقدی در شرایط تورمی، کارایی خود را از دست می‌دهد. به همین دلیل دولت سراغ کالابرگ الکترونیکی رفته و قصد دارد به منظور حفظ قدرت خرید مردم، اعتبار آن را مستقیم به کالاهای اساسی گره بزند.

با این حال سیگنال ارسال شده به بازار باعث شده بخشی از بازار (به‌ویژه در حوزه کالاهای پرمصرف) برای افزایش قیمت در حالت آماده‌باش بماند. تجربه‌های قبلی نشان می‌دهند در اقتصاد ایران، بین اعلام سیاست حمایتی و واکنش تورمی بازار مرز باریکی وجود دارد.

قیمت روغن خوراکی بعد از کالابرگ

روغن خوراکی اولین کالایی بود که پتانسیل بالای اثرپذیری خود را در معرض نمایش گذاشت. در دی‌ماه ۱۴۰۴، قیمت روغن به‌طور رسمی افزایش پیدا کرد. بطری‌های روغن مایع که پیش‌تر با قیمت‌های 80 تا 90 هزار تومان فروخته می‌شدند، حالا در کف قیمت به 200 تا 300 هزار تومان برای بسته‌های 800 و 900 میلی‌لیتری رسیده‌اند.

خانواری که کالابرگ دریافت می‌کند در حال حاضر با دو محدودیت هم‌زمان روبه‌روست؛ از یک طرف قیمت رسمی افزایش پیدا کرده و از طرف دیگر به خاطر شکل نگرفتن فرم ایده‌آل عرضه هنوز حق انتخاب زیادی ندارد. حداقل تا وقتی این وضعیت تغییر نکند عملاً بخشی از اثر حمایتی کالابرگ کم‌رنگ خواهد شد.

قیمت مرغ و تخم‌مرغ؛ شکاف قیمت مصوب با واقعیت بازار

مرغ و تخم‌مرغ، دو ستون پروتئینی در سفره طبقات متوسط و پایین به حساب می‌آیند. قیمت مصوب مرغ برای مصرف‌کننده حدودا کیلویی ۲۷۸ هزار تومان اعلام شده است اما گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد در بسیاری از نقاط، این عدد یا رعایت نمی‌شود یا با عرضه محدود همراه است.

تخم‌مرغ نیز از این قاعده مستثنا نیست. شانه تخم‌مرغ که قبلا زیر ۲۰۰ هزار تومان معامله می‌شد، ظرف یک روز به محدوده ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان رسیده است. افزایش قیمت این دو قلم، به‌ویژه برای خانوارهای پرجمعیت، اثر مستقیمی بر هزینه ماهانه دارد و کالابرگ می‌تواند تنها بخش کوچکی از آن را پوشش ‌دهد.

تورم مواد غذایی در روایت‌ها و آمار رسمی حدود ۵۷ درصد اعلام می‌شود ولی تجربه بازار آزاد از رشد ۲ تا ۳ برابری برخی اقلام حکایت دارد

خطر حذف آرام گوشت قرمز از سفره طبقه متوسط

مرغ و تخم‌مرغ گران شده‌اند اما گوشت قرمز پای خود را خیلی بیشتر از گلیمش دراز کرده و عملاً با تهدید حذف‌شدن از سبد مصرفی بسیاری از خانوارها روبرو است. قیمت هر کیلو گوشت در بازار پیش از این در محدوده ۹۵۰ هزار تا بیش از یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان قرار داشت و حالا طبق برخی گزارش‌ها بین یک میلیون و 500 تا 2 میلیون تومان فروخته می‌شود.

در چنین شرایطی حتی با وجود کالابرگ، گوشت قرمز برای بخش بزرگی از جامعه دست‌نیافتنی شده است. وقتی کالایی دچار چنین طلسمی شود، دیگر نباید انتظار داشت سیاست حمایتی نقش تنظیم‌گری داشته باشد.

سیگنال‌های جدید تورم؛ از روغن موتور تا لاستیک خودرو

فشار تورم در دی ماه پرحادثه امسال فقط روی سفره مردم متمرکز نبود. خانوار شهری به‌ویژه در شهرهای بزرگ، وابستگی بالایی به خودرو دارد. روغن موتور که یک کالای مصرفی دوره‌ای است، حالا برای یک بطری ۴ یا ۵ لیتری، در برخی برندها از مرز یک میلیون تومان عبور کرده است.

لاستیک خودرو نیز مسیر مشابهی را طی می‌کند. گزارش‌های مربوط به کف بازار نشان می‌دهد هزینه تعویض یک جفت لاستیک، به‌راحتی از پنج میلیون تومان تا هفت میلیون تومان افزایش پیدا کرده است. دولت قطعا برای این یکی در سیاست‌گذاری‌های معیشتی خود جایگاهی در نظر نگرفته اما مردم عادی در زندگی واقعی روزمره آن را به شکل فشار تورمی کاملا احساس خواهند کرد.

مقایسه منصفانه کالابرگ یک‌ میلیونی با تورم واقعی بازار

تورم مواد غذایی در روایت‌ها و آمار رسمی حدود ۵۷ درصد اعلام می‌شود ولی تجربه بازار آزاد از رشد ۲ تا ۳ برابری برخی اقلام آن‌هم در بازه‌ای کوتاه‌ حکایت دارد. کالابرگ یک‌ میلیونی برای هر نفر، در بهترین حالت بخشی از این افزایش را جبران می‌کند.

حتی اگر کاملا خوشبینانه به ماجرا نگاه کنیم، متوجه می‌شوید کالابرگ یک‌ میلیونی روی کاغذ، سیاست بدی نیست اما این ابزار حمایتی بسیار زودتر از آن‌چه انتظار می‌رود، اثر خود را از دست می‌دهد. چون تورم پیوسته و ناجوانمردانه در هیبت اسبی چموش به پیش می‌تازد، کالابرگ الکترونیکی یک حمایت‌ مقطعی محسوب خواهد شد. نکته اینجاست که خود مقامات و مسئولان در میدان پاستور هم می‌دانند که برای مدتی محدود می‌توانند تاثیرگذار باشند و به همین دلیل مدام درباره تغییر و بازنگری در مورد رقم کالابرگ طی بازه سه ماهه سخن می‌گویند.