خواندنی ها با برترین ها (۲۵)

برترین ها - محمودرضا حائری: در این شماره از خواندنی ها با رمانی درباره فریدا نقاش مشهور مکزیکی، مجموعه مقالاتی از پرویز نقیبی روزنامه نگار معروف دهه چهل و پنجاه شمسی، مجموعه داستانی از نویسنده ای ارمنی - ایرانی و... آشنا شوید.

چگونه کمتر نگران پول باشیم

• جان آرمسترانگ
• ترجمه ی ندا شادنظر
• نشر هنوز
• چاپ اول: پائیز 93

«در عصر سردرگمی های معنوی و عملی، طراحی و احیای دوباره ی کتاب های خودیاریگر یک نیاز ضروری است. مدرسه ی زندگی یا مجموعه کتاب هایی که به مسائل مهم زندگی از جمله پول، سلامت عقل، کار، تکنولوژی و میل به تغییر جهان و تبدیل آن به جایی بهتر می پردازد، این تولد دوباره را اعلام می کند» این توصیفی است که آلن دوباتن (فیلسوف مشهور بریتانیایی) دبیر مجموعه ی «مدرسه زندگی» از هدف کتاب های این مجموعه دارد. این مجموعه را انتشارات مک میلان تحت نظر آلن دوباتن منتشر می کند. در ایران نشر هنوز با رعایت قانون کپی رایت این مجموعه را ترجمه و منتشر می کند.

«هر کسی در طول زندگی اش، با پول در ارتباط است؛ این پول است که به هویت فرد رنگ می بخشد، رفتار او را با دیگران شکل می دهد و باعث ارتباط میان نسل ها می شود؛ پول عرصه ای است که در آن حرص و بخشندگی نقش مهمی ایفا می کند و عقل و درایت کاملاً روی آن تأثیر دارد. آزادی، آرزو، قدرت، مقام، شغل، دارایی و تمام مسائل مهمی که در زندگی نقش دارند، با پول به تحقق می رسند.»

دیه گو و فریدا

• ژان ماری گوستاو لوکلزیو
• ترجمه ی مریم چهرگان
• نشر بدون
• چاپ اول: ۹۴

وقتی فریدا به خانواده ی خود خبر داد که قصد دارد با دیه گو ازدواج کند، پدرش با شوخی نیشداری گفت این شبیه به ازدواج فیل و کبوتر است. همه نسبت به ازدواج دخترک پر شر و شوری که جسمی بیمار و آسیب پذیر داشت آن هم با هنرمند نابغه ی مکزیکی که دوبرابر سن او و سه برابر وزن او را داشت بدبین بودند. دیه گو به غول اغواگر شهرت داشت و هنرمندی بود که جرئت کرد در گرامی داشت بومیان مکزیک، دیوارنگاره هایی بکشد و در آنها کارگران را در حال پائین کشیدن تثلیث شیطانی مکزیک- کشیشان، طبقه بورژوا و مردان قانون- به تصویر بکشد.

ماجرای نخستین دیدار دیه گو و فریدا، گذشته پربار مرد نقاش، تجربه ی درد و تنهایی فریدا، ایمان آنها به انقلاب تا پایان عمر، ملاقات با تروتسکی و آندره برتون، ماجرای آمریکا و علاقه ی هنری فورد به آثار دیه گو و نقش انکارناپذیر آنها در نوسازی دنیای هنر مدرن، داستان زندگی این زوج را به عاشقانه ای نامعمول و شگفت بدل ساخت.

داستان عشقی که به واسطه ی نقاشی جرقه خورد و پربار شد، در حالی که هر یک آثاری متفاوت و در عین حال مکمل یکدیگر آفریدند.

هنر و انقلاب تنها وجوه مشترک میان آن دو بود که از فرم هایی متفاوت و خارج از معمول بهره می بردند. فریدا برای دیه گو همان جادوی مبهمی را داشت که نزد دایه ی سرخپوست خود یافته بود و دیه گو برای فریدا به سان فرزندی بود که هیچ گاه جسم او تاب و مجال به دنیا آوردن آن را نیافت. آنها زوج اسطوره ای جاودانی ساختند که همزمان بی نقص و متضاد بود.

سینما و فلسفه

• ژولیت سِرف
• ترجمه ی عظیم جابری
• انتشارات افراز
• چاپ اول: ۹۴

افلاطون با نشان دادن افسانه ی غار، بی آن که خود بداند ارتباطی میان سینما و فلسفه به دست می دهد که گدار آن را به شکلی آمرانه بیان می کند: «من فکر می کنم، پس سینما وجود دارد». با این حال سینماگر تصاویر و صداهایی کاملاً مادی می سازد، در حالی که فیلسوف از مفاهیمی ناپیدا و انتزاعی استفاده می کند.

زمانی که سینما در اواخر قرن نوزده متولد می شود آن را به عنوان سرگرمی ای عامیانه در نظر می گیرند و فلاسفه هرگز به آن توجهی نشان نمی دهند. چگونه این دو حوزه نامتجانس، یکی هنر جوان حرکت، دیگری معرفت مفهومی اجدادی، سرانجام به هم می رسند؟

این چیزی است که ژولیت سرف به سبک یک «کمدی ازدواج مجدد» که مورد علاقه ی استنلی کاوِل بود برای مان حکایت می کند زمان ناسازگاری ها به سر آمده، موعد سازش های دوباره فرا رسیده، آندره بازن، یا به قول ژاک رانسی یر «فیلسوف موقعیت» درباره ی جوهر سینما سؤال می کند. در دوره ی سینما دوستی، گدار، ریوت، رومر، روشه و دنی اقدام به فراخواندن افلاطون، کیرکگارد یا مرلوپونتی بر بالین مؤلفانی چون روسلینی، لانگ، هاکس یا هیچکاک می کنند.

فلسفه زین پس سینما را تصرف می کند، دولوز با از سرگیری اندیشه های برگسون مفهوم تصویر- زمان را می آفریند، و ماتریکس متناسب با اندیشه ی یونانی ارزیابی می شود. این کتاب روابطی پرشور و غالباً تعجب آور میان سارتر و جان هیوستون، هایدگر و رنه، ژیژک و جان وو را آشکار می کند. دنیا از یاد برد بحث های «سینما فلسفه» را که امروزه در غارهای مدرنی جای خود را باز کرده اند که همانا سالن های هنر و آزمایش و نیز سالن های بسیار مجهز هستند.

پرویز نقیبی روزنامه نگار صاحب سبک (گزیده مقالات)

• گردآوری: سیروس علی نژاد
• انتشارات نیلوفر
• چاپ اول: زمستان ۹۳

پرویز نقیبی روزنامه نگار توانایی بود که در دهه ی چهل و پنجاه شمسی در مطبوعات مهم زمان خود کار می کرد و سردبیری پاره ای از آنها را به عهده داشت. او روزنامه نگاری بود که در عرصه های مختلف فرهنگی قلم می زد و مجله ها، روزنامه ها و برنامه های رادیویی خود را پربار و سرزنده عرضه می داشت. روزنامه نگاری مبتکر بود که هراز چندی یک ابتکار تازه به میدان می آورد. در همان سال اول، کار در روزنامه ی آیندگان سه طرح نو در انداخت و سه سر فصل خواندنی ایجاد کرد که یکی از دیگری جذاب تر بود.

یکی از این طرح ها صفحات «گفت و شنود دو نسل» بود که در آن دانشجویان را مقابل استادان می نشاند تا طرز فکر نسل جدید و قدیم را به داوری بگذارد. در صفحات «دنیای آیندگان»، نویسندگان و روشنفکران سرشناس را به اظهار عقیده وادار می کرد.

نصرت رحمانی شاعر معروف، شرح خاطرات جوانی خود را که یکی از آبدارترین نوشته های او ست در همین صفحات منتشر کرده، مقاله ی مجید دوامی درباره ی «ژورنالیسم علیل و ناتوان ایران» که یکی از مهم ترن مقالات درباره ی روزنامه نگاری آن عصر است در همین صفحات منتشر شده، عباس نعلبندیان و نمایش نامه ی معروف «پژوهشی ژرف و سترگ» زمانی که او هنوز ناشناخته بود، در همین صفحات مطرح شده و م. آزاد شاعر برجسته گزارش خود از شب های شعر خوشه را در همین صفحات نوشته است. اما در واقع این دیگران نبودند که می نوشتند، تمام آتش ها از گور نقیبی بر می خاست.

اندوه بی پایان مردم غم زده (از مجموعه داستان تب جنوب)

• آبیک آواکیان
• ترجمه ی آندارنیک خچومیان
• انتشارات نگاه
• چاپ اول: ۹۴

هیچ نویسنده ارمنی - ایرانی تبار را نمی توان یافت که این چنین در نوشته هایش به ایران و به خصوص جنوب ایران در طی سال های جنگ جهانی دوم پرداخته باشد.

در مجموعه داستان های «تب جنوب» نوعی حسرت، نوعی دلتنگی، نوعی امیال و آرزوهای انسانی است بلکه چنان روح و روان آدمی را درگیر خود می کند که نمی توان با قهرمان های داستان ها هم سو و هم درد نشد.

داستان های او درباره ی عشق است، درباره ی مهر و دلبستگی است، داستان های او بازگوکننده غم، شادی، حسرت و اندوه انسان هایی است که زادگاه خود را ترک کرده و یا وادار به ترک شان کرده اند این اولین بار است که بخشی از آثار او به زبان فارسی ترجمه شده است.