۴۰ موسیقی متن فراموش نشدنی و محبوب سینما (۳)

روزنامه سینما - ترجمه علی مسعودی نیا: تا پیش از ورود صدا به سینما، موسیقی نقش همراهی کننده و حتی ترمیم کننده حوادث روی پرده را داشت. حجم زیادی از موسیقی به کار می رفت تا حرکت داستان و وضعیت روحی و درونی پروتاگونیست را بازتاب دهد و حتی از وحشت، داستان را بند بیاورد. در حالی که بسیاری از موسیقی های درخشان و عظیم چنان محجوب هستند که اصلا به چشم نمی آیند، بسیاری از موسیقی های محبوب ما تم هایی کاملا فراموش ناشدنی هستند که در بهترین فیلم های کل تاریخ سینما مورد استفاده قرار گرفته اند.

۴۰ موسیقی متن فراموش نشدنی و محبوب سینما (۱)

20- سه گانه ارباب حلقه ها (2004-2001)

آهنگ ساز: هاوارد شور


امور استثنایی در مورد پیتر جکسون و ارباب حلقه ها زیاد رخ داده اند؛ اگر یک مهره از این ماشین اندکی خوردگی داشته باشد، تمامی دستگاه از بین خواهد رفت و نابود خواهد شد. مثل باقی عوامل فیلم هاوارد شور هم بهترین تلاش را برای ساخت موسیقی یکی از بهترین فیلم های دهه ۲۰۰۰ به کار گرفت که در حقیقت انباشته بود از تم های کلاسیکی که یکی پس از دیگری رو می شدند و به فانتزی غریب تالکین پیوند می خوردند.

از قطعه روحانی «تجمع هابیت هام بگیر و بیا تا تم رومانتیک و قهرمانی «همراهی» ... لعنتی ... همه قطعات موسیقی در این سه گانه ساده هستند. شور پیش از این هم یک موسیقیدان بزرگ و کارهایی چون «هفت» و «سکوت بره ها» را در کارنامه داشت اما او خودش را با این موسیقی چندین پله بالاتر بود و دو اسکار هم گرفت که کاملا حقش هم بود.

19- پلنگ صورتی (1963)

آهنگ ساز: هنری مانچینی


بله... داریم به ته خط می رسیم. تم ملهم از سبک جاز «پلنگ صورتی» نه تنها یکی از بهترین تم های موسیقی فیلم است که تاکنون نوشته شده بلکه کلا هم یکی از به یادماندنی ترین قطعات موسیقی تاریخ است. قدری مرموز و قدری طناز. شما را مهیا می کند برای سرگرم شدن و این کار تنها از قطعات معدودی برمی آید.

مانچینی چهار اسکار در دوران فوق العاده کاری خود دریافت کرد و برای بیش از ۲۰۳ فیلم موسیقی متن نوشت که در میان آنها آثاری چون «صبحانه در تیفانی»، «گوست دد» دیده می شود. او در سال ۱۹۹۴ درگذشت اما تا ابد یکی از بهترین آهنگ سازان تاریخ سینما خواهد بود.

18- بر باد رفته (1939)

آهنگ ساز: مکس استاینر


دوباره آقای مکس استاینر به فهرست ما آمد تا از موسیقی درخشانی که برای فیلم بر باد رفته نوشته یاد کنیم. فیلمی که درگیر اصلاحات پر شماری شد که سیاستمداران از کارگردان انتظار داشتند اما نهایتا بدل به یکی از بزرگترین فیلم های تاریخ سینما شد. موسیقی نامیرای استاینر داستان افسانه وار جنگ های داخلی را روایت می کند چون در تمامی صحنه های فیلم حضور دارد. صحنه هایی که همچنان از منظر فنی محبوب ترین و موفق ترین فیلم تاریخ سینما را تشکیل داده اند. تم تارا به اندازه خود فیلم رومانتیک است و به بخشی از فرهنگ مردم و هواداران فیلم تبدیل شده است. مکس استاینر برای ۲۵۴ فیلم، موسیقی نوشت اما بر باد رفته تنها اثر او بود که مورد توجه قرار گرفت و به عنوان یکی از عظیم ترین آثار تاریخ سینما ارزیابی شد.

17- بتمن (1989)

آهنگ ساز: دنی الفمن


۳۰ قطعه بزرگ، کلاسیک و عالی در فهرست ما قرار دارند اما تعداد کمی از آنها اهمیتی به اندازه موسیقی انقلابی دنی الفمن برای «بتمن» تیم برتون پیدا کرده اند. هر فیلم مسئولیتی دارد در مورد سرگرم کردن مخاطب و بسیاری از فیلم ها این کار را به درخشان ترین شکل ممکن انجام می دهند و ملهم از داستان های آشنا هستند اما تیم برتون قصد داشت کاراکتر بتمن را بازتعریف کند و وارد دنیا و رسانه ای نو شود که دنیا هنوز برای مواجهه با آن تدارک ندیده و آماده نشده بود. بتمن با یک سکانس شاخص طولانی آغاز می شود و آلفمن با موسیقی گوتیک غیرمنتظره اش همه کار می کند تا مقدمات تجربه تازه تماشاگر با این پدیده آغاز شود. بتمن را باید واقعا نخستین اثر مهم الفمن بدانیم در یک فیلم کاملا اورجینال.

16- مرد سوم (1949)

آهنگ ساز: آنتون کاراس


اگر بتمن دنی الفمن یک تم غیرمنتظره داشت، موسیقی آنتون کاراس در فیلم نوار کارول رید «مردم سوم» یک شوک مطلق بود. ملودی اصلی آن را نوعی سنتور اجرا می کرد و همین موسیقی، داستان بر جنب و جوش و غافلگیر کننده کارل رید را درباره رمز و راز و قتل در دوران پس از جنگ جهانی دوم در شهر وین به یک فیلم استثنایی با صدایی که هرگز نمی توان جایگزینی برایش یافت، تبدیل می کرد. رید، گویا کاراس را در یک کلوب شبانه کشف و بعد او را برای ساخت موسیقی فیلمش استخدام کرد.

15- دکتر نو (1962)

آهنگ ساز: مونتی ترمن و جان بری


موسیقی متن انفجاری جیمز باند به یکی از به یادماندنی ترین موسیقی های تاریخ سینما تبدیل شده است که از دکتر تو به بعد در تمامی فیلم های جیمز باند تکرار می شود. خنک مثل خیار و نعناع. این موسیقی خبر می دهد که جیمز باند از راه رسیده و به سمت شما شلیک خواهد کرد، اگر مجبور باشد. مونتی نورمن به عنوان آهنگ ساز فیلم ذکر شده اما جان بری که برای ۱۱ فیلم باند موسیقی نوشت و باید سبک موسیقی باند را به نام او نوشت، اصرار داشت که در این تم شاخص دخیل بوده و عاقبت هم دعوای این موسیقی را در سال ۲۰۰۱ به دادگاه کشاند.

14- روانی (1960)

آهنگ ساز: برنارد هرمن


موسیقی برنارد هرمن برای فیلم ژانر وحشت و جریان ساز آلفرد هیچکاک خودش هم انقلابی و خط شکن بود. یک موسیقی وفادار به خشونت فیلم که با گروه زهی و ویولن شما را به اندازه کافی وحشت زده می کند. هیچکاک در اصل تصمیم داشت در سکانس مشهور حمام از موسیقی استفاده نکند اما هرمن به میل خودش برای آن صحنه یک قطعه نوشت و هیچکاک با شنیدنش، دستمزد او را دو برابر کرد و بعدها گفت که ۳۳ درصد ناز تاثیر فیلم روانی مدیون موسیقی متن آن است. ما که فکر می کنیم بیشتر از این ها هم باشد. این موسیقی به یکی از خارق العاده ترین آثاری بدل شد که تاکنون نوشته شده اند و البته ترسناک ترین در میان آنها.

13- خوب، بد، زشت (1966)

آهنگ ساز: انیو موریکونه


ما هم مثل شما از این که انیو موریکونه اثر دیگری در این فهرست دارد، یکه خوردیم. مثلا شاید می شد بابت «تسخیرناپذیران» و چند اثر دیگر او را به این فهرست راه داد اما «خوب، بد، زشت» کلا چیز دیگری است. خونسردانه ترین موسیقی نوشته شده در کل تاریخ سینما که دیگر به بخشی از فرهنگ عامه تبدیل شده و مردم با جیغ اجرایش می کنند. اگر یک بار این اثر را بشنوید، محال است از یاد ببریدش و موسیقی به خودی خود یک اثر ماندگار است. باید بیشتر درباره اش بنویسیم اما بیهوده است که قلم فرسایی کنیم. خودتان بروید و دوباره بشنویدش.

12- هالووین (1977)

آهنگ ساز: جان کارپنتر


برای توصیف این موسیقی چیزی بهتر از این نمی شود گفت که «کمش هم زیاد است». جان کارپنتر، کارگردان فوق العاده و سادگی پسند تم فیلم اسلشر کلاسیک هالووین را خودش ساخت. کارپنتر با هوشمندی فیلم را با یک هل دادن ملایم به سمت جک اولانترن آغاز می کند و می گذارد او سکندری بخورد و تمی شبیه حرکت کرم در مغز آدمی چنان می ترساندت که نتوانی لحظه ای قرار بگیری. کارپنتر موسیقی های زیادی برای فیلم های خودش نوشت اما موسیقی هالووین عملا عالی ترین اثر اوست.

11- مجموعه آثار جان ویلیامز


بله، جان ویلیامز. می دانم که حس می کنید فریب خورده اید و در انتهای این فهرست انتظار دیگری داشتید اما می توانم راحت متقاعدتان کنم: آرواره ها، نجات سرباز رایان، تنها در خانه، فهرست شیندلر، ژوراسیک پارک، جنگ ستارگان، سوپرمن، ماجرای پوزئیدون، ای تی و ... این فهرست را هم چنان می شود ادامه داد. اگر ادامه اش می دادیم، جایی برای دیگران باقی نمی ماند. ویلیامز با تنظیم های فوق العاده و آثار بی نظیرش بخشی از تاریخ سینماست. نتوانستیم تنها یک اثر از او انتخاب کنیم چون تمام کارهایش معرکه هستند.