اول نتانیاهو را مهار کن
پیام ایران به دونالد ترامپ
در میانه اوجگیری سریع تنشها میان اسرائیل و ایران، حوثیهای یمن بار دیگر با قدرت به میدان جنگ بازگشته و در کنار ایران قرار گرفتهاند؛ آنها با شلیک موج تازهای از موشکها بهسوی اسرائیل، متعهد شدهاند که «ممنوعیتی کامل و فراگیر» علیه کشتیرانی اسرائیل در دریای سرخ اعمال کنند. با این تحولات، اکنون میتوان با اطمینان گفت که آتشبس شکننده خاورمیانه در آستانه فروپاشی کامل قرار گرفته است.
فرارو: به نقل از نشریه ریسپانسیبل استیتکرفت، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از همه طرفها خواسته است سطح تنش را کاهش دهند. او صبح دوشنبه در شبکه «تروث سوشال» نوشت: «مذاکرات نهایی درباره صلح در حال پیشرفت است»؛ البته به این شرط که «نادانی یا حماقت» سد راه نشود. با این حال، تحولات میدانی روزهای اخیر نشانهای روشن از یک واقعیت تلخ برای واشنگتن است: ایالات متحده کنترل بسیار محدودی بر مسیر این درگیری دارد؛ جنگی که اکنون وارد چهارمین ماه خود شده است.
توهم تصمیمگیری؛ وقتی نتانیاهو ترامپ را نادیده میگیرد
پس از آنکه ایران روز یکشنبه مواضع اسرائیل را هدف قرار داد —اقدامی که تهران آن را پاسخی مشروع به نقض آتشبس در لبنان از سوی اسرائیل توصیف کرد— دونالد ترامپ بهطور علنی از بنیامین نتانیاهو خواست خویشتنداری کند و اجازه دهد مذاکرات به نتیجه برسد. ترامپ حتی در گفتوگو با فایننشال تایمز با اعتمادبهنفس گفت: «من تصمیمگیرندهام. نتانیاهو تصمیمگیرنده نیست.»
اما تنها چند ساعت بعد، اسرائیل در دهنکجی آشکار به این ادعا، موجی از حملات را آغاز کرد و آنچه را «سامانههای دفاعی راهبردی» خواند، در ایران هدف قرار داد (مقامهای ایرانی اعلام کردند که هدف این حمله، یک مجتمع پتروشیمی در جنوبغرب کشور بوده است).
این بازگشت سریع به چرخه خشونت، یادآور واقعیتی آشکار است: اگرچه آمریکا توانست درباره چگونگی «آغاز» این درگیری اعمال نفوذ کند، اما در تعیین نحوه «پایان» آن تنها یکی از بازیگران است و حرف آخر را نمیزند. اسرائیل تمایل چندانی برای پایان دادن به جنگ نشان نداده و بسیاری از صداهای بانفوذ حامی تلآویو در آمریکا نیز استدلال میکنند که ترامپ باید «کار را تمام کند». در سوی مقابل، در حالی که ایران بهروشنی اعلام کرده است که «لبنان» باید بخشی از هرگونه توافق آتشبس باشد، مقامهای اسرائیلی همچنان بر ادامه نبرد علیه حزبالله پافشاری میکنند.
تهران دیگر میان واشنگتن و تلآویو تفاوتی قائل نیست
درخواستهای علنی ترامپ از نتانیاهو برای کاهش تنش، نشان میدهد که واشنگتن تلاش میکند دستکم در افکار عمومی، میان اقدامات خود و رفتارهای جنگطلبانه اسرائیل فاصلهگذاری کند. اما ایران که از سالها درگیری مقطعی، فرسایشی و بیپایان با اسرائیل خسته شده، مصمم است از اهرمهای فشار خود حداکثر بهره را ببرد.
در عمل، این رویکرد بدین معناست که تهران دیگر تمایلی ندارد میان حملات آمریکا و اسرائیل تمایزی جدی قائل شود. همانطور که سخنگوی وزارت خارجه ایران روز دوشنبه تاکید کرد: «هیچکس باور نمیکند رژیم صهیونیستی بدون هماهنگی با ایالات متحده عمل کند.»
با این وجود، ایران تاکنون از آغاز حملات مستقیم علیه منافع و پایگاههای آمریکا در خاورمیانه خودداری کرده است. این خویشتنداری نسبی میتواند ناشی از تمایل تهران برای حفظ گزینههای تشدید تنش برای مراحل حادتر باشد. دلیل دیگر شاید این باشد که ایران گزارشهای اخیر را جدی گرفته است؛ گزارشهایی که حاکی است ترامپ در محافل خصوصی تاکید کرده تا زمانی که تهران نیروهای آمریکایی را هدف قرار ندهد، واشنگتن مستقیماً به جنگ ورود نخواهد کرد.
حوثیها و بازگشت کابوس به دریای سرخ
ورود دوباره حوثیهای یمن به میدان تقابل، متغیری پیشبینیناپذیر را وارد محاسبات منطقهای کرده است. این گروه اکنون با درگیر شدن ارتش اسرائیل در چند جبهه مختلف، فرصت تازهای یافته تا هدف دیرینه خود در مقابله با تلآویو را با قدرت بیشتری پیگیری کند.
اگر انصارالله یمن تهدیدهای خود مبنی بر مسدود کردن کامل کشتیرانی اسرائیل را عملی کند، دولت ترامپ با فشار فزایندهای برای کمک به اسرائیل جهت بازگشایی این آبراه راهبردی روبهرو خواهد شد. فراموش نکنیم در شرایطی که تنگه هرمز مسدود شده، دریای سرخ به مسیر حیاتی و جایگزین برای صادرات نفت خلیج فارس از سوی کشورهای عربی تبدیل شده است. با این حال، تجربه نشان داده که حتی ارتش آمریکا نیز توان محدودی برای وادار کردن یمنیها به عقبنشینی دارد.
در همین حال، ایران با دیپلماسی خود پیام میدهد که خواهان توقف دور تازه تنشهاست. تهران روز دوشنبه در بیانیهای صراحتاً اعلام کرد که در صورت توقف حملات اسرائیل به لبنان، ایران نیز حملات خود را متوقف خواهد کرد. پیام این موضعگیری بسیار روشن است: اگر دونالد ترامپ واقعاً خواهان توافق است، پیش از هر اقدامی باید ماشین جنگی اسرائیل را مهار کند.
ارسال نظر