نقش بازار خودرو در شعله‌ور شدن اعتراضات

پدال: ‌ساده انگاری و کوچک شماری اعتراضات مردم در حال حاضر، اشتباه مهلکی است که امیدواریم دولتمردان ایرانی، مرتکب نشوند. آنچه در خیابان‌های غالب شهرهای کشورمان اتفاق افتاد، هرچند که سوءاستفاده‌ی نیروهای معاند و دخالت‌ بی‌جای دولت‌های خارجی نیز در پی داشت؛ نشانه‌ای از زخم‎‌های کهنه بر پیکر میلیون‌های ایرانی بود که هرگز از تاریخ ایران، پاک نخواهد شد.

از مهم‌ترین توقعات یک ملت، تامین مالی و اقتصادی توسط دولت است. این مورد، محدود به خوراک روزانه نیست و هزینه‌های سنگین، مثل مسکن و خودرو را شامل می‌شود. در ظاهر، تامین خانه، یا اشتغال‌زایی برای آحاد مردم به سادگی امکان‌پذیر نیست؛ اما پافشاری دولت‌مردان ایرانی بر ممنوعیت واردات خودرو و حمایت از صنعت عقب‌مانده‌ی خودروسازی، موضوعی است که خشم عمومی را برانگیخته.

ایران، یکی از معدود کشورهای دنیا است که برای واردات خودروهای خارجی، تعرفه‌های سنگین دارد. این شرایط، هزینه خرید مدل‌های وارداتی و حتی مونتاژی ساخت چین را به دو تا سه برابر قیمت واقعی می‌رساند. از سویی دیگر، میانگین درآمد مردم ایران نسبت به غالب کشورهای دنیا، خجالت‌آور است و حدودا معادل دویست تا سیصد دلار حساب می‌شود. با این شرایط، درحالی‌که دولتمردان ایرانی به حمایت از سایپا و ایران خودرو ادامه می‌دهند، فشار اقتصادی و ناراحتی عمومی ناشی از نابسامانی بازار خودرو، بیشتر می‌شود. از سویی دیگر، مصوبه‌ی مربوط به واردات مدل‌های دست دوم نیز، هرگز به مرحله‌ اجرا نرسید و خودروی باکیفیت، حسرت مردم ایران باقی ماند.

حتی اگر خودروهای داخلی، مثل تارا و شاهین را به عنوان نمونه‌های در دسترس ایرانیان فرض کنیم، ضرب و تقسیم درآمد عمومی برای خرید این محصولات، به اعداد عجیبی می‌رسد. نیروهای کارگری و کارمندی در غالب شهرهای ایران با حقوق ۱۸ تا ۲۰ میلیون تومان زندگی می‌کنند؛ ضمن اینکه هزینه‌ی سنگین اجاره خانه، تامین فرزند و مخارج زندگی را به دوش می‌کشند. امروزه برای خودروی ایرانی، هزینه خرید بیش از یک میلیارد تومان وجود دارد و پس‌انداز ماهانه ۲۵ میلیون تومان نیز، ۴۰ ماه تا رسیدن به خودروی داخلی، فاصله دارد.

متاسفانه یا خوشبختانه، مردم ایران از شرایط اقتصادی دیگر کشورهای دنیا و بازار خودروی همسایگان، اطلاع دارند. خرید اقساطی، لیزینگ و اجاره خودرو، به راحتی در کشورهای مختلف دنیا ارایه می‌شود؛ اما در ایران به رویای دست‌نیافتنی شباهت دارد. قیمت مدل‌های دست دوم، برای مردم آذربایجان و ارمنستان، چنان پایین است که اقشار کم درآمد جامعه نیز، حسرت یک خودروی معمولی (مشابه تارا و شاهین) نداشته باشند.

بیش از سه دهه حمایت همه‌جانبه‎ دولت‌های مختلف ایران از سایپا و ایران خودرو، چه نتیجه‌‎ای برای مردم ایران داشته است؟ کیفیت مدل‌های تولید داخل، نوعی تحقیر ملی محسوب می‌شود و البته برای غالب مردم، بسیار گران است. همچنین، پیش‌تر اشاره کردیم که تولیدات داخلی با مصرف سوخت بالا، نقش اصلی در آلودگی شهرهای ایران دارند و باعث مرگ مردم می‌شوند.

امید است بعد از حوادث تلخ روزهای گذشته، دولتمردان و مسئولان کشور در تصمیم‌گیری‌های کلان خود تجدید نظر کنند. بدون شک، تداوم شرایط موجود، تمدید ناراحتی‌های مردم را در پی دارد. از سویی دیگر، بهبود بازار خودرو فرایند پیچیده‌ای نیست و به سادگی می‌تواند، بخش بزرگی از مشکلات اقتصادی مردم را حل کند.