آیا اصلاح‌طلبان می‌توانند کشور را نجات بدهند؟
۶۷۸۹۸۱
۲۹ بهمن ۱۳۹۶ - ۱۲:۲۶
۱۲۱۱۱ 
راهبرد «فشار از پایین، چانه‌زنی از بالا» از چه سخن می‌گفت؟
از فردای دوم خرداد 1376، جبهه اصلاحات با توجه به ساخت قدرت و بضاعت نهاد دولت بر آن شد با تکیه بر تجربه سیاسی و اندوخته نظری نظریه پردازانش راهبردهایی را برای افزایش کارآیی دولت متبوعش تعریف و تجویز کند. پرسش اصلی که پس از پایان انتخابات ریاست جمهوری دوره هفتم ذهن نظریه پردازان اصلاح طلب را درگیر خود کرد، این بود که چگونه می توان میان جنبش اجتماعی پدیدآمده و قدرت حاصل شده ارتباط برقرار کرد.

هفته نامه صدا: از فردای دوم خرداد 1376، جبهه اصلاحات با توجه به ساخت قدرت و بضاعت نهاد دولت بر آن شد با تکیه بر تجربه سیاسی و اندوخته نظری نظریه پردازانش راهبردهایی را برای افزایش کارآیی دولت متبوعش تعریف و تجویز کند. پرسش اصلی که پس از پایان انتخابات ریاست جمهوری دوره هفتم ذهن نظریه پردازان اصلاح طلب را درگیر خود کرد، این بود که چگونه می توان میان جنبش اجتماعی پدیدآمده و قدرت حاصل شده ارتباط برقرار کرد.


سعید حجاریان، یکی از این نظریه پردازان بود که برای حل مسئله فوق در همان ماه های ابتدایی پس از خرداد 76 از «فشار از پایین، چانه زنی از بالا» سخن گفت. ایده ای که تا به امروز همچنان مورد تایید بخشی از جریان اصلاحات و البته مورد طعن جریان رقیب است. اما ایده مذکور از چه سخن می گفت؟ «فشار از پایین، چانه زنی از بالا» بر دو رکن استوار بود: 1) جنبش اجتماعی فراگیر 2) گفت و گوی نخبگان با حاکمیت که تلفیق این دو در نهایت منتج به بهبودخواهی حکومتی می شد.

 

مردم مطالبه‌گر، دولت کارآمد

سعید حجاریان


حجاریان در گفت و گویی با عنوان «دوم خرداد؛ بیم ها و امیدها، پیام ها و چشم اندازها» که در پنجمین شماره نشریه «راه نو» منتشر شد، گفت: «راهی جز فشار از پایین و چانه زنی از بالا نداریم.» فشار از پایین و چانه زنی از بالا معطوف به دو پویش جمهوریت و مشروطیت است؛ یعنی حضور گسترده مردم در صحنه و نخبگانی که بتوانند از این انرژی و نیرو استفاده کرده و با باز کردن فضای سیاسی مطالبات را طرح کنند و به اصطلاح انسداد سیاسی را برطرف کنند.» او در همان مصاحبه هر دو بُعد ایده مذکور را در راستای تحقق مردم سالاری خواند و با ذکر نمونه ای ملموس به کارکرد «فشار از پایین و چانه زنی از بالا» اشاره کرد.


«مثلا در قضیه شهرداری [اشاره به بازداشت و محاکمه غلامحسین کرباسچی] ترکیب این دو مکانیزم تا حدودی مشکل را حل کرد. در یک بازار شفاف سیاسی پرونده شهرداری ملی شد یعنی جمهور مردم به آن حساسیت پیدا کردند.»


شاید گفت و گوی سعید حجاریان که چند سال بعد و در آستانه انتخابات مجلس هشتم منتشر شد، به فهم بهتر آن ایده کمک کند. ولی در گفت و گو با روزنامه اعتماد (شماره 1579، 1386.10.11) مکانیزم های تحقق آرمان های اصلاح طلبان را به سه بخش تقسیم کرد و گفت: «برخی معتقدند راهکارهای اجتماعی مهم است. باید به اجتماع بها داد؛ نوعی سیاست ورزی جامعه محور. برخی معتقدند یک مشت الیت در سطح نخبگان با یکدیگر گفت و گو و با تعامل با بالا مسئله را حل کنند. عده ای هم می گویند می شود از راه های ساختارشکن کار را پیش برد.»


وی در این مصاحبه مجددا بر ایده «فشار از پایین و چانه زنی از بالا» تاکید می کند و آن را تنها راه پیشبرد دموکراسی در ایران می خواند و با برشمردن چند نمونه تاریخی و چند اعتصاب متاخر، مقصود خود را از «فشار از پایین» مشخص و بدفهمی ها را مرتفع می کند و در جایگاه یک اصلاح طلب جامعه محور می ایستد. حجاریان معتقد است «فشار از پایین» در چارچوب ظرفیت های قانون اساسی و با اتکاء به جامعه مدنی محقق می شود بنابراین به سهولت می توان دریافت که ایده وی نه دربرگیرنده تظاهرات کور و اقدامات وندالیستی و ساختارشکن است، نه از باج گیری های سیاسی حمایت می کند و نه چشم به نیروی خارجی دارد.

 

مردم مطالبه‌گر، دولت کارآمد

 

چنان که وی در ادامه گفت و گو با روزنامه اعتماد در پاسخ به افرادی که «فشار از پایین» را مقدمه براندازی می دانستند، میان ایده خود و براندازی مرزبندی کرد و گفت: «زمانی گفتند براندازی قانونی. این حرف جوک بود. براندازی قانونی یعنی چه؟ اگر قانونی است براندازی چه معنایی دارد؛ اگر براندازی است، قانون دیگر چیست. این مصداق حشو قبیح است. یعنی براندازی همیشه غیرقانونی است.» (اعتماد، همان)


در مجموع و با غور در دیگر مقالات حجاریان از جمله «عبرت های انتخابات» (عصر ماه، 1376.3.17) می توان گفت او با مطرح کردن ایده «فشار از پایین» در پی آن بود که مقوله سیاست در جمهوری اسلامی را نزد مردم، از سیاست «آن ها/ بالایی ها» به سیاست «ما/ پایینی ها» تبدیل کند و ضعف موجود در جنبش مشروطه یعنی عدم حضور مردم را برطرف سازد و از سرخوردگی آن ها بکاهد که برون داد این تفکر را در تشکیل «انجمن های شورایاری» نیز مشاهده می کنیم.*


حجاریان همچنین معتقد است پس از انقلاب، طی دوره ای که از جنگ ایران و عراق آغاز و تا دولت سازندگی ادامه می یابد، از جامعه ایران سیاست زدایی شده و مردم صرفا به دنبال معاش خود رفتند. همان مردم در دوم خرداد در قالب یک جنبش سیاسی، مطالبات اقتصادی شان را به حالت تعلیق درآورده و راه سیاست را پی گرفتند و از همین روست که می نویسد:

 

«باید هر چه زودتر برای جنبش اجتماعی برخاسته از در کوران انتخابات فکری کرد و ظرف سازمانی مناسب را برای نهادینه کردن این تحرک عظیم فراهم آورد. نباید تصور کنیم که کار دیگر تمام شده و دنیا به کام شده است؛ لذا مردم باید به منزل رفته و به صورت تماشاچیانی منفعل تا چهار سال بعد منتظر رقابت های انتخاباتی و وعده های ما باقی بمانند. باید مردم را سیاسی و در صحنه نگاه داشت و مشارکتی را که در جریان انتخابات ظهور کرد، برای تقویت نظام اسلامی و رهبری آن و ادامه کار دولت و سازندگی های آتی مهیا نگاه داشت» (عصر ما، همان)


چنان که در می یابیم از گفته های حجاریان در باب «فشار از پایین» چند عنصر شامل «مردم مطالبه گر»، «جامعه سیاسی» و «کارآمدی دولت» مستفاد می شود. عناصری که از قضا در گفتمان رسمی جمهوری اسلامی پربسامد هستند. اما این موارد به مذاق بعضی مخالفان اصلاحات خوش نیامد، چنان که برخی نوشتند: «تئوری های حجاریان در حقیقت «خشونت سیاسی» را به جامعه تزریق می کرد و رقابت سیاسی را به «منازعه سیاسی» مبدل می ساخت؛ زیرا برخلاف احتمالات حساب نشده حجاریان، رقیب سیاسی همواره سکوت نمی کرد و دست روی دست نمی گذاشت تا مجبور به دادن امتیاز شود.» و برخی دیگر بدون در نظر گرفتن کارکردهای آن ایده به زعم خود از «ارتباط وثیق اصلاح طلبان و گارتن اش» پرده برداشتند!

 

* در نخستین دوره شورای شهر، تهران عریض و طویل با جمعیت میلیونی و مناطق متعدد باید به دست پانزده عضو شورای شهر اداره می شد که طبیعتا امری دشوار به نظر می رسد. لذا شورا دریافت که برای اداره مطلوب تر شهر و تقویت مشارکت شهروندان ناگزیر است دامنه فعالیت های شورایی را تا درون محلات گسترش بدهد و این گونه بود که در سی و پنجمین جلسه خود اقدام به تاسیس انجمن های شورایاری در محلات تهران کرد.

انتشار یافته: 16
در انتظار بررسی:0
Iran, Islamic Republic of
12:36 - 1396/11/29
امثال حجاریانها کشور رو به فنا دادن حالا میخان درست کنن عمرا
Iran, Islamic Republic of
12:37 - 1396/11/29
90 درصد مشکلات کشور از اصلاح طلبان است که بجای اتکاء به توان داخلی دست گدایی به سمت غرب دراز کرده اند
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۵۸ - ۱۳۹۶/۱۲/۲۰
احسنت عجب نظر بسیار جالبی دادی . من تا حالا فکر نکرده بودم که مدت سی و سه سال فقط اصلاح طلبان و کارگزاران سازندگی بودند پس این همه بدبختی وفلاکت گند زده شده مال این دو حزب نا کارآمد ونالایق است
Iran, Islamic Republic of
12:46 - 1396/11/29
نابود باد اصلاح طلب و اصولگرا فقط ملت ایران
Iran, Islamic Republic of
12:49 - 1396/11/29
نه اصلاح طلب نه اصول گرا،هیچکدامشان توان ایجاد تغییر و تحول در کشور را ندارند
فقط تعامل با جهان راه گشای ماست،ولاغیر
Iran, Islamic Republic of
13:04 - 1396/11/29
خیر. هر دو جنبش بی عرضه ان و باید تک تکشان از صحنه کنار روند تا اهلان ورود کنند
Iran, Islamic Republic of
13:58 - 1396/11/29
نه اصلاح طلب و نه اصولگرا، هیچکدام نمیتواند ایران کشور را نجات دهند بلکه بلکه اعتدالگرایی،، وحدت و انسجام مسئولین با یکدیگر مهم است، باید از دو دستگی و نفاق و تخریب یکدیگر دست برداشت تا به هدف واحد برسیم
پاسخ ها
احسنت
United Arab Emirates
۱۴:۳۸ - ۱۳۹۶/۱۱/۲۹
بله شش ساله گرسنگی .گرانی . نجومی .باندبازی های بزرگ .وطن فروشی. بتن ریزی قلب راکتور اراک و و ...... را در نتیجه اعتدلگرایی بی مفهوم و گنگ دولت تجربه میکنیم و از خانواده خود شرمنده ایم شرمنده باد رعیس جمهور
Iran, Islamic Republic of
16:30 - 1396/11/29
مردم نه از اصلاح طلبان خیری دیدن نه از اصول گرایان تو خدا بروید بذارید جوانهای تحصیل کرده ومستقل بیان کار کنند بس کنید مردم خسته شدن ...
پاسخ ها
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۵۸ - ۱۳۹۶/۱۲/۲۰
احسنت عجب نظر بسیار جالبی دادی . من تا حالا فکر نکرده بودم که مدت سی و سه سال فقط اصلاح طلبان و کارگزاران سازندگی بودند پس این همه بدبختی وفلاکت گند زده شده مال این دو حزب نا کارآمد ونالایق است
Iran, Islamic Republic of
16:46 - 1396/11/29
هر کسی که اهل بخور،بخور نباشد و کمی عقل داشته باشد می تواند کشور بزرگ ایران را اداره کند.
Iran, Islamic Republic of
18:15 - 1396/11/29
حجاریان تو این پنج سال کجا بودی؟؟
تو اگه بیل زنی باغچه خودتو بیل بزن
Iran, Islamic Republic of
22:42 - 1396/11/29
فسادطلب افولگرااین اوضاع مملکت ومردم
نام:
* نظر:
تعداد کاراکترهای مجاز: 450
قوانین ارسال نظر
بانک اطلاعات مشاغل تهران و کرج