بهترین روش برای تقویت حافظه

برترین ها: محققان سوئیسی می گویند خواب مناسب شبانه می تواند بهترین روش برای تقویت حافظه باشد. به گفته این محققان، خواب شبانه بر نحوه عملکرد مغز در روز بعد تاثیر زیادی دارد.

بر این اساس، به نظر می رسد خواب کافی شبانه با تسهیل ارتباطات عصبی- شیمیایی سلول های مغز، به تقویت حافظه و قدرت یادگیری کمک می کند.

محققان دانشگاه ژنو نتیجه تحقیقات خود را در کنفرانس فدراسیون انجمن های اروپایی علوم اعصاب ارائه کردند. آنها در این تحقیقات تاثیر خواب شبانه را بر عملکرد مغز ۳۲ داوطلب بررسی کردند.

محققان تصاویری را به این افراد نشان می دادند یا از آنها می خواستند نقطه ای را بر صفحه نمایش دنبال کنند. به نیمی از این افراد اجازه داده می شد به میزان هشت ساعت بخوابند و نیمی دیگر از اعضا این گروه اجازه خواب نداشتند یا حداقل به مدت کوتاهی چرت می زدند.

روز بعد، محققان از افراد مورد آزمایش می خواستند نقاط به نمایش گذاشته شده را دوباره دنبال کنند یا تصاویری را که دیده بودند به یاد بیاورند. همزمان فعالیت عصبی مغز این افراد به وسیله ام آر آی بررسی می شد.


به گزارش محققان، آنهایی که شب قبل به اندازه کافی خوابیده بودند، عملکرد بهتری داشتند.

دکتر سوفی شوارتز، سرپرست محققان دانشگاه ژنو در این باره گفت: «نتیجه تحقیقات ما نشان داد یک دوره خواب پس از به دست آوردن یک تجربه جدید می تواند تاثیرات یادگیری را تسهیل کند.»

او در ادامه گفت: «این بهبود ناشی از تغییر در عملکرد مناطقی از مغز است که به یادگیری مربوط است.»

در این حال، به گفته دکتر شوارتز به تحقیقات بیشتری برای ارزیابی خواب مورد نیاز برای کمک به تقویت حافظه نیاز است. او همچنین بر ضرورت پی بردن به تاثیر خواب بر عملکرد افراد و قدرت ادراک تاکید کرد.

دکتر استانلی همچنین می گوید: «خوابیدن وقت تلف کردن نیست. بلکه بخش بسیار فعالی از زندگی است و ما به آن به خاطر تقویت حافظه و قدرت یادگیری نیاز داریم.»

خواب نيمروزی، تنبلی يا نياز طبيعی؟

گاهی در محل کار حسابی خوابتان می آید و نگرانيد که ناگهان سر خود را روی ميز بگذاريد و به خواب رويد؟ مؤسسه روز ملی خواب نيمروزی اعلام کرده است که دو مرتبه خواب در شبانه روز کاملا طبيعی است.

نوک کينگزلی سخنگوی مؤسسه آگاهی خواب نيمروزی می گويد: «بيشتر مردم در طول روز استراحتی نمی کنند و تمام روز بيدار می مانند اما آنها خود را فريب می دهند، اگر آنها خسته هستند احتمال بيشتری وجود دارد که مرتکب خطا شوند زيرا نمی توانند بروشنی فکر کنند.»

وی می افزايد: «انرژی ما دوازده ساعت پس از عميق ترين لحظه خواب شبانه دچار افت می شود، ما خواب آلود می شويم و دمای بدنمان افت می کند، خواب نيمروزه کوتاه ما را سرحال می آورد.»


اما چرا ما خواب نميروزه نداريم؟

نوک کينگرلی می گويد: «خوابيدن از نگاه بسياری يعنی تنبلی، اين در حالی است که اين دو هيچ ربطی به يکديگر ندارند، خواب يعنی پاسخ به نيازی طبيعی، اگر کمپاني ها نگاه بلندمدت تری داشتند متوجه می شدند که خواب نيمروز عملکرد کارکنان آنها را بهبود می بخشد.»

به نظر او، در تابستان که مشکل خواب آلودگی بيشتر می شود خواب نيمروزی کوتاه کمک زيادی به همه می کند.

تا پيش از انقلاب صنعتی که ساعات کار مشخصی به همراه آورد، برای مردم شمال اروپا کاملا عادی بود که بعدازظهر قدری استراحت کنند.

آن زمان مردم می خواستند برای شب نشينی و ميهمانی شام سرحال باشند به همين خاطر چند ساعتی را حوالی ساعت چهار بعدازظهر می خوابيدند.

جيم هرون مدير مرکز تحقيقات خواب در دانشگاه لابرو ميگويد که اين الگو انطباق بيشتری با نياز طبيعی انسانها دارد.

وی می گويد: «ما به گونه ای طراحی شده ايم بايد در طول شبانه روز دو بار بخوابيم. يک خواب طولانی در هنگام شب و يک خواب کوتاه بعد از ظهر.»

به گفته پروفسور هرون افرادی که تمايل به خواب نيمروزه دارند خوب است که حدود پانزده دقيقه در روز استراحت کنند. خواب بيش از آن مفيد نخواهد بود زيرا وقتی از خواب بيدار می شويد احساس می کنيد که سرتان سنگين شده است. اما او هشدار می دهد که بعضی خستگي ها ناشی از دير رفتن به تختخواب است و ربطی به نياز طبيعی بدن ما ندارد.

آیا به قدر کافی می خوابید؟

اما شمار قابل توجهی از مردم از تاثیرات نامطلوب کمبود استراحت بر روح و روان و جسم خود در عذاب هستند و این وضعیت تا حدی بغرنج شده است که کارشناسان این کشور از آن به عنوان یک معضل عمومی یاد می کنند.

نگاهی به آمار مراجعه کنندگان مطب های پزشکی که از احساس مدوام خستگی شاکی هستند، شاهد این مدعاست. شمار قابل توجهی از این مراجعه کنندگان، به خصوص آنهایی که شاغل هم هستند، شاکیند که همیشه احساس خستگی می کنند.

خواب عمیق و کافی برای بهداشت روح و روان و جسم ما حیاتی است؛ خواب به مغز این امکان را می دهد تا فعالیت فشرده ای که در طی روز داشته است، جبران کند. همچنین ثابت شده که کمبود خواب خطر چاقی مفرط، عارضه قلبی و افسردگی را افزایش می دهد.

کمبود خواب همچنین بهره وری کاری را پایین می آورد و حتی انجام برخی کارها را به فعالیتی خطرناک تبدیل می کند.

اما کارشناسان متوجه شده اند که حتی اگر فرد تعداد ساعات مناسبی از روز خود را برای خوابیدن کنار بگذارد، احساس خستگی او به جای خود باقی است چون خوابش عمیق و به اصطلاح «راحت» نبوده است.

به نظر می رسد که این روزها شمار بیشتری از مردم برای «راحت و عمیق» خوابیدن به راهنمایی کارشناسان نیاز دارند:

• عضلات را سفت کنید

شاید منقبض کردن عضلات تا جایی که احساس درد کنید راه منطقی برای به خواب رفتن به نظر نرسد، اما شواهد علمی نشان داده که موثر است.

برای این کار هر گروه از عضلات بدن خود را منقبض کنید تا کم کم دردتان بگیرد. این حالت را برای بیست ثانیه حفظ کنید و بعد از بیست ثانیه عضلات را رها (شل) کنید.

منقبض و رها کردن عضلات، حس مطبوع آرامش را به همراه دارد و باید هر گونه تنش را از بدن خارج کند.

این تکنیک "پی ام آر" (Progressive Muscle Relaxation)، نام دارد و بر اساس این نظریه تنظیم شده که وقتی بدن آرامش می یابد ذهن هم آرام می شود و خوابیدن راحت تر می شود.

به کار بستن این روش شاید ساده به نظر برسد اما کارشناسان معتقدند که «پی ام آر» را باید فراگرفت. فرد پس از فراگرفتن این تکنیک باید آن را هر روز و در یک محیط مشخص تمرین کند؛ هر چه تمرین بیشتر باشد توانایی برای استفاده از آن در هر شرایط و محیطی راحت تر می شود.

• گوش کردن به ترانه های قدیمی

برای به خواب فرو رفتن باید هم ذهن و هم بدن را آرام کرد. همه ما وقتی احساس خستگی می کنیم دراز می کشیم تا بخوابیم و خستگی در کنیم اما متوجه می شویم که به رغم احساس خستگی جسمی، ذهنمان با شتاب افکار و تصاویر متعدد را وارسی می کند.

دکتر نیل استنلی، متخصص خواب در بیمارستان نوریچ انگلستان می گوید: «ذهن شما تمام ساعات کاری روز را صرف به خاطر سپردن نام مکان ها و اشخاص و تمام اطلاعات همراه آنها می کند. نشستن جلوی تلویزیون و تماشای یک برنامه تلویزیونی شاید به استراحت بدن کمک کند اما ذهن شما همچنان آرامش نیافته است چون گفت‌وگوهای شخصیت های برنامه را دنبال می کند.»

برای آرام کردن ذهن نباید نیاز باشد به چیزی فکر کنید. دکتر استنلی پیشنهاد می کند نوارهای موسیقی قدیمی خود را پیدا کنید و به آنها گوش کنید؛ گوش کردن به ترانه های جدید فایده ندارد چون به طور ناخودآگاه می خواهید اشعار آن را با دقت گوش کنید و به خاطر بسپارید.

یک راه دیگر برای آرام کردن ذهن، تکرار یک واژه بی معنی است. کلمه ای را انتخاب کنید که مفهوم خاصی ندارد و شما را به یاد موضوع خاصی نمی اندازد. آن را در لا به لای افکاری که سرازیر ذهنتان شده است به طور نامنظم تکرار کنید.

پرفسور کوین مورگان، از کلینیک تحقیقاتی خواب در دانشگاه لافبرای انگلستان، می گوید: «اگر این کلمه را به طور منظم تکرار کنید باعث می شود که این کار را به طور خودکار ادامه دهید و دوباره افکار روزانه به ذهن شما حمله ور می شود.»

• چرت زدن در اداره

خواب کوتاه مدت یا چرت زدن در رفع خستگی از بدن و ذهن بسیار موثر است. دکتر استنلی می گوید: «بیست دقیقه چرت زدن خیلی بهتر از نوشیدن قهوه شما را سرحال می آورد. اما چرت زدن در وسط کار اداره در فرهنگ ما قابل قبول نیست.»

در حالی که این کارشناس تذکر می دهد که چرت زدن نباید جایگزین خواب شب شود، برخی دیگر از کارشناسان معتقدند که فایده چرت زدن برای سلامت جسم و ذهن با خواب هفت ساعته برابر است.

دکتر سارا مدنیک، از کارشناسان آمریکایی در زمینه خواب، چرت روزانه را «یک عادت حیاتبخش» توصیف می کند و می گوید که این کار نه تنها سلامت و بهداشت جنسی را بهبود می بخشد بلکه به لاغر شدن و راندمان بهتر کاری نیز کمک می کند.

ژاپنی ها حتی برای چرت زدن در حال نشسته یک اصطلاح دارند: «اینه موری.»

در ژاپن «اینه موری» در هر کجا که هستید امری کاملا پذیرفته شده تلقی می شود. افراد می توانند در جریان یک جلسه کاری، حتی اگر این جلسه در پارلمان ژاپن باشد، چرت نشسته بزنند.

دکتر استنلی می گوید: «ژاپنی ها متوجه شده اند که شما بعد از چرت بهتر از قبل از آن کار می کنید.»

اما انجام اینه موری بدون قاعده و قانون هم نیست. در محیط های کاری ژاپن فقط کارمندان عالی رتبه و همچنین دون پایه اجازه چرت نشسته دارند و حین این نوع چرت هم فرد نباید خم بشود بلکه باید وضعیت نشسته داشته باشد و نشان بدهد هنوز در میان جمع حضور دارد و به نوعی با دنیای اطرافش هنوز در ارتباط است.

البته این قواعد جایی نوشته نشده است اما همه از آن باخبرند و آن را رعایت می کنند.