زنان قهرمان

ماهنامه زنان و زندگی - سنا حیدریان: در نقطه مقابل تصور امروز که ورزش برای زنان امری مهم و ضروی تلقی می شود، تا چند دهه گذشته، ورزش کردن برای این قشر نه تنها مقوله ای بی اهمیت بلکه فراموش شده به حساب می آمد. به همین دلیل مرور تاریخ ورزش زنان بسیار جذاب و تامل برانگیز است.

در دوره فراموشی ورزش برای زنان، تلاش و زمان زیادی لازم بود که زنان متوجه شوند برخلاف تصورات رایج، ورزش نه تنها برای آن ها خطرناک نیست بلکه ضروری و پراهمیت است. شاید اولین قدم ها برای اثبات حقوق برابر مردان و زنان با جا افتادن ورزش بین جمعیت نسوان در دهه های گذشته رقم خورد چرا که به عقیده بسیاری از کارشناسان؛ اعتماد به نفس پایین زنان از انجام فعالیت هایی که پیش از این در ورزش مردان دیده می شد، حاصل جاافتادن افسانه های جامعه مردسالارانه است.

گزارش زیر مروری است بر تاریخ ورزش زنان و معرفی اثرگذارترین زن هایی که در تاریخ ورزش، ارزش ها و توانایی های بزرگی را به رخ جهان کشیدند.

زنانی که ورزشکار شدند

تاریخ ورزش زنان مجموعه ای از انکارها، طردشدن ها و مقاومت ها را در دل خود دارد؛ زنانی که با وجود موفقیت های چشمگیر و حتی شکستن رکورد مردان همچنان از طرف مردم و جامعه ورزشی پذیرفته نمی شدند. درواقع ورزشکاران موفق زن تا مدت ها از نظر دیگران مردانی بودند در ظاهر زن. زمان زیادی طول کشید که ورزشکاران زن به رسمیت شناخته شوند.

تلاش ها برای بهدست آوردن برابری بین زن و مرد نه تنها به بهبود حوزه ورزش زنان کمک کرد، بلکه زنان دریافته بودند که ورزش یکی از مهم ترین عرصه هایی است که با کمک آن می توانند به برابری در دیگر عرصه ها دست یابند. موفقیت زنان در ورزش به آن ها در دستیابی به آزادی های اجتماعی و مبارزه با عرف و اجتماع ضدزن کمک می کرد.

تا قبل از سال 1870، ورزش حر فه ای مختص زنان وجود نداشت. هرچه بود جنبه تفریحی داشت و وارد حوزه رقابتی نمی شد. در این دوره ورزش زنان کاملا غیررسمی بود، قوانینی نداشت و فقط گونه ای از فعالیت های بدنی بود. در آن زمان اسب سواری و شنا رایج بود ولی به زنان توصیه می شد که به هیچ وجه در این حوزه ها وارد نشوند زیرا معتقد بودند آنان از نظر توان بدنی و قوای جسمانی بسیار ضعیف تر هستند و این ورزش ها برای آن ها خطرناک است.

ورزش ابزاری برای دستیابی به آزادی های اجتماعی

اواخر قرن نوزدهم میلادی، ورزش برای زنان ابزاری برای دستیابی به آزادی های اجتماعی بود. در جامعه ای که بسیاری از انتخاب های شخصی و اجتماعی زنان خارج از اختیار آن ها بود، ورزش به کمک زنان آمد. صدالبته که تلاش زنان برای رهاسازی خود و یافتن روزنه های تنفس خارج از سلطه جامعه مردسالار از طریق ورزش آماج حمله ها و انتقادهای بسیار قرار گرفت.در آن زمان بسیاری ورزش را با حق رای زنان هم راستا و به هم پیوسته می دانستند.

اولین ورزشی که زنان آن را برای رسیدن به آزادی بسیار مهم و تاثیرگذار می دانستند، دوچرخه سواری بود. «سوزان آنتونی»، یکی از رهبران برجسته حقوق مدنی و حقوق زنان در آمریکا در مورد درهم تنیدگی ورزش و حق رای زنان می گوید: «می دانید من در مورد دوچرخه سواری چه فکری می کنم؟ به نظر من دوچرخه سواری بیش از هر فعالیت دیگری در جهان برای رهاسازی زنان و رساندن آن ها به آزادی موثر بوده است. دوچرخه سواری به زنان احساس آزادی و اعتماد به نفس می دهد. وقتی زنی را در حال دوچرخه سواری می بینم می ایستم، به او نگاه می کنم و غرق لذت می شوم.»

یکی از زمینه های اولیه ای که برای جنبش فمینیستی معتقد بود برابری با مردان در آن بسیار مهم است، ورزش و فراغت بود در حالی که عرف جامعه زنان را از نظر قوای بدنی و فعالیت های فیزیکی ناتوان می دید، برخی از زنان این را افسانه ای بیش نمی دانستند.

رکوردهایی که شکستند

به مرور تلاش فعالان حقوق زنان برای ایجاد فرصت های بیشتر برای زنان در عرصه ورزش ادامه پیدا کرد. در پی تلاش های زیاد ورزشکاران زن و پیشرفت های آن ها در دهه 1920 میلادی، در مورد برتری مردان در ورزش نسبت به زنان تردیدهای جدی به وجود آمد. در سال 1992، سیبل بوثر (Sybil Bauer) رکورد جهان را در شنای کرال پشت شکست، رکورد جهان در آن زمان یعین رکورد مردان. در سال 1926، گرترود ارلی (Gertrude Ederle)، اولین زن و ششمین نفر در جهان بود که کانال انگلیس را شنا کرد. او مسافت کانال را دو ساعت سریع تر از تمام مردانی که قبل از او به این موفقیت دست یافته بودند شنا کرد.

در حالی که زنان ورزشکار رکوردهای مردان را می شکستند، اتحادیه ورزشکاران آماتور (AAU)، از پذیرش زنان ورزشکار جلوگیری کرد. این اتحادیه با بهانه گیری هایی مانند اینکه شاید زنان ورزشکار همجنسگرا باشند یا اخلاق جنسی خود را از دست بدهند از پذیرش آن ها سر باز می زد. اعتراض های زیادی صورت گرفت و بالاخره تحت فشارهای زیاد در سال 1924 این اتحادیه به زنان ورزشکار اجازه تاسیس بخش ورزش زنان را داد.

زنانی که به ورزش جان بخشیدند

پس از مرور کلی بر تاریخچه ورزش زنان در ادامه ورزشکارانی که در تاریخ ورزش زنان نامی ماندگار از خود به جا گذاشتند و افق جدیدی را برای زنان ورزشکار و ورزش زنان باز کردند، معرفی شده اند.

میلدردبیب دریکینسون زاهاریس

در سال ۱۹۳۹ تبدیل به اولین زن شرکت کننده در مسابقات اوپن گلف لس آنجلس شد. او در جوانی و قبل از اینکه به دومیدانی و گلف روی بیاورد یک بازیکن بسکتبال موفق در سطح آمریکا بود. ولی درخشش او در مسابقات المپیک ۱۹۳۲ در رشته دومیدانی برای میلدرد ۲ مدال طلا و یک مدال نقره به ارمغان آورد. اودر این سمابقات در رشته های پرش طول، پرتاب وزنه و پرتاب نیزه مدال های خود را کسب کرد. در اوایل سال های دهه ۴۰ میلادی و پس از آنکه به ورزش گلف روی آورد موفق به فتح ۸۲ مسابقه گلف در آمریکا و انگلستان شد، او اولین زنی بود که توانست به مسابقات گلف مردان در لس آنجلس راه یابد.

در سال 1953 تبدیل به اولین زنی شد که در لیگ حرفه ای بیس بال بازی کرد. او یکی از درخشان ترین بازیکنان بیس بال تاریخ آمریکا بود که تنها به دلیل رنگ پوست سیاهش نتوانست در لیگ بانوان آمریکا که تنها مختص زنان سفیدپوست بود به میدان برود، در نتیجه وارد لیگ حرفه ای مردان سیاه پوست آمریکا شد و در سال 1953 تبدیل به اولین زنی شد که به عنوان حرفه ای در مسابقات بیس بال شرکت کرد.

در سال 1960 تبدیل به اولین زن آمریکایی شد که در یک المپیک توانست 3 مدال طلا به دست آورد.

ویلما خواهر بیستم از 22 خواهر و برادر، اهل تنسی آمریکا بود. ویلما چند هفته زودتر از زمان تولد به دنیا آمده بود به همین خاطر او کودکی مشقت باری را با بیماری های گوناگون گذراند و توانایی راه رفتن بدون کمک عصا را تا 9 سالگی نداشت. با وجود کودکی سختی که داشت در دبیرستان در رشته های بسکتبال و دومیدانی سرآمد همگان شد. در المپیک 1956 زمانی که تنها 16 سال داشت در رشته 4×100 متر توانست مدال نقره را به دست آورد اما موفقیت اصلی او در المپیک 1960 بود که موفق شد سه مدال از جمله 100 متر و 200 متر را به دست آورد. ویلما رودلف رکوردهای جدیدی نیز در این دو رشته از خود به جا گذاشت.

کنیگ تنها یک تنیسور موفق نبود رفتار و طرح لباس های او زبانزد ورزش دوستان و طرفداران بی شمار او در اوایل سال های ۱۹۷۰ بود. بیلی اولین تنیسور زن در دنیا بود که به رقم یکصد هزار دلار درآمد از طریق جوایز نقدی مسابقات دست یافت که در زمان خود و در دنیای ورزش زنان رقم قابل توجهی بود. او همچنین برنده ۱۲ گرانداسلم انفرادی و ۱۸ گرانداسلم نوبل دوبل در بین سال های ۱۹۶۵ تا ۱۹۸۰ شد.

ساموئلسون موفق شد در سال 1979 رکورد ماراتن را بشکند.او یک الگو در زندگی ورزشی بسیاری از ورزشکاران است و توانست دروازه های جدیدی را در دنیای ورزش بانوان فتح کند. موفقیت بزرگ ساموئلسون در سال 1979 در دوی ماراتن بوستون در حالی که شرکت کننده گمنامی بیش نبود چشم ها را به دنیای ورزش خیره کرد. او توانست در این مسابقات رکورد قبلی را 8 دقیقه بهبود بخشید. ساموئلسون این موفقیت را بار دیگر در سال 1983 تکرار کرد و 2 دقیقه رکورد قبلی جهان را جا بجا کرد که این رکورد به مدت 11 سال پابرجا ماند.او همچنین در مسابقات المپیک 1984 لس آنجلس مدال طلای این دوره را کسب کرد.

شاید جین فوندا که پیشتر به عنوان هنرپیشه فیلم های دهه های ۶۰ و ۷۰ شناخته می شد هرگز در رشته ورزشی خاصی تبحر آنچنانی نداشت و هیچگاه مدالی کسب نکرد ولی اوایل دهه ۸۰ با انتشار فیلم های تمریناتش روی کاست های وی. اچ. اس انقلابی در رشته ایروبیک به راه انداخت که تاکنون دوام داشته است. ملکه تمرینات ورزشی آخرین سری تمرینات خود را روی دی وی دی البته در سال ۲۰۱۰ منتشر کرد.

در المپیک سال 1984 مری لو موفق شد در رشته پرش خرک، امتیاز کامل 10 را به دست آورد و در نهایت بیشترین امتیاز مجموع را کسب کرد و عنوان بهترین ژیمناست آن دوره از رقابت ها را به دست آورد. با درخشش او ژیمناستیک به خصوص در کشورهای غربی محبوبیت چشمگیری پیدا کرد.

در المپیک 2008 پکن داراتورس تبدیل به پیرترین شناگر تاریخ رقابت ها شد. او با وجود سن بالا توانست 3 مدال نقره را به دست آورد. دارا از المپیک 84 لس آنجلس در 5 سری از مسابقات المپیک به صورت ممتد شرکت کرد و موفق به کسب 12 مدال از این مسابقات شد.

او اولین زنی است که موفق شد در یک مسابقه حرفه ای اسلم دانک کند. لیزا در طول دوره بازی انواع و اقسام رکوردها را جا به جا کرد و موفق شد در چهار دوره مختلف در سال های ۱۹۹۶، ۲۰۰۰، ۲۰۰۴ و ۲۰۰۸ مدال طلای بازی های بسکتبال زنان را کسب کند.