غار قلعه کرد در قزوین؛ سفر به اعماق زمین

ماهنامه همشهری سرزمین من - افشین یوسفی: شاید فکر نکنید که در زیر این زمین سفت زیر پای تان، ممکن است صدها غار و لایه های مختلف آهکی جا خوش کرده باشند که در بعضی از آن ها آب در جریان دائمی است. کشور ما به دلیل شکل و ساختار زمین شناسی منحصر به فردش، دارای لایه های آهکی زیادی مخصوصا در رشته کوه زاگرس است. این لایه های آهکی در کنار یک جریان آب زیرزمینی، بستر مناسبی برای تشکیل غارها طی میلیون ها سال بوده اند. در زیر یکی از افراز و نشیب های غربی رشته کوه زاگرس، یک غار تماشایی در چنین شرایطی شکل گرفته است.

غار «قلعه کرد» در 20 کیلومتری برج های دوگانه «خرقان» در دهستان «حصار» از توابع شهر «آّبگرم» قرار دارد و پس از عبور از دهانه غار و فرود از یک چاه 12 متری، تالاری بزرگ نمایان می شود که دارای چکیده ها و چکنده های مسحورکننده و شعبه ها و دالان های فراوان است. طبق برآوردهای زمین شناسان قدمت این غار به دوران سوم زمین شناسی باز می گردد؛ یعنی عمری حدود 40 میلیون سال.

نکته؛ این غار خطرناک است

از آن جا که این غار با یک چاه ۱۲ متری معلق شروع می شود، به هیچ عنوان نباید بدون آموزش های لازم غارنوردی و تجهیزات لازم سراغ این غار رفت. ضمنا در مسیرهای مشخص شده حرکت کنید و چیزی در داخل غار به جا نگذارید و به غیر از عکس چیزی از داخل غر به بیرون نیاورید.

چطور برسیم؛ غار سرد آبگرم

غرا قلعه کرد در روستایی به همین نام و در نزدیکی شهر «آبگرم» در جاده قزوین- همدان قرار دارد که می توان در یک برنامه سریع یک روزه یا یک و نیم روزه از آن بازدید کرد.

از جاده قزوین- همدان خود را به شهر آبگرم برسانید. از شهر آبگرم باید به سمت روستای حصار و برج های تاریخ خرقان بروید که جاده ای جداگانه دارد. بعد از گذشتن از روستاهای «طبلشکین»، حصار و برج های خرقان باید در امتداد همان جاده به سمت روستای «علی آباد» به پیش بروید. بعد از گذشتن از روستای علی آباد در سمت چپ جاده، مسیری فرعی می بینید که به سمت روستای قلعه کرد می رود. پس از پارک کردن خودروی تان در روستا و یک پیاده روی 20 دقیقه ای، به دهانه غار در کوهپایه های مشرف به روستا می رسید. دهانه این غار آن قدر بزرگ است که با بیرون آمدن از روستا، دهانه غار را خواهیددید. مسیر رسیدن به غار کاملا مشخص است.

کجا بگردیم؛ حلقه خفاش ها

زمان لازم برای بازدید از غار قلعه کرد حدود پنج ساعت است. برای رفت و برگشت خود زمانبندی حرکت در نظر بگیرید.

ورود به غار به دلیل ورودی بزرگ آن، کار ساده ای نیست.

ورودی: ورودی غار با دهانه ای بزرگ تقریبا به ابعاد ۲۱ متر عرض و پنج متر ارتفاع شروع می شود و با امتداد در راهرویی کوچک به طول ۲۰ متر به پرتگاهی ۱۲ متری ختم می شود. این پرتگاه یا به اصطلاح غارشناسان «چاه» اولین مانع عبور طبیعی غار است و اولین چالش بازدیدکنندگان از این اثر طبیعی. این پرتگاه دقیقا در سقف تالاری بزرگ به وسعت حدود هزار متر مربع قرار دارد. بعد از فرود آمدن از این چاه، البته با استفاده از لوازم فنی مخصوص غارنوردی، برنامه آغاز خواهدشد.

مسیرهای اصلی: همین چاه ۱۲ متری باعث شده، طبیعت غار تا حدودی از دستبرد و تخریب قاچاقچیان اشیای تاریخی و طبیعت گردان غیرمسئول در امان بماند. هرچند که باز هم در میانه پیمایش، آثار تخریب و شکسته شدن استلاگمیت ها یا چکیده به چشم می خورند. ورودی این غار پر است از چاله هایی دست کند عمیق که جویندگان گنج در این اثر طبیعی برجای گذاشته اند.

ورودی غار با تالار بزرگی شروع می شود که کف آن پوشیده از فضله خفاش است. این تالار، محل زندگی یک کلونی بزرگ خفاش است. با تابیدن نور روی آن ها و سر و صدای خود باعث اذیت و آزار این موجودات کم آزار و بی نظیر نشوید. از این تالار بزرگ، چندین راه منشعب می شود. طول و عرض این تالار حدود ۵۰ در ۲۰ متر است و ارتفاع پایین ترین قسمت کف تا بالاترین نقطه آن را می توان حدود ۲۰ متر تخمین زد. این غار چندین تالار بزرگ و کوچک دیگر دارد که همگی از طریق راهروهایی به هم متصل می شوند اما اگر به مسیرها آشنا نباشید، احتمال گم شدن بالاست.

تزیینات آهکی: تقریبا تمام غار پوشیده از تزیینات آهکی ریز و درشت و به اشکال استلاگمیت یا چکیده و استلاگتیت چکنده است؛ تزیینات گل کلمی، اشکال سوزنی شکل ریز و اشکالی معروف به «نی نوشابه»ها. در وقت پیمایش مراقب چکیده های ریزی که از سقف کم ارتفاع برخی تالارهای غار آویزان هستند، باشید تا با کلاه کاسک آن هار نشکنید.

دمای غار حدود 15 تا 20 درجه سانتیگراد است و رطوبت در تمام غار حس می شود. مقدار آب داخل غار، در فصول بارش یا خشک متفاوت است. در قسمت هایی از غار چاه های کم عمقی دیده می شود و در قسمت های دیگر حوضچه های کم عمق آب را می توانید ببینید. حتی در کف یکی از پایین ترین تالارهای غار که به «تالار آب» معروف است، حوضچه آبی به عمق 40 سانتی متر به وسعت یک اتاق 20 مترمربع وجود دارد.