پشت‌پرده آرایش نظامیِ سریع ترامپ علیه تهران

دنیای اقتصاد: رحمن قهرمانپور  پژوهشگر ارشد مسائل بین‌الملل  نوشت: شاید در ظاهر چنین به نظر برسد که افزایش حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس و مخصوصا ورود تدریجی ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن به خلیج فارس نشانه روشنی از زودهنگام بودن حمله نظامی به ایران باشد. اما از نظر فنی باید توجه داشت که اصولا آمادگی برای انجام یک اقدام نظامی زمان‌بر است و بنابراین به همین راحتی نمی‌توان نتیجه گرفت که اقدام نظامی آمریکا علیه ایران به‌زودی انجام خواهد شد. آنچه درحال‌حاضر در حال رخ دادن است، این واقعیت است که آمریکا درصدد تقویت قدرت بازدارندگی خود در منطقه به منظور ارسال یک پیام معتبر به جمهوری اسلامی ایران است.

به نظر می‌رسد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، همچنان در چارچوب دیپلماسی قهری (اجبار) ابتدا می‌خواهد شانس خود را برای یک توافق امتحان کند و اگر دیپلماسی جواب نداد به اقدام نظامی متوسل شود. میزان و حجم تجهیزات نظامی ارسال‌شده از سوی آمریکا و اروپا به منطقه نشان می‌دهد که آمریکا خود را برای پاسخ احتمالی به ایران در صورت اقدام نظامی آماده می‌کند و همان‌طور که جی. دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، به‌تازگی گفته است، آمریکا امیدوار است ایران اقدامی غیر قابل انتظار انجام ندهد. همه اینها نشان می‌دهد ترامپ به دنبال آن است که از طریق استقرار نیروهای نظامی در نزدیکی مرزهای دریایی ایران، پیام معتبری به ایران بفرستد. این پیام ابتدا برای آن است که ایران در چارچوب دیپلماسی مشکلات خود را با آمریکا حل کند و اگر دیپلماسی جواب ندهد، همان‌طور که اشاره شد به احتمال زیاد ترامپ متوسل به اقدام نظامی خواهد شد.

با توجه به آنچه در کارائیب و در مورد ونزوئلا اتفاق افتاد، برخی تحلیلگران معتقدند که شکل دیگری از سناریوی ونزوئلا ممکن است در مورد ایران تکرار شود. اما باید توجه داشت که تفاوت‌های میان خاورمیانه و آمریکای جنوبی و کارائیب باعث خواهد شد آمریکا در دفاع از متحدان خود و مخصوصا اسرائیل نیروهای بیشتری راهی منطقه کند. در‌حال‌حاضر آمریکا توان تهاجمی لازم برای زدن ضربه نظامی به ایران را دارد و لذا سوال این است که چرا ناو آبراهام لینکلن و زیردریایی‌های تهاجمی را وارد منطقه کرده است؟

مهم‌ترین کاربرد این ناو و زیردریایی‌ها و هواپیماهای همراه آنها جلوگیری از منطقه‌ای شدن جنگ است. آمریکا معتقد است که  ایران در صورت مورد حمله قرار گرفتن، جنگ را منطقه‌ای خواهد کرد و از این رو به همراه متحدان خود و مشخصا اروپا و اسرائیل درصدد است تا حد امکان از منطقه‌ای شدن جنگ جلوگیری کند.

در هر صورت به نظر می‌رسد فعلا آمریکا از نظر نظامی در حال آماده‌سازی نیروهای خود در منطقه است و احتمال اینکه به این زودی‌ها به اقدام نظامی گسترده علیه ایران متوسل شود، کم است. اما با توجه به زمان‌بندی حضور نیروهای آمریکا در کارائیب که حدود چهار ماه طول کشید و با توجه به اینکه نیروهای نظامی و تجهیزات نظامی آمریکا از فروردین ۱۴۰۴در منطقه مستقر شده بودند و حمله به ایران در ۲۳خرداد صورت گرفت، به نظر می‌رسد در‌حال‌حاضر هم یک بازه زمانی حدودا دو تا چهارماهه برای انجام اقدام مورد نظر آمریکا لازم است.

گفته می‌شود نظامی‌های آمریکا به ترامپ خبر داده‌اند که با سرعت مورد نظر او نمی‌توانند خود را آماده درگیری نظامی کنند. بنابراین انتظار می‌رود به مرور زمان حضور نظامی آمریکا در منطقه افزایش یابد و ممکن است برخی برخوردهای ناخواسته میان نیروهای ایرانی و آمریکایی رخ دهد. اگر این برخوردها کنترل شوند و اتفاق خاصی نیفتد، در آن صورت ممکن است که آمریکا همانند ونزوئلا، تهدید ایران را برای دو یا سه ماه ادامه دهد و خواهان توافق دیپلماتیک و توافق اجباری با ایران شود. اما در صورتی که پیش از تحقق اقدام نظامی آمریکا، درگیری بین نیروهای ایرانی و آمریکایی گسترش پیدا کند، این احتمال وجود دارد که پیش از موعد مورد نظر ترامپ درگیری رخ دهد.

آنچه مشخص بوده این است که منطقه آبستن تحولات بزرگ است و باید دید آیا کشورهای منطقه می‌توانند از بروز یک بحران بزرگ در خاورمیانه جلوگیری کنند یا نه. متاسفانه سابقه و عملکرد کشورهای منطقه نشان می‌دهد که آنها نفوذ کافی را در واشنگتن برای تغییر تصمیم‌های کاخ سفید ندارند و نفوذ لابی طرفدار اسرائیل در واشنگتن به مراتب بیشتر از آنهاست. لذا به نظر می‌رسد خاورمیانه شاهد تحولات چشم‌گیری در ماه‌های آینده خواهد بود.