حقایقی درباره سيزده‌ بدر
۴۶۹۱۶
۱۱ فروردين ۱۳۹۲ - ۱۶:۵۳
۱۱۲۰۰۰ 
روز سيزدهم فروردين يا همان سيزده‌ بدر از جمله روزهايي است که حکايت‌ها و روايت‌هاي فراواني درباره آن گفته شده و جالب آنکه متداول‌ترين حکايت درباره اين روز، نادرست ترينِ اين تعبيرهاست و سيزدهمين روز نوورز، روزي مقدس نزد ايرانيان باستان بوده‌است.

برترین مجله اینترنتی ایران

برترین ها: سخن پیرامون جشن «سیزده بدر»، همانند دیگر جشن های ملی و باستانی ایران، نیاز به پژوهش زیاد و مقدمه چینی ای طولانی دارد، به ویژه جشنی با این گستره ی برگزاری و سابقه ی طولانی که این پهنه و زمان تغییراتی ژرف در آیین ها و مراسم ویژه ی این روز ایجاد کرده است.

روز سيزدهم فروردين يا همان سيزده‌به‌در از جمله روزهايي است که حکايت‌ها و روايت‌هاي فراواني درباره آن گفته شده و جالب آنکه متداول‌ترين حکايت درباره اين روز، نادرست ترينِ اين تعبيرهاست و سيزدهمين روز نوورز، روزي مقدس نزد ايرانيان باستان بوده‌است. در این راستا کوشش بر این بوده است تا خردورزانه ترین و مستندترین گفتارها، نوشتارها و نگرش ها را در این زمینه گردآوری کنیم.

سيزده‌به‌در


مقدمه:

گفته می شود ایرانیان باستان در آغاز سال نو پس از دوازده روز جشن گرفتن و شادی کردن که به یاد دوازده ماه سال است، روز سیزدهم نوروز را که روز فرخنده ایست به باغ و صحرا می رفتند و شادی می کردند و در حقیقت با این ترتیب رسمی بودن دورهً نوروز را به پایان میرسانیدند. می توان گفت معقول ترین موردی که درباره ی سیزده به در گفته می شود همین است.

بهتر است در آغاز، پیشگفتاری پیرامون عدد 13 وروز سیزدهم و اینکه آیا این عدد و این روز در ایران و فرهنگ ایرانی نحس است داشته یا نه فراهم آوریم :

نخست باید به این موضوع توجه داشت که در فرهنگ ایرانی، هیچ یک از روزهای سال «نحس» و «بدیمن» یا «شوم» شمرده نشده، بلکه چنانچه می دانیم هر یک از روزهای هفته و ماه نام هایی زیبا و در ارتباط با یکی از مظاهر طبیعت یا ایزدان و امشاسپندان داشته و دارند، و روز سیزدهم هر ماه خورشیدی در گاهشماری ایرانی نیز «تیر روز» نام دارد که از آن ِستاره ی تیشتر، ستاره ی باران آور می باشد و ایرانیان از روی خجستگی، این روز را برای نخستین جشن تیرگان سال، انتخاب کرده اند.

همچنین در هیچ یک از متون کهن و هیچ دانشمند و نویسنده ای، از این روز به بدی یاد نکرده اند بلکه در بیشتر نوشتارها و کتاب ها، از سیزدهم نوروز با عنوان روزی فرخنده و خجسته نام برده اند.

برای نمونه کتاب «آثار الباقیه» جدولی برای سعد و نحس بودن روزها دارد که در آن جدول در مقابل روز سیزدهم نوروز کلمه ی «سعد» به معنی نیک و فرخنده آورده شده است.

سيزده‌به‌در



ارتباط با مسیحیت و اروپا:

اما پس از نفوذ فرهنگ اروپایی در زمان حکومت صفویان رسید که در این فرهنگ نیز عدد 13 را نحس می دانستند، و هنوز هم با پیشرفت های علمی و فن آوری پیشرفته اروپا، این خرافات عمیقا در دل بسیاری از اروپاییان وجود دارد که در مقایسه با خرافات شرقی، شمارگان آن ها کم نیست و مثال های بسیار دیگری مانند «داشتن روزی بد با دیدن گربه ی سیاه رنگ»، «احتمال رویدادی شوم پس از رد شدن از زیر نردبام» یا «شوم بودن گذاشتن کلید خانه روی میز آشپزخانه»،«خوش شانسی آوردن نعل اسب» و بسیاری موارد خرافی دیگر که خوشبختانه تا کنون وارد فرهنگ ما نشده اند و برای ما خنده آور هستند.

برخی از محققان عقیده دارند که عقیده به نحوست عدد سیزده اثری است که از ارتباط و مجاورت با عالم مسیحیت به زرتشتیان و بعد از آنان مسلمانان انتقال یافته‌است. اصل این عقیده به این صورت است که یهودای اسخر یوطی یکی از دوازده حواری مسیح نقشه کشید تا وی را تسلیم مخالفانش کند و قرار گذاشت تا وقتی وارد محفل مسیح شود، او را ببوسد تا دشمنان او بتوانند تشخیص دهند که کدامیک از افراد حاضر در محفل مسیح است. بدین ترتیب مسیح دستگیر شد و چون یهودای اسخر یوطی سیزدهمین فردی بود که به جرگه مسیح و یازده شاگرد دیگرش در آمد و شمارهٔ آنان به سیزده رسید مسیح گرفتار و محاکمه و به دار آویخته شد. عیسویان بدین علت عدد سیزده را شوم می‌دانند.

اما تنها چیزی که در فرهنگ ایرانی می توانیم درباره ی عدد سیزده پیدا کنیم، «بد قلق» بودن عدد 13 به خاطر خاصیت بخش ناپذیری آن است.(این خود نشانه ای از دانش بالای ایرانیان از ریاضی و به کارگیری آن در زندگی روزمره است.(
اما وقتی درباره ی نیکویی و فرخندگی این روز بیشتر دقت می کنیم منابع معقول و مستند با سوابق تاریخی زیادی را می یابیم.
همان طور که گفته شد سیزدهم فرودین ماه که تیر روز نام دارد و متعلق به فرشته یا امشاسپند یا ایزد سپند (مقدس) و بزرگواری است که در متون پهلوی و در اوستا تیشتر نام دارد و جشن بزرگ تیر روز از تیر ماه که جشن تیرگان است به نام او می باشد.

در گاهشماری ایرانی، هر روز ماه، نام ویژه ای دارد. به عنوان مثال، روز نخست هر ماه، اورمزد روز و روز سیزدهم هر ماه تیر روز نامیده می شود و متعلق به ایزد تیر است. تیر در زبان اوستایی تیشتَریَه خوانده می شود، و هم نام تیشتر، ایزد باران می باشد . با توجه به اطلاق گرفتن نام ایزد باران، می توان گفت که تیر در نزد ایرانیان باستان نمادی از رحمت الهی بوده است.

تیر در کیش مزدیسنی مقام بلند و داستان شیرین و دلکشی دارد و جشن بزرگ تیر روز از تیر ماه نیز که جشن تیرگان است به نام او می باشد .

فروردین ماه نیز که هنگام جشن و سرور و شادمانی و زمان فرود آمدن فروهرها است. و تیر روز از این ماه نخستین تیر روز از سال می باشد در میان ایرانیان باستان بسیار گرامی بوده و پس از دوازده روز جشن که یادآور دوازده ماه سال است، روز سیزدهم را پایان رسمی روزهای جشن نوروز می دانستند و با رفتن به کنار جویبارها و باغ و صحرا و شادی کردن در واقع جشن نوروز را با شادی به پایان می رساندند و به قول امروزی ها «حسن ختامی بود بر بزرگ ترین جشن سال».

سيزده‌به‌در

در کتاب « المحاسن و الاضداد » گفته شده :

«... در صحن کاخ سلطنتی دوازده ستون از خشت خام برپا می کردند که در هریک از آنها یکی از حبوبات دوازده گانه را می کاشتند و کـُشتی که از پشم گوسفند بافته می شود، شش قسمت است که هر قسمت دوازده رشته می شود که بطور مجموع هفتاد و دو نخ می شود، می بستند.»

عدد شش اشاره است به شش گاههنبار و عدد دوازده به یاد دوازده ماه است و هفتادودو هم به هفتادودو فصل یسنا اشاره است.

ایرانیان باستان عمر جهان را دوازده هزار سال مي‌پنداشتند و معتقد بودند هرچه دنيا به پايان اين دوازده هزار سال نزديکتر مي‌شود، پليدي‌ها و غلبه آن‌ها به نيکي‌ها بيشتر مي‌شود تا آنکه در پايان اين عمر دوازده هزار ساله رستاخيز به وقوع مي‌پيوندد و جهان از همه بدي‌ها پاک مي‌گردد.

بنابراين فرداي رستاخيز در اصل نخستين روز از هزاره ي سيزدهم و آغازگر زماني است مبرّا از همه ناپاکي‌ها. به همين علت عدد سيزده به عنوان نماد شروع و تولد دوباره، احترام زيادي نزد ايرانيان داشت و سيزدهم فروردين نيز نشانه‌اي بود از آغاز آفرينش در طبيعت بهاري که خود، هميشه يادآوري از رستاخيز بوده و هست. پس ايرانيان در اين روز به جشن و پايکوبي مي‌پرداختند و بدين ترتيب خود را براي آغاز سالي پرتلاش و پر برکت آماده مي‌کردند.



نظریه‌هایی پیرامون نحوست سیزده


تا کنون هیچ دانشمندی ذکر نکرده که سیزده نوروز نحس است بلکه قریب به اتفاق روز سیزده نوروز را بسیار سعد و فرخنده دانسته‌اند.[۸] برای مثال در آثار الباقیه ابوریحان بیرونی، جدولی برای سعد و نحس بودن روز ها قرار دارد که در آن برای سیزدهم نوروز که تیر روز نام دارد، کلمه سعد به معنی نیک و فرخنده آمده‌است. بعد از اسلام چون سیزدهم تمام ماه‌ها را نحس می‌دانند، به اشتباه سیزدهم عید نوروز نحس شمرده شد.



واژه سیزده به در

مشهور است که واژه ی سیزده به در به معنای « در کردن نحسی سیزده» است . اما وقتی به معانی واژه ها نگاه کنیم برداشت دیگری از این واژه می توان داشت. «در» به جای «دره و دشت» می تواند جایگزین شود .به عنوان مثال علامه دهخدا، واژه «در و دشت» را مخفف «دره و دشت» می داند.

سيزده‌به‌در

چو هر دو سپاه اند آمد ز جای        تو گفتی که دارد در و دشت پای

یکی از معانی واژه «به» ، « طرف و سوی » می باشد . مانند اینکه می گوییم «به فروشگاه».

پس با نگاهی کلی می توان گفت واژه «سیزده به در» به معنای « سیزدهم به سوی در و دشت شدن» می باشد که همان معنی بیرون رفتن و در دامان طبیعت سر کردن را می دهد.



سیزده بدر در تاریخ ایران باستان:

همانطور که پیشینه ی جشن نوروز را از زمان جمشید می دانند درباره ی سیزده به در (سیزده بدر) هم روایت هست که :

«... جمشید، شاه پیشدادی، روز سیزده نوروز را در صحرای سبز و خرم خیمه و خرگاه بر پا می کند و بارعام می دهد و چندین سال متوالی این کار را انجام می دهد که در نتیجه این مراسم در ایران زمین به صورت سنت و آیین درمی آید و ایرانیان از آن پس سیزده بدر را بیرون از خانه در کنار چشمه سارها و دامن طبیعت برگزار می کنند ...»

اما برای بررسی دیرینگی جشن سیزده بدر از روی منابع مکتوب، تمامی منابع مربوط به دوران قاجار می باشند و گزارش به برگزاری سیزده به در در فروردین یا صفر داده اند، از همین رو برخی پژوهشگران پنداشته اند که این جشن بیش از یکی دو سده دیرینگی ندارد اما با دقت بیشتر در می یابیم که شواهدی برای دیرینگی این جشن وجود دارد.

همانطور که پیش از این گفته آمد، تنوع و گوناگونی شیوه های برگزاری یک آیین، و دامنه ی گسترش فراخ تر یک باور در میان مردمان، بر پایه ی قواعد مردم شناسی و فرهنگ عامه، نشان دهنده ی دیرینگی زیاد آن است.

همچنین مراسم مشابه ای که به موجب کتیبه های سومری و بابلی از آن آگاهی داریم، آیین های سال نو در سومر با نام «زگموگ» و در بابل با نام «آکیتو» دوازده روز به درازا می کشیده و در روز سیزدهم جشنی در آغوش طبیعت برگزار می شده. بدین ترتیب تصور می شود که سیزده بدر دارای سابقه ای دست کم چهار هزار ساله است.

سيزده‌به‌در



اسطوره باران در روز سيزدهم

قصه روز سيزدهم از اين قرار بود که در گاهشماري قديم (ايران باستان) سيزدهمين روز از هر ماه، روز تير نام داشت. اين نام، از نام ايزدي به نام تيشتر (Tishtar) گرفته شده بود و اين ايزد با باران و طراوت ارتباط داشت زيرا تيشتر، اصل و ريشه همه آب‌ها و سرچشمه باران و باروري بود.
 
او آنقدر اهميت داشت که حتي برايش يک صورت متجلي در آسمان‌ها نيز در نظر گرفته بودند که پر نورترين ستاره آسمان بود؛ ستاره‌اي که منجمان آن را به نام شِعراي يماني مي‌شناختند و به قول امروزي‌ها گل سر سبد ستاره‌هاي دب اکبر بود.
 
داستان جنگ اين ايزد با ديو خشکسالي در باور ايرانيان بسيار جالب است. داستان اينگونه آغاز مي‌شد که ابتدا ديو خشکسالي به هر ترفندي از بارش باران ممانعت مي کرد، تيشتر به ياري ايزدِ باد، آب‌ها را از زمين برداشت و به آسمان هدايت کرد. سپس به مدت 10 شبانه روز خود را به شکل مرد جوان بلند قامتي درآورد که قدرت پرواز داشت و بدين ترنيب در آسمان ها جاي گرفت و توانست از ابرها به سوي زمين باران بفرستد.
 
اين باران يک باران معمولي نبود بلکه هر قطره آن به بزرگي جثه يک انسان تنومند بود. بنابراين پس از چنين بارشي آب، زمين را فرا گرفت و جانوران موذي را از ميان برد و اگر عده‌اي از آنها نيز جان سالم به در بردند همگي در سوراخ‌هاي خود مخفي شدند.
 
يک بار ديگر ايزدِ باد دست به کار شد و آب‌ها را به کرانه‌هاي زمين برد و يک درياي اسطوره‌اي به وجود آورد به نام درياي فراخکرد (Farakhkard). همين که ديو خشکسالي داشت متوجه اقدامات تيشتر و يارانش شد، تيشتر اين بار خود را به شکل گاوي زرين شاخ درآورد و 10 شبانه روز ديگر به اين شکل در آسمان پرواز کرد و همچنان از ابرها باران باراند.
 
به همين ترتيب در دهه سوم به هئيت اسبي سفيد و زيبا درآمد و به کار خود ادامه داد. در اين زمان که به شکل اسب درآمده بود از آسمان به درياي فراخکرد رفت تا آنجا را از زهر جانوران زيانبخش پاکيزه کند اما گويا ديو خشکسالي دست او را خوانده و او نيز خود را به شکل اسبي درآورده بود که يال و گوش نداشت و سياه و ترسناک به نظر مي‌رسيد. در اينجا بود که نبردي مستقيم ميان آنها شکل گرفت.

در آغاز اين جنگ، ديو خشکسالي نيرومندتر از تيشتر عمل کرد و پيروز شد. نتيجه اين پيروزي آن شد که توانست ايزد تيشتر را هزار گام از درياي فراخکرد دور و جهان را براي مدتي دچار خشکي و تشنگي کند. تيشتر، ناراحت و شکست خورده به پيشگاه خداوند رفت و شکايت کرد که ناتواني او، از آن جهت بوده که مردم دعا و نيايش شايسته‌اي براي او به جاي نياورده اند. خداوند براي جبران اين شکست به او نيرويي داد برابر 10 مرد جوان، 10 کوه، 10 رود و ... . با اين پشتوانه در نبرد دوم، تيشتر پيروز شد و اين بار او بود که توانست ديو خشکسالي را هزار گام دور کند و باز هم با کمک ايزدِ باد ابرها را به هر سوي آسمان راند تا همه جا را سرشار از باران کنند.

سيزده‌به‌در

در اين داستان همانطور که تيشتر همکاراني داشت، ديو خشکسالي نيز در از ديوهاي ديگري کمک گرفته بود. يکي از اين ديوها در شکل گرفتن رعد و برق نقش داشت. زيرا در نبرد دوم، وقتي ايزد تيشتر گُرز خود را بر آتشي که در ابرها نهفته بود، کوبيد آتش شراره کشيد و يکي از ياوران ديو خشکسالي از وحشت خروشي برآورد و هلاک شد؛ همين امر باران را شديدتر و فراوان تر کرد. تيشتر کم کم توانست به خشکسالي غلبه کند و 10 شبانه روز براي زمين باران بفرستد.
 
زهري که از جانوران موذي بر روي زمين باقي مانده بود همراه با اين آب ها به درياها رفت و شوري و تلخي آب درياها را سبب شد. اما در عوض آب هاي پاکيزه به مزارع و چراگاه ها راه يافت و سرسبزي و طراوت را به ارمغان آورد.
 
اين اتفاق فرخنده در سيزدهمين روز ماه، در يک زمان اساطيري رخ داد. بنابراين براي مردماني که در سرزميني خشک زندگي مي کردند و هميشه از خشکسالي بيم داشتند، روز باران، روز مقدسي بود، به ويژه وقتي اين روز از پي نوروز و در آغاز بهار از راه مي رسيد، پس بايد براي تماشاي طراوت بهاري و همراه شدن با طبيعت از خانه ها بيرون مي آمدند و با برگزاري جشني که در دلِ آئين هاي مذهبي شان نهفته بود، دست به سوي آسمان مي بردند و براي داشتن سالي پر باران دعا و نيايش مي خواندند.
 
با اين کار دلخوري تيشتر را نيز برطرف مي کردند تا او به ياري کشت و کارشان بيايد. آنها سبزه ها را به آب روان مي سپردند تا در محضر تيشتر تأکيد کنند که سرسبزي و باروري در گرو آب و باران است و با اين حرکت نمادين از او مي خواستند بارش را از آنها دريغ نکند.
 


شیوه های برگزاری و مراسم سیزده بدر

همانگونه که اشاره شد شیوه های برگزاری این جشن و همچنین مراسم و آداب این روز بسیار متفاوت و گسترده می باشد که در اینجا به تفصیل نمی توان به آنها پرداخت، اما همانطور که می دانیم سیزدهم فروردین تیشتر روز می باشد و آغاز نیمسال دوم زراعی، و مردمان ایرانی برای نیایش و گرامیداشت تیشتر، ایزد باران آور و نوید بخش سال نیک به کشتزارها و مزارع خود می رفتند و در زمین تازه روییده و سرسبز و آکنده از انبوه گل و گیاهان صحرایی به شادی و ترانه سرایی و پایکوبی می پرداختند و از گردآوری سبزه های صحرایی و پختن آش و خوراکی های ویژه غافل نمی شدند.

بخشی دیگر از آیین های سیزده بدر را هم باورهایی تشکیل می دهند که به نوعی با تقدیر و سر نوشت در پیوند است.

برای نمونه فال گوش ایستادن ،فال گیری (به ویژه فال کوزه)، گره زدن سبزی و گشودن آن ،بخت گشایی (که درسمرقند و بخارا رایج است)و نمونه های پرشمار دیگر ...

سيزده‌به‌در

بازی های گروهی، ترانه ها و رقص های دسته جمعی، گردآوری گیاهان صحرایی، خوراک پزی های عمومی، بادبادک پرانی، سوارکاری، نمایش های شاد، هماوردجویی جوانان، آب پاشی و آب بازی بخشی از این آیین هاست که ریشه در باورها و فرهنگ اساطیری دارند. از جمله شادی کردن و خندیدن به معنی فروریختن اندیشه های پلید و تیره، روبوسی نماد آشتی، به آب سپردن سبزه ی سفره ی نوروزی نشانه ی هدیه دادن به ایزد آب «آناهیتا» و گره زدن علف برای شاهد قرار دادن مادر طبیعت در پیوند میان زن و مرد، ایجاد مسابقه های اسب دوانی که یادآور کشمکش ایزد باران و دیو خشک سالی است.

در متون كهن فارسی به بیرون شدن از خانه ها و به صحرا رفتن در روز سیزدهم فروردین اشاره ای نشده است. توجیه دیگری كه برای مراسم نوروز  شده این است كه، روز سیزدهمِ سال نو گویا در دوران های كهن روز ویژه طلب باران بهاری برای كشتزار های نودمیده بوده است. روزهای ماه در ایران قدیم نامی ویژه داشت و هر یك متعلق به ایزدی بود و روز سیزدهم متعلق به ایزد تیر یا «تیشتری» بود، كه ایزد باران است. برای این كه این ایزد پیروز باشد، لازم بود كه همه مردمان در نماز از او نام برند و او را بستایند و از او طلب باران كنند. روز سیزدهم نوروز  گویا روز رسمی همه مردم برای طلب باران، برای همه سرزمین های ایران بوده است و خوردن غذای روز در دشت و صحرا نشانه همان فدیه گوسفند بریان است كه در اوستا آمده و افكندن سبزه های تازه دمیده نوروزی به آب روان جویبارها تمثیلی است از دادن فدیه به ایزد آب در آناهیتا و ایزد باران و جویبارها «تیر». در این روز مردم همه به دشت و صحرا می روند و از بامداد تا شامگاه به شادی و سرور می پردازند.



ناخجستگی شماره سیزده و روز سیزده

حادثه های بزرگ گیهانی در روزگاران كهن، بارها فلاكت و بلاهای بسیار برای دنیای خاكی ما پدید آورده اند. از این حادثه ها و بلایا در متون كهن نام برده شده است. در بعضی كتب مذهبی مانند اوستا، ودا، تورات، انجیل و كتاب های پهلوی و. . . اشاره ای به این حادثه ها شده است. زمین لرزه و سیل و طوفان بسیار اتفاق افتاده ، اما همواره بدترین آنها در خاطر مردمان پایدار مانده است. یكی از حادثه های سهمگین گیهانی كه ذكر آن در تورات آمده ، در روز سیزدهم سال نو مصری كه مانند جشن فروردین ایرانی به هنگام تعادل بهاری خورشید گرفته می شد به وقوع پیوسته و موجب مرگ عده زیادی شده است. این روز مصادف با روز سیزدهم ماه ایرانی است.

در آن روز سیزدهم سال نو، گویا ستاره ای دنباله دار در فضای زمین درخشیده است به طوری كه در افق ایران نیز آن را دیده اند. بر اثر برخورد این ستاره با زمین ، آتشفشان ها آغاز آتشفشانی كرده اند و زمین لرزه ای سهمگین روی داده است و كاخ ها ویران گشته اند . این حوادث، این اندیشه را در ذهن مردم پدیدار كرد كه هر چند هزار سال یك بار واقعه ای این چنینی رخ خواهد داد. از همین رو است كه مردم به طور سنتی در هر سال به هنگام روز سیزدهم فروردین منتظر واقعه ای سهمگین بوده اند، از این جهت خانمان خود را رها می كردند و در این روز زیر سقف و بام نمی ماندند، تا اگر زمین لرزه ای رخ دهد در امان بمانند.

 رفته رفته روز سیزدهم سال و در پی آن شماره سیزده، رنگ نحوست گرفت و مردم در همه جای دنیا از عدد سیزده پرهیز كردند اما امروز دیگر مدتهاست که پلاک خانه ها و مغازه ها را به صورت 1+12نمی نویسند و حتی برعکس دیده می شود که عدد سیزده برای بعضی ها به جای نحوست  ، خوش شانسی می آورد!

سيزده‌به‌در



آیین‌های سیزده‌به در

این رویداد دارای آیین‌های ویژه‌ای است که در درازای تاریخ پدید آمده و اندک اندک چهره سنت به خود گرفته است. از آن جمله می‌توان آیین‌های زیر را برشمرد.

سيزده‌به‌در

گره زدن سبزه

سبزه به رود سپردن

خوردن کاهو و سکنجبین

پختن غذاهای متنوع به ویژه آش رشته

بررسی علف گره زدن

افسانه ی آفرینش در ایران باستان و موضوع نخستین بشر و نخستین شاه و دانستن روایاتی درباره ی «کیومرث» دارای اهمیت زیادی است، در «اوستا» چندین بار از کیومرث سخن به میان آمده و او را نخستین پادشاه و نیز نخستین بشر نامیده است.

گفته های «حمزه ی اصفهانی» در کتاب «سِنی ملوک الارض و الانبیاء» صفحه های 23 تا 29 و گفته های «مسعودی» در کتاب «مروج الذهب» جلد دوم صفحه های 110 و 111 و «بیرونی» در کتاب «آثار الباقیه» بر پایه ی همان آگاهی است که در منبع پهلوی وجود دارد که :

سيزده‌به‌در

«مَشیه» و «مَشیانه» که دختر و پسر دو قلوی کیومرث بودند، روز سیزدهم فروردین برای نخستین بار در جهان با هم ازدواج کردند. در آن زمان چون عقد و نکاحی شناخته نشده بود ! آن دو به وسیله ی گره زدن دو شاخه ی «موُرد»، پایه ی ازدواج خود را بنا نهادند و چون ایرانیان باستان از این راز به خوبی آگاهی داشتند، آن مراسم را به ویژه دختران و پسران دم بخت انجام می دادند، امروزه نیز دختران و پسران برای بستن پیمان زناشویی، نیت می کنند و علف گره می زنند.

این رسم از زمان «کیانیان» تقریبا فراموش شد و در زمان «هخامنشیان» دوباره آغاز شد و تا امروز باقی مانده است.



در کتاب «مُجمل التواریخ» چنین آمده است :

«... اول مردی که به زمین ظاهر شد، پارسیان آن را «گل شاه» نامیدند، زیرا که پادشاهی او الا بر گل نبود، پس پسر و دختری از او ماند که مشیه و مشیانه نام گرفتند و روز سیزده نوروز با هم ازدواج کردند و در مدت پنجاه سال هیجده فرزند بوجود آوردند و چون مُردند، جهان نود و چهار سال بی پادشاه بماند.»

همانگونه که شباهتی بین چارشنبه سوری و نوروز امروزی متداول در تهران و شهرهای بزرگ، با شیوه های اصیل و کهن آن وجود ندارد، سیزده بدر امروزی نیز تنها نامی از یک جشن کهن را برخود داشته و هیچ شباهتی به آیین کهن و یادگار نیاکان ما ندارد. نحوه ی اجرای این جشن، مانند بسیاری از دیگر آیین های ایرانی، عمیقا از شیوه ی اصیل و باستانی خود دور شده است و به شکل فعلی آن، دارای سابقه ی تاریخی در ایران نیست.
 
اگر در گذشته مادران و پدران ما، سبزه های نوروزی خود را در این روز به صحرا می برده و برای احترام به زمین و گیاه، آن را در آغوش زمین می کاشته اند، امروزه ما آن را به سوی یکدیگر پرتاب می کنیم و تکه تکه اش می کنیم.
سیزده بدرِ پیشینیان ما، روزی برای ستایش و دعا برای طلب باران فراوان در سال پیش رو، برای گرامیداشت و پاکیزگی طبیعت و مظاهر آن، و زیست بوم مقدس آنان بوده است. در حالیکه امروزه روز ویرانی و تباهی طبیعت است!

چهارده‌به‌در اصطلاحی است که به جای سیزده‌به‌در در مواردی به کار می‌رود و منظور آن گشت و گذار در طبیعت در روز ۱۴ فروردین است. برخی اهالی خرم‌آباد به جای سیزدهم فروردین، روز چهاردهم را به تفریح در طبیعت اختصاص می‌دهند آنها ۱۳ فروردین را در خانه می‌مانند و آن را سیزده غریب می‌نامند. این به این مفهوم است که در این روز مردم غیر بومی خرم آباد برای تفریح بیرون می‌روند و خود خرم آبادی‌ها یک روز بعد به دامن طبیعت می‌روند.
برچسب ها:
انتشار یافته: 37
در انتظار بررسی:1
Iran, Islamic Republic of
20:05 - 1392/01/11
با سلام و تبریک سال نو
یکی دیگر از روایت های نحسی سیزده فروردین مربوط به واقعیت ایرانی کشی بدست یهود در زمان خشایارشا هخامنشی و بدست استر یهودی ست که همه ساله توسط یهود جشن گرفته میشود همان جشن پوریم یا ایرانی کشی و کشتن هامان وزیر و 10 پسرش.
ما بخاطر اینکه کشته نشویم به کوه و صحرا پناه می بریم.
پاسخ ها
بدون نام
United Arab Emirates
۱۲:۳۸ - ۱۳۹۷/۰۱/۱۶
به خدا هیچ ربتی به روز سینزده به درنداشت
Iran, Islamic Republic of
13:14 - 1392/01/12
مجله جون بهتره بری یکم تحقیق کنی تو 13 فروردین در زمان خشایار شاه 72 هزار ایرانی رو قتل عامل کردند
توسط استر و مردخای
واسه همینه که ما سیزده بدر رو میریم بیرون که کسی تو خونه ما رو نکشه
Iran, Islamic Republic of
00:44 - 1392/01/13
سلام من سخنرانی آقای رائفی رو گوش دادم میگفت چون در همچین روزی در دربار خشایار شاه یه وزیر یهودی دستورقتل عام هزاران ایرانی رو صادر کرد..به مناسبت سالگرد اون روز ایرانی ها از خونه هاشون میزدن بیرون ک قتل عام نشن.....روز اسرائیل ستیزیه..
Iran, Islamic Republic of
13:27 - 1392/01/13
البته دوستان توجه کنند که 13 فروردین روز فرخنده و خجسته ای در ایران باستان بوده و پس از کشتار ایرانی ها در زمان خشایارشا توسط استر و مردخای این روز به نحسی مشهور شد.
به خودم می بالم که مردم همدان با نیک اندیشی کلمه زیارتگاه رو از قبور استر و مردخای برداشتن. دم همشون گرم
Iran, Islamic Republic of
13:32 - 1392/01/13
در ضمن گفته شده شاید شکست خشایارشا در جنگ با یونانیان مربوط به این حادثه نیز باشد چرا که خشایارشا جنگ برده را رها کرد و میدان را خالی. بایستی حادثه و شورشی عظیم در پادشاهی او رخ داده باشد که پس از فتح آتن اقدام به عقب نشینی کرد.(یک فرضیه تاریخی )
Iran, Islamic Republic of
17:24 - 1392/01/16
جالبه این همه دلیل برای خوشحالی روگذاشتین کنار همتون چسبیدین به شکست خشایارشاه میگم برین ببینین ایرانیها دیگه کجاهاوچه روزهایی شکست خوردن بعدهمه اون روزارو نحس بخونین میتونین شکستهای مسابقات ورزشی روهم اضافه کنین!!!!!! چطورواسه پیروزی هاجشن نمیگرین ؟؟؟؟؟سعی کنیم اصالت خودمونوحفظ کنیم وبه تاریخچه حقیقیمون حترام بذاریم
پاسخ ها
سپهر
Sweden
۱۱:۳۵ - ۱۳۹۵/۰۱/۱۳
درود بر شما، این زباترین متنی بود که میتوان در این رابطه گفت
Iran, Islamic Republic of
10:10 - 1392/01/17
بايدخدمت زهراخانم بگم كه حرفهاي هركسي رانميشودباوركرد خواه كارشناس باشدخواه نباشد.اين حرفي كه شمازدين ازپايه اشتباه است .مگرميشودرهبريك مملكت بزرگ كه تمام خاك اسيا بوده است دستوربدهدكه ايراني هارابكشند به چه دليل ؟!اين دلايل رافقط انسانهاي ساده لوح باورميكنند باچند تادليل كه براشون بزني .ايرانيان روزسيزده ازخانه ميزنن بيرون چون اين روزشادي است .خيلي حرفهارانميشود اينجازد ولي اين حرف هارا يهودي ها ميزنن تاايران روزير سوال ببرن.هيچ چيز مطلق نيست كه مابتوانيم دربارش نظر كامل بدهيم.باتشكر مسعودهستم.
Iran, Islamic Republic of
10:08 - 1392/01/19
چرا بحث می کنيد؟الان که اسمشو گذاشتن "روز طبيعت"!!!
Iran, Islamic Republic of
23:09 - 1392/01/19
باید هفته ای یک روزطبیعت داشته باشیم
Iran, Islamic Republic of
18:35 - 1392/11/06
خخخخخخخخ چرا بحث ميكنيد همتون ميدونيد كه روز خوشي هس
Iran, Islamic Republic of
20:54 - 1393/01/12
سلام
یه تشکر ویژه به خاطر زحمتی که کشیدی عزیز و این مطلب رو گذاشتی توی سایت .
البته جشن سینزده به در از زمان جمشید شاه پیشدادی بوده ولی درباره ی نحس بودنش هم اختلاف نظر بسیاری وجود دارد که یکی از نظریه ها در باره ی همان قتل عامه هفتاد هزار نفری هست که پیشینه ی تاریخی دارد .البته به نظر من نحس بودن یا نبودن آن مهم نیست بلکه مهم این است که ما به دامن طبیعن برویم و لذت ببریم و از آن استفاده کنیم .
با تشکر از همه ی شما دوستان
Iran, Islamic Republic of
03:49 - 1393/01/14
بابا دلتون خوشه
نشستیدت داستان و راستان تعریف می کنید
روز سیزده به این خاطر هم نحس هم خوبه که نحسی بخاطر فرداش باید دوباره کار کار و کار
خوبیش ینه که میدونیم باید این روز هرچی می تونیم شادی کنیم چون میره تا سال دیگه یعنی آخر شادی این چند روزه هست

دیگه چونه نزنیت
Iran, Islamic Republic of
14:35 - 1393/01/14
حکومت صفویه خود سوغات انگلیس بود برای مبارزه با اسلام. و این حکومت در صدد خشکانیدن سنت های ایرانی بود و اصلا برای مبازطه با حکومت اسلامی عثمانی بوجود آمده بود و انگ نحسی سیزده نیز به این خاندان عثمانی تبار برمیگردد
Iran, Islamic Republic of
12:29 - 1393/12/10
علت اصلی اینکه می گویند روز سیزده نحس است درست نیست چون برمی گردد به اعتقاد اهل سنت، آن ها به دلیل اینکه امام علی در روز سیزده رجب دنیا آمدند این روز را نحس می شمارند ولی ما شیعه ها باید این روز را روز مبارکی بدانیم پس از شما درخواست دارم که اطلاع رسانی کنید تا نحس بودن این روز کم کم از اذهان عمومی پاک شود.
با تشکر
Iran, Islamic Republic of
14:43 - 1394/01/01
فرحناز عزیز اهل سنت از این غلط ها نکرده سیزده بدر برای همه ایرانی ها همان روز طبیعت وشادمانی هستش امام علی هم همیشه پیامبر وسرور ماست لطفا با نظرات غلط کسی را نرنجانید
Iran, Islamic Republic of
20:00 - 1394/01/12
کی باورمیکنه تویک روز 500هزارنفرازمردم یک کشور توسط پادشاهشان کشته شود اونهم بدون دلیل منطقی اگه شورش هم شده باشه چنین چیزی باخرد سازگار نیست. جشن سیزده بدر به دوران پیش ازخشایارشاه برميگردد وبه درازای عمرنوروز میباشد. مانندجشن شب یلدا و جشن مهرگان.
پاسخ ها
gozmit
Iran, Islamic Republic of
۲۲:۰۱ - ۱۳۹۶/۰۱/۱۲
چرا نمیشه؟ اول اینکه غیر ممکن وجود نداره دوم اینکه این یهود پدر سوخته و امثالشو دست کم نگیرید شاههای بی عرضه مثل خشایار هم که فک و فراوون بوده در طول تاریخ در ضمن تو کتاب عهد عتیق خودشون اعتراف میکنن که اینا از علوم بیگانه استفاده کردند و شاه هم که قدرت مطلق بوده و قدرتشو داشته که اینکارو بکنه. خب این خرد شما تحلیل که بلده؟ نه؟ طبق چیزی که ریاضیات از احتمال و شانس میگه ما در حالت ماکسیمم دو حالت بیشتر نداریم: یا کتاب یهود دروغ میگه یا راست میگه؟ غیر اینه؟ اگه دروغ میگه که پس خیلی بیجا میکنه کل کتابش دروغه و اگه راست میگه بازم بیجا میکنه مارو متهم میکنه باید جواب پس بده حالت دیگه ای که نداره داره؟
United States
18:30 - 1394/01/13
دوستان به هر طریقی .می خواهند شادی وسرور را از ملت ایران بگیرند.خدارا شکر نه شده نه میشود ونه خواهدشد.شاد باشید مدام
Iran, Islamic Republic of
19:38 - 1394/01/13
سیران عزیز حضرت علی امام بوده نه پیامبر داستان استر وشتی مردخای هامان و کشتار ایرانیان خیلی هم معتبر نیست یه چیزایی بوده ولی نه به این شکلی که میگن در ضمن تو قرآن از هامان به بدی یاد شده نه خوبی.نحس بودن سیزده بدر هم چرنده برید حالشو ببرید .
Iran, Islamic Republic of
21:32 - 1394/12/08
نظر من مطالب خوبی نداره
Iran, Islamic Republic of
14:43 - 1395/01/13
تحقیق برای آگاهی ازگذشته تاریخ بسیار خوبست ولی تبدیل به احسنها راهم قبول داشته باشیم که جمهوری اسلامی ایران این کار رو کرد وجای بحث دیگه نداریم ولی بیایید پاس بداریم ومزاحم طبیعت نشویم مراقب ومراحمش باشیم روز انس باطبیعت مبارکتون وسعد وسعادت نصیبتون ونحس ونحاست به دور ازهمتون!!ان شاالله!!!
France
15:26 - 1395/01/13
سیزده به در وارتباط با پوریم[ویرایش]
نوشتار اصلی: پوریم
نوشتار اصلی: کتاب استر
گروهی افراد و عمدتا یهودستیزان ایرانی نظیر اشخاصی مانند ناصر پورپیرار اعتقاد دارند که سیزده به در از جشن یهودی پوریم نشات گرفته است. این افراد اعتقاد دارند که جشن پوریم که بر اساس داستان آن ۷۵۰۰۰ نفر از ایرانیان در ۱۳ آدار توسط یهودیان کشته میشوند سرمنشاء سیزده به در شده است. از این رو ایرانیانی که برای فرار از کشتار یهودیان به طبیعت فرار کرده بودند این روز را نحس دانسته اند. مخالفان این تئوری بر این باورند که براساس تقویم یهود واقعهٔ پوریم در ۱۳ اَدار سال ۳۴۰۵ عبری[۱۳] معادل با ۲۵ فوریه ۳۵۵ قبل از میلاد و ۶ اسفند سال ۹۷۷ قبل از هجری شمسی، اتقاق افتاده که با تاریخ ۱۳ فروردین آنزمان بیش از یکماه اختلاف دارد. از این رو این افراد معتقدند پوریم تقریبا همیشه در زمستان اتفاق میفتد و اتفاق افتادن آن در اواسط فروردین غیرممکن است. ولیکن در مورد تاریخ دقیق پوریم اتفاق نظر وجود ندارد و بیشتر دانشمندان غربی زمان وقوع آن را در ماه مارس سال ۴۷۳ قبل از میلاد میدانند.[۱۴]
منابع:
[13] کتاب سِدِر هدوروت هقاصر صفحه 23
[14] Larkin, Katrina J. A. (1996). Ruth and Esther (Old Testament Guides). Sheffield, UK: Sheffield Academic Press. p. 71.
Iran, Islamic Republic of
17:29 - 1395/01/13
سلام هر روز خدا سعد و مارک و میمون است جز اینکه عملکرد انسانها انرا نحس کنه چ پادشاهی با کشتن هزاران نفر چه ادم فروشی ح یکی از حواریون مسیح پس شاد باشید و امیدوار و ارزو کنیم هیچ کسی هیچ روزی را برای هیچ کس نتونه نحس کنه هرروزتان نوروز و پیروز شاد و کامروا باشید
United Kingdom
17:39 - 1395/01/13
ما یه کشوری هستیم با 2500 سال فزهنگ.درسته اتفاقات بد و تجاوز به خاک مملکت زیاد اتفاق افتاده ولی اون روی سکه رو هم ببینید که ما چه پادشاهان قدرتمتد داشتیم که چطور کشورگشایی کردن و چه غنایمی بدست اوردند.اینکه مجسمه ی خیلی از دانشمندامون در دانشگاهای امریکا و فرانسه ساخته شده.اینکه تندیس کوروش کبیر رو رو سر در اداره پست برلین نصب کردن.به یاد داشته باشیم هر مردم هر کشوری که دارای تاریخ طولانی تمدن بشری هستند هم خاطرات خوب از گذشته دارن هم بد.
Iran, Islamic Republic of
19:39 - 1395/01/13
دوستان كشتار ايرانيان مخالف يهود توي كتاب مقدسشون هم تاييد شده كه من خودم شخصا مطالعه كردم.اون هامان هم كه تو قرآن ازش اسم برده شده وزير نمرود بودة.
Iran, Islamic Republic of
21:01 - 1395/01/18
مطالبتون خیلی خوب بود عیدم بهتون تبریک میگم ما تو مدرسمون لازم داشتیم ازش استفاده کردیم
Iran, Islamic Republic of
21:42 - 1395/12/18
آقا تولد من سیزده بدر هسست
Iran, Islamic Republic of
21:05 - 1395/12/20
چرا سیزده عددی نحس میباشد
Iran, Islamic Republic of
13:15 - 1396/01/12
سلام
کشتار ایرانی ها در روز سیزده بدر یک فرضیه است و انچه در وب سایت شما امده فرضی دیگر
در خصوص ماجرای کشتار ایرانی ها منبع کتب عهد عتیق است اما شما برای نظر خود منبعی اشاره نکردید .
اینکه کدام نظر صحیح است واقعا معلوم نیست چون هر دو فرضیه هستند (البته اگر شما هم منبعی ارائه کنید وگرنه یک فرضیه باقی می ماند)ضمن اینکه عدد کشتار ایرانی ها لزوما این تعداد نیست بلکه اعداد خیلی اوقات نماد کثرت یک موضوع است
علاوه بر ان تحریف کتب عهد عتیق صد در صد نمی تواند این موضوع را رد کند
انچه امروزه مشاهده می شود این است که بسیاری از یهودیان عمیقا جشن پوریم را گرامی می دارند
ضمن اینکه خشایار شاه اصلا ادم بد این چه توهینی به تاریخ غنی ما محسوب میشه که دوستان ناراحت می شوند؟؟/
ناراحتی برخی از ایرانی ها وقتی از اقدامات نادرست یک حاکم ایرانی باستانی صحبت میشه مشابه وقتی است که وقتی کسی از خامنه ای بد میگه یک سری دیگر ناراحت می شوند .
ایران یعنی ملت شریف ان نه حکام ان
ایران یعنی خزر . دماوند
Iran, Islamic Republic of
13:18 - 1396/01/12
من روز سیزده بدر به دنیا اومدم خیلی روز خاص و زیبایی است در این روز آدم ها با طبیعت همخوانی میکنند و به محیط زیست احترام میزان
Iran, Islamic Republic of
18:16 - 1396/01/12
چرا این قدر بحث می کنید
Iran, Islamic Republic of
10:08 - 1396/01/13
 

به عقیده ی زرتشتیان، “فروهرها” هر ساله در ماه فروردین به زمین آمده و برکات آسمانی با خود می آوردند، و روز سیزدهم فروردین دوباره به آسمان برمیگشتند، پس آریایی ها شب آخرین چهارشنبه ی سال را به بالای تپه ها رفته و با روشن کردن آتش مراسم باشکوهی را برگزار میکردند و به استقبال “فره وهرها” میرفتند (چهارشنبه سوری)، سپس در روز سیزدهم فروردین برای بدرقه ی فروهرها به دشتها رفته و جشن برپا میکردند (سیزده بدر).
Iran, Islamic Republic of
18:52 - 1396/01/13
با عرض تبریک روز طبیعت به هموطنان عزیز امیدوارم دست از این خرافه پردازی برداشته و یه روز خوشی را در دل طبیعت سپری کرده باشیم موفق و پیروز باشین
Iran, Islamic Republic of
01:03 - 1396/01/14
حتی اگر داستان پوریم رو یهودیها ساخته باشن و خرافه باشه که بگن ما براحتی تونستیم اینهمه ایرانی رو در طی یک روز بکشیم ببینید که بخاطرش جشن میگیرن و شیرینی هاشون رو به شکل گوش هامان درست میکنن و خون آشامی میکنن و تا حد لایعقل مست میکنن و هزاران توهین دیگه... و ما به دامان طبیعت پناهنده شدیم و جشن میگیریم که هنوز زنده ایم!!!تو این روز باید بگیم مرگ بر اسرائیل جنایتکار چون احساس واقعی خودشون رو از عهد باستان تا الان دارن نشون میدن...
Iran, Islamic Republic of
01:02 - 1397/01/17
سیران جان حرف بیخود نزن فرحناز جان راست میگه بعدشم تو خودت با نظرات اشتباه دیگران رو نرجون چون حضرت علی (ع) امام بودن نه پیامبر نعوذ بالله
نام:
* نظر:
تعداد کاراکترهای مجاز: 450
قوانین ارسال نظر
بانک اطلاعات مشاغل تهران و کرج