خواندنی ها با برترین ها (۱۲۶)

برترین ها - محمودرضا حائری: در این شماره از خواندنی ها با اثری از ادبیات اسپانیایی، پژوهشی درباه کودتاهای ایران، درسنامه ای از هگل و... آشنا شوید.

کنگره ادبیات

• سزار آیرا
• ترجمه ی ونداد جلیلی
• نشر چشمه
• چاپ اول:۹۶

داستان «کنگره‌ی ادبیات» از زبان راوی اول‌شخص و با «حس‌وحالی» رئالیستی روایت می‌شود اما پر است از رخدادهای خیالی که از نخستین فصل کتاب درمی‌گیرد. این «تضاد» ساختاری فرم و مفهوم از جمله‌ی ابزارهای آیرا است تا لایه‌بندی داستان را روشن‌تر و محکم‌تر کند بی‌آن‌که، چنان که در بعضی آثار به‌ظاهر تمثیلی اما کم‌عمق می‌بینیم، برای خواننده نشانه‌گذاری‌های لغو بکند و تمثیل را معمایی بگرداند که به جای ارزش ادبیْ کیف ریاضی‌فیزیک‌گونه داشته باشد.

در عینی که نام رمان، محل رخ دادن روایت و بعضی اتفاقات، بحران اقتصادی در فروش آثار ادبی، نام‌ها و حتا شغل رسمی راوی (نویسنده و مترجم است و در ضمن یادمان نرود در لایه‌ی دیگر داستان می‌بینیم «دانشمند دیوانه» و دانش‌پژوهی تجربه‌گرا است) همه یادآور موضوع کنگره‌ی ادبیات است، آن‌چه برای راوی (که همچون نویسنده «سزار» نام دارد) اهمیت دارد تاگ‌سازی، یادآوری روابط عاشقانه‌اش، رابطه‌اش با همسرش، دوره‌ای است که به داروهای آرام‌بخش اعتیاد داشته و سایر نمودهای زندگی شخصی‌اش است.

پس خواننده از ابتدا با این دو لایه، یکی تاگ‌سازی و قصد راوی تا با ساختن ارتش انسان‌های تاگ‌سازی‌شده جهان را فتح کند و دیگری کنگره‌ی ادبیات، مواجه می‌شود.

آیرا به صورتی بسیار هوشمندانه موضوعاتی در این دو لایه بیان می‌کند تا هر لایه مکمل دیگری باشد و با بهره گرفتن از این تکنیک، تصویری روشن‌فکرانه، خلاقانه و کاملاً معنادار از فضای رسانه‌ای، رابطه‌ی میان اشخاص مشهور (در لایه‌ی اول نویسندگان بزرگی از قبیل فردی که راوی قصد دارد سلول او را تاگ‌سازی کند و در لایه‌ی دوم خود او) و طرفداران‌شان (در لایه‌ی اول حاضران در کنگره‌ی ادبیات و در لایه‌ی دوم ارتش انسان‌های تاگ‌سازی‌شده‌ای که راوی درباره‌شان می‌گوید «اما من می‌دانستم تاگ این‌طور است: یکی‌شان با همه‌شان برابر است.»)، رابطه‌ی فرد و اجتماع، پیوند میان زمینه‌های خصوصی و عمومی افراد، اسباب شکل‌گیری شخصیت فرد و بعضی خصوصیات دیگر زندگی در دوران امروز، در قالبی کاملاً محصور در حیطه‌ی ادبیات و حتا با حفظ بعضی خصوصیات ادبیات کلاسیک، می‌گستراند.


کودتاهای ایران

• سهراب یزدانی
• نشر ماهی
• چاپ اول: 96

کودتا عملی غیر قانونی است و با پنهانکاری و لاپوشانی در می آمیزد «عملیات کثیف» مانند دروغ پردازی، رشوه دهی، جاسوسی و قتل از خلال عملیات رخ می دهد. توطئه گران از مداخله ی خود در چنین عملیاتی سخن نمی گویند یا سخن راست نمی گویند. کارگزاران کودتاهای ایران از این قاعده ی کلی برکنار نبوده اند. آنان منبع موثقی از خود برجا نگذاشته اند که بتوان با اطمینان به آن استناد جست. اسناد دولت های خارجی که در دسترسند نیز چندان قابل اعتماد نیست. برای نمونه اسناد دولت تزاری درباره کودتای محمدعلی شاه آمیخته، به پیش داروی اند...

پژوهش حاضر می کوشد از خلال بررسی چهار کودتا در تاریخ معاصر ایران به این پرسش ها پاسخ دهد به توپ بستن مجلس اول، بستن مجلس دوم، کودتای سوم اسفند 1299 و کودتای 28 مرداد چهار کودتایی است که در این کتاب به آن ها پرداخته شده است.


نقاش ها همیشه پول دوست داشته اند

• جوديت بن‌هامو هوئه
• ترجمه ی لیلی گلستان
• نشر مرکز
• چاپ اول: 96

«شگفتی‌آور است وقتی می‌بینی هنرمندی هستی که کارت گرفته، یعنی مثل کیمیاگری که طلا می‌سازد، می‌دانی که در دو ساعت کار می‌توانی طلا بسازی. و این وسوسه‌ای بس بزرگ است. البته تأثیرات نمایشگاه برگزارکردن هم هست: وقتی دیوارهای بسیاری در اختیار داری و می‌توانی با کارهایت آن‌ها را بپوشانی، پس به‌جای سه اثر، شش اثر اجرا می‌کنی. و بعد وسوسه‌ دیگری پیش می‌آید: وقتی فروشنده‌ تابلوهایت به تو می‌گوید: «کریستیان، مجموعه‌دار خیلی خوبی دارم که می‌خواهد از این دوره‌ کاری تو اثری داشته باشد، می‌توانی برایش بکشی؟» و البته من این کار را می‌کنم. کار خوبی نیست، اما معمول است».

هنرمند فرانسوی، کریستیان بولتانسکی این حرف‌ها را در ملأ‌عام اعتراف کرد. کاری که همکاران دیگرش در این حیطه‌ هنری به‌ندرت انجام می‌دهند. او در نقش اعتراف‌‌کننده‌ جلوی دریچه اتاقک اعتراف ظاهر می‌شود. برخی آن را اشارتی به مسیحیت می‌دانند، که البته در آثارش هم همین اشارت را می‌شود دید. این قدرت نامعمول «ضرب سکه»، مرغ‌های تخم‌طلا- حالا چه نقاش باشند، چه مجسمه‌ساز یا، به‌اصطلاح رایج امروز، اهل هنرهای تجسمی - را مجبور می‌کند مراقب تخم‌هایشان باشند.

بولتانسکی انگیزه‌هایش را پنهان نمی‌کند، حتی مرادش را هم پنهان نمی‌کند: مرادش همانا «هنرمند بزرگ» بودن است. او می‌گوید: «درواقع پول درآوردن کار آسانی است، اگر قصدمان پولدارشدن باشد: اگر تمام توان‌ات را برای پول درآوردن به‌کار گیری، پول درمی‌آوری. و من به‌قدر کفایت ‌آن‌قدر هوشمند هستم که پول دربیاورم. اما برخلاف، «هنرمند بزرگ»شدن کار بسیار سختی است. باید بدانی که جاه‌طلبی‌های‌ات را در کجا به‌کار گیری و چون من آدم جاه‌طلبی هستم، همیشه خواسته‌ام این کار را بکنم.»

هدایت در هندوستان

• ندیم اختر
• نشر چشمه
• چاپ اول: ۹۶

ندیم اختر، نویسنده و پژوهشگرِ هندی، در کتابِ «سیمای هدایت در هند» به تعقیب روزگار، ماجراها و تاثیرپذیری‌های صادق هدایت در مدتِ اقامتش در کشورِ هند پرداخته است. اختر که دارای دکترای زبانِ فارسی است سال‌ها زمان و تلاشش را برای روشن‌کردنِ قصه‌ هدایت در هند گذاشته و به نتایج و کشف‌های جالبی هم دست یافته. کتابِ «سیمای هدایت در هند» نتیجه‌ این تلاش است؛ کتابی که برای اولین‌بار در این موضوع نوشته می‌شود.

صادق هدایت در سالِ ۱۳۱۵ برای اولین‌بار به هندوستان سفر کرد. سفری که علاوه بر آشناترکردنِ او با فرهنگ هند این فرصت را به او داد تا رمانِ مهمش «بوفِ کور» را هم در آن سرزمین منتشر کند. درباره‌ روزگار و رفتارِ هدایت در هند تقریبا اطلاعات خاصی در دست نبود. در حالی‌که این نقطه‌ تاریک در زندگی هدایت و نوعِ زندگی‌ای که در آن سرزمین داشته همیشه مورد توجه بوده است.

اختر با توجه به همین امر شروع به جمع‌آوری مدارک و ردپاهای هدایت در هند کرد و در این جست‌وجو جنبه‌هایی از زندگی این نویسنده را کشف کرد که برای اولین‌بار ابراز و گفته می‌شود. تعقیبِ هدایت در هند از سوی اختر با سفر به بمبئی آغاز می‌شود...


درس هایی درباره فلسفه تاریخ

• گئورگ فریدریش ویلهلم هگل
• ترجمه ی ابراهیم ملک اسماعیلی
• انتشارات نگاه
• چاپ اول: 96

هگل «فلسفه‌ی تاریخ» خود را برای ارایه عمومی تنها به شکل اشاره و خلاصه‌ی مطلب‌های مهم در قالب الگوی یادداشت‌ها برای سخنرانی دانشگاهی آماده کرده بود و آن هم به عنوان بخشی از «فلسفه‌ی حق و دولت» که هم به شکل بررسی ویژه‌ی این رشته‌ی درسی در سال ۱۸۲۱ و هم به صورت بندها و ماده‌ها در «دانشنامه‌ی مبناهای دانش‌های فلسفی» در اختیار عموم قرار گرفته بود.

علاوه بر آن در دانشگاه برلین در ترم‌های زمستانی از سال ۱۸۲۲ تا ۱۸۳۱ درس‌های خطابی تاریخ فلسفه را ارایه می‌کرد، که در طی آن نه تنها اصل‌های نظریه‌ای عام‌تر را بیان می‌نمود، بلکه در طی درس‌ها، کل محتوای سیر جریان تاریخی را، تفسیر و تبیین می‌کرد. پس از مرگ هگل، «انجمن دوستداران و شاگردان هگل» به چاپ یکنواخت و تصحیح آثار او برای چاپ، از جمله فلسفه‌ی تاریخ و بخش‌هایی از «دانشنامه» مبادرت کردند. ادوار گانس از شاگردان او در سال ۱۸۴۰ نسخه‌ی دوم از فلسفه‌ی تاریخ را منتشر کرد. و بالاخره در سال ۱۸۴۸ پسر هگل، کارل، نسخه‌ی سوم فلسفه‌ی تاریخ را انتشار داد.

همچنین برای ارتباط و هماهنگی های لازم می توانید با شماره ۲۳۰۵۱۴۹۲ تماس بگیرید. منتظر پیشنهادات و انتقادات سازنده شما عزیزان می باشیم.