زین الدین زیدان؛ آخرین قربانی سانتیاگو برنابئو!؟

هفته نامه همشهری جوان - محمد امیرپور: چه بر سر زین الدین زیدان موفق ترین مربی دنیا آمد؟ مردی که تا همین چند ماه پیش بهترین سرمربی تاریخ بود و این روزها کاندیدای اخراج

فاصله بین اوج محبوبیت و حضیض ذلت در مادرید، کوتاه تر از هر جای دیگری است. فاصله بین وقتی که روی بلندترین نقطه سانتیاگو برنابئو ایستاده ای و همه آن سکوهای سفید نامت را فریاد می کشند، با زمانی که آن دستمال های سفید لعنتی از جیب هواداران مادریدی بیرون می آیند و به نشانه اعتراض در هوا چرخ می خورند، گاهی بیشتر از چند ماه نیست. «سرخیو راموس» چند ماه بعد از گل سرنوشت سازش در فینال لیگ قهرمانان اروپا، هو شد؛ فقط به خاطر این که در دو مسابقه اشتباهات فردی زیادی داشت.

سرخیو راموس

این همان سرنوشتی بود که برای رونالدوی برزیلی، مک منمن، اشنایدر و کریم بنزما هم اتفاق افتاده بود. حتی کریس رونالدو هم که همه فکر می کند به خاطر گل ها و خاطراتی که برای مادریدی ها سخته، امان نامه دارد، چند باری قربانی سوت های اعتراض آمیز مادریدی ها شده است. سوت هایی که کم کم دوباره صدایشان دارد شنیده می شود. اولتراها و دستمال های سفیدی که این بار هم بیرون خواهند آمد و انگار قربانی شان را انتخاب کرده اند؛ قربانی ای که تمام رکوردهای تاریخ باشگاه را ظرف دو سال جا به جا کرد. اما حتی هشت جامی که زیدان در این مدت برای مادریدی ها گرفت، نمی تواند ناجی او باشد، وقتی دستمال های سفید بیرون بیایند.

بن بست تاکتیکی!

رئال مادرید در سانتیاگو برنابئو بی اثر و بی ثمر حمله می کند. با هر توپی که کریس رونالدو خراب می کند، رفلکس های ناشی از استرس او، انگار چند سی سی زهر به تن رئال تزریق می شود. زهری که آن ها را گیج تر و بی برنامه تر و سردرگم تر می کند. این سکانس های تکراری دوباره دارند در جدال با ویارئال هم تکرار می شوند. چهارمین شکست رئال، بعد از زانو زدن برابر بتیس، خیرونای تازه صعود کرده و بارسلونا در حال شکل گرفتن است. مهاجم فرانسوی که این فصل فقط دو گل زده بود، بهترین گزینه برای معرفی کردن به رسانه ها بود. برای همین بهم بعد از تعطیلات ژانویه هیچ ردی از او در تمرینات رئال مادرید نبود. با این که باشگاه مدعی بود بنزما مصدوم شده، اما هیچ جزییایتی از مصدومیتش منتشر نشد.

عامل بدبختی رئال مادرید، مقابل ویارئال حضور نداشت، اما مشکلات رئال مادرید کماکان ادامه داشت. مشکلاتی که باید به دست زیدان حل شود، اما دغدغه زیدان این روزها حفظ جایگاه پسرش به عنوان گلر چهارم باشگاه است و به خاطر همین هم با جذب «کپا» گلر بیلبائو مخالفت کرد. رئال زیدان که در خانه به هیولایی بی رحم می مانست و هیچ حریفی از موج حمله هایش در امان نبود، این فصل در خانه برابر والنسیا، لوانته، بتیس، تاتنهام، فوئلبادا، بارسلونا و ویارئال به پیروزی نرسیده است. ورزشگاهی که همان قدر که باشکوه است، قربانگاه ستاره های زیادی هم بوده است و همه احتمالات می گویند بعد از کریم بنزما، زیدان آخرین قربانی ای است که سانتیاگو برنابئو برای نیستی اش تلاش می کند.

نفرین ۲۰۱۸

سال 2017 برای زیزو شبیه زندگی بود؛ شیرین و تلخ؛ سفید و سیاه. صعود و سقوط. رئال مادرید زیدان در همین سال برای 40 مسابقه بدون شکست ماند و رکورد 39 بازی بدون شکست بارسلونای انریکه را از کتاب رکوردها پاک کرد. طلسم دو بار قهرمانی پیاپی در لیگ قهرمانان اروپا را شکست و مادرید او تنها باشگاهی شد که از عنوان قهرمانی اش در اروپا دفاع می کند. حتی تا همین چند هفته پیش هم مشغول مبارزه برای گرفتن جام بود؛ الجزیره امارات و گرمیوی برزیل را در آخرین روزهای سال 2017 شکست داد تا آخرین قهرمانی اش در سال رو به پایان هم ثبت شود اما آخرین روزهای سال 2017 برای تلخ کامی زیدان کافی بود.

شکست با سه گل در ال کلاسیکوی خانگی برای تلخ شدن سال 2017 کفایت می کرد. با این که زیدان از بدشانسی تیمش می گفت، اما او مقهور والورده شده بود؛ همان جایی که برای اولین بار در این فصل به متئو کواچیچ اعتماد کرد تا جلوی مسی و رفقایش را بگیرد و نتیجه ای که ثابت می کند تاکتیک زیدان ناکارآمد بود. پیش از شروع ال کلاسیکو، بنرهای بزرگی در ورزشگاه نصب کرده بودند که رویش نوشته شده بود: «کریسمس سفید... خیلی سفید.» بنرهایی که قرار بود به کاتالان ها طعنه بزنند که در سال جدید هم به جای آبی اناری، سفیدرنگ سال خواهد بود. اما 90 دقیقه بعد، همه چیز در سانتیاگو برنابئو سیاه به نظر می رسید، سیاه سیاه. کریسمس سیاه زیدان هنوز ادامه دارد.

رئال گل نزن

تاریخ رئال مادرید همیشه با بازیکنان بزرگ و خیال راحت مربیان برای انتخاب ترکیب اصلی گره خورده است. رئال مادرید در دهه ۵۰ میلادی با ستاره هایی مثل دی استفانو، پوشکاش، پاکو و خیلی های دیگر آقای اروپا بود. درست مثل مادرید دو- سه فصل اخیر که دست زیدان برای انتخاب بازیکن باز بود. کریس رونالدو، بنزما، بیل، موراتا، خامس، ایسکو تنوع هجومی فوق العاده ای به رئال مادرید داده بودند. سال گذشته دقیقا در همین مقاطع فصل بود که آلوارو موراتا مثل یک ناجی وارد زمین می شد و گره از کار زیدان باز می کرد. ژانویه ای که موراتا ۴ گل برای رئال مادرید زد.

گل هایی که در ۴ مسابقه بعد از تعطیلات ژانویه، ۱۰ امتیاز به اندوخته های مادریدی ها اضافه کردند. اما تصمیمات عجیب زیدان در تابستان به خودزنی شبیه بود. موراتای بیستو چهار ساله در اوج دوران آمادگی باشگاه را ترک کرد، خامس کلمبیایی با قراردادی قرضی سر از بایرن مونیخ درآورد و استخدام مهاجمان جدید مانند لواندوفسکی و دیبالا هم فقط در حد ایده و شایعه باقی ماند و هیچ وقت از تیتر مطبوعات اسپانیایی فراتر نرفت. مثل بنزما، رونالدو، بیل این فصل ناکارآمدتر از همیشه به نظر می رسند.

افت کریم بنزما در دو فصل گذشته واضح تر از نور خورشید به چشم آمده است. مصدومیت گرت بیل چیز تازه ای نیست و کریس رونالدو در سی و سه سالگی با نیروی بدنی ای که به شکل ملموسی کاهش پیدا کرده، در بدترین دوران فوتبالش سر می کند. این روزها موعد دور کردن توفانی است که زیدان و پرز در تابستان کاشتند. اعتماد به دو فوروارد سی و یک و سی و سه ساله و یک مهاجم همیشه مصدوم، به جای دو بازیکن جوان بدترین سیاست نقل و انتقالاتی باشگاه در دهه اخیر بود.

کریم مصطفی بنزما

رونالدو، بنزما و بیل حتی نتوانسته اند تعداد گل هایشان را در این فصل به عدد پنج برسانند. این یعنی پائولینیو، هافبک دفاعی بارسلونا با شش گل زده، عملکرد بهتری در بخش هجومی تیمش داشته است. دو مهاجم روی نیمکت هم نمایش فاجعه باری داشته اند؛ مارکوس آسانسائو و لوکاس وازکز، هیچ نشانه ای از دو ستاره جوان و مستعدی که پارسال نشان داده بودند، همراه ندارند. هر باشگاهی که با فلسفه اش زنده است. یوونتوس هر وقت تعداد کلین شیت هایش پایین بیاید، باید نگران باشد. بایرن مونیخ هر وقت مالکیت توپ را به حریف بدهد دچار مشکل می شود و رئال مادرید اگر گل نزند، به گیاهی شباهت دارد که اکسیژنی برای تنفس ندارد. رئال زیدان، در سال 2018 نه امیدی به قهرمانی دارد، نه اکسیژنی برای بازیابی و فتوسنتز و نه مهاجمانی که مشکل گلزنی لوس بلانکوس را حل کنند.

افزایش سن

رئال در تابستان تلاش زیادی برای جوانگرایی انجام داد. اشرف حکیمی هجده ساله، مارکوس یورنته بیست و دوس اله و خسوس والخو بیست و یک ساله از تیم دوم رئال به تیم اصلی فرستاده شدند که در بهترین حالت به دو- سه سال زمان نیاز دارند تا توان فنی بازی در رئال مادرید را به دست آورند. تئو هرناندز که در چند مسابقه در قلب خط دفاع قرار گرفت، با اختلاف بدترین مدافع این فصل مادریدی هاست. بورخا مایورال هم هشت بار برای رئال به میدان رفت و به عنوان یک مهاجم تنها یک گل به ثمر رسانده است. آخرین خرید مادریدی ها هم سبایوس، ستاره مسابقات زیر ۲۱ سال قهرمانی اروپا بود که زیدان تا امروز به او اعتماد نکرده است. پروژه جوانگرایی رئال مادرید چیزی جز بن بست تاکتیکی در بر نداشته و دست او را روی نیمکت بدجوری خالی گذاشته است.

تئو هرناندز

کافی است نگاهی به بازیکنان تعیین کننده رئال مادرید در خطوط مختلف زمین بیندازید؛ در خط دفاعی رئالی ها هنوز جایگزینی برای سرخیو راموس سی و دو ساله پیدا نکرده اند و جای خالی کاپیتان- مانند دیدار با ویارئال- خیلی به چشم می آید. مارسلوی سی ساله هیچ آلترناتیوی روی نیمکت ندارد. عملکرد رئال مادریدی بزرگ، به شکل عجیبی به آمادگی لوکا مودریچ سی و سه ساله وابسته است و هر وقت کریس رونالدو گلزنی نکند، لوس بلانکوس هیچ برنامه ای برای باز کردن دروازه حریفان ندارد. واقعیت این است که چهار ستاره رئال مادرید، می توانند گروه «پیرمردهای مادرید» را تشکیل دهند. بازیکنانی که در ضدحمله های حریف معمولا جا می مانند و میانگین دوندگی شان هم پایین آمده است.

مقایسه با والورده

لالیگای امسال که شروع شد، همه اعتبارها و تمجیدها متوجه زیدان بود. رئال با ستاره های بزرگش برای یک فصل فوتبالی دیگر آماده می شد و در سمت مقابل بارسلونا به مربی ای اعتماد کرده بود که همه درباره اش تردید داشتند. ارنستو والورده بدون این که هزینه زیادی روی دست باشگاه بگذارد، به نیوکمپ آمد. بعد هم در کنفرانس مطبوعاتی اش اعلام کرد بارسلونا مشکل بازیکن ندارد و ترکیب فعلی کارآمد است. مطبوعات اسپانیایی حرف های او را به سخره گرفتند که با آندره گومز، مسی سی ساله و اینیستایی که ژن های پیری بر او غالب شده اند، بارسلونا راهی به سمت خوشبختی پیدا نمی کند.

آندرس اینیستا

تنها خرید بزرگ بارسلونا از فوتبال چین آمد. پائولینیوی بدون ظرافت که وقتی با کاسمیروی برزیلی رئال مقایسه می شد، بارسلونای والورده به این حاشیه امن رسید؛ به ثباتی بی حد و حصر که نتیجه اش بدون شکست ماندن تا این جای فصل است. والورده آرامش درونی اش را به تیم تزریق کرد و هر چقدر او بیشتر اعتبار می گرفت، تندیس زیدان بیشتر فرو می ریخت. این بدترین حالت ممکن بود. رئال زیدان در مسیر نزول و بارسلونای والورده در آستانه اوج گرفتن. نکته دقیقا همین جاست. برنامه والورده برای آینده کاملا مشخص است؛ فیلیپه کوتینیو به نیوکمپ آمد، یری مینا هم همین طور. حالا همه از پیوستن آنتوان گریژمن در تابستان خبر می دهند.

اما هوای مادرید به شدت ابری است. شبیه گردبادی که نمی توان چند ساعت بعدش را پیش بینی کرد. در حالی که مادرید خودش را برای یک زمستان پرحادثه آماده می کرد و شایعات از آمدن هری کین، ادن هازارد، دیبالا و مائورو ایکاردی میگفتند، حالا لوس بلانکوس چند گام به عقب برگشته و حرف از جانشین های زیدان است. انگار سال ها تجربه حضور در مادرید به مرد فرانسوی یاد نداده بود که تمام این سال ها را در کجا مربیگری کرده است؛ این جا سانتیاگو برنابئو است، بی وفاترین ورزشگاه دنیا.