وقتي مغـزتان دشمن‌تــان مي‌شود

نشسته‌ايد و داريد چاي خود را مزه مزه مي‌كنيد. دوستي به شما يك سيگار تعارف مي‌كند و شما هم رد نمي‌كنيد. اين اتفاق ممكن است، چند بار قبلا هم براي‌تان رخ داده باشد و ممكن است بعدا هم چند بار ديگر اتفاق بيفتد. شايد پيش خودتان فكر كنيد اين‌كه مهم نيست؛ كشيدن ۳-۲ نخ سيگار هر چند وقت يك‌بار كه كسي را سيگاري نمي‌كند اما بعد مي‌بينيد كه عادت سيگار كشيدن پيدا كرده‌ايد. پس مشكل كجاست؟ مشكل به مغز برمي‌گردد. با كشيدن همان نخستين نخ سيگار مغز شروع مي‌كند به مبارزه با يك عادت بد...و در نهايت شكست مي‌خورد. نتايج مطالعه‌اي‌كه به‌تازگي در دانشگاه «‌ام‌اي‌تي» آمريكا صورت گرفته نشان مي‌دهد، اگر ما به‌طور مداوم رفتاري را انجام دهيم مسيرهاي عصبي در مغز الگوهاي تازه‌اي براي اين عادت جديد ايجاد مي‌كنند. در نتيجه وقتي پيشنهادي دريافت مي‌كنيد مثلا يك سيگار به شما تعارف مي‌شود، ديگر به‌طور اتوماتيك قبول خواهيد كرد. خواندن اين مقاله به شما كمك خواهد كرد تا از شر رفتارهاي ناسالم راحت شويد.



نتايج تحقيقي كه به‌تازگي در ژورنال «ساي؛ اين در شرايطي است كه علائم اعصاب‌خردكن ديگري مثل خستگي و بداخلاقي هم بروز كرده‌اند. در نتيجه براي اين‌كه چنين اتفاقي رخ ندهد، بايد سراغ دستگاه قهوه ساز برويد و يك قهوه مفصل بخوريد.

چرا اين عادت بد است: مصرف زياد و روزانه كافئين باعث بروز مشكلاتي در سيستم عصبي مي‌شود. مثلا باعث لرزش دست شده و اضطراب را افزايش مي‌دهد. مطالعه‌اي كه در دانشكده پزشكي «دارموث» انجام گرفته نشان مي‌دهد، افرادي كه به‌مدت يك هفته روزانه 400 ميلي‌گرم قهوه مصرف مي‌كنند(حدود 4فنجان بزرگ) حدود 35 درصد با كاهش حساسيت به انسولين روبه‌رو مي‌شوند كه مي‌تواند خطر ديابت را افزايش دهد.

شكستن عادت: براي اين‌كه بدانيد چقدر كافئين خورده‌ايد شروع كنيد به نوشتن هر چيزي كه در آن كافئين وجود دارد و شما خورده‌ايد مثل قهوه، چاي، نوشابه‌هاي انرژي‌زا و برخي نوشابه‌هاي معمولي و اين كار را به‌مدت چند روز ادامه دهيد. سپس مقدار كافئين مصرفي متوسط خود را حساب كنيد (برحسب آن چيزي كه روي برچسب پشت قوطي‌ها نوشته شده.) بعد طوري برنامه‌ريزي كنيد تا مقدار كافئين مصرفي‌تان به اندازه 10 درصد كمتر شود. در ضمن مي‌توانيد داخل همان مواد پر از كافئين مايعات ديگري (مثلا شير) بريزيد تا حجم كافئين آن كاهش پيدا كند. هر چند روز يك‌بار 10درصد ديگر از مقدار كافئين دريافتي را كاهش دهيد تا حساسيت بدن شما به كافئين از بين برود.


اين عادتي است كه متاسفانه بسياري به آن مبتلا هستند. افراد زيادي هستند كه با هدفن و با صداي خيلي بلند موسيقي گوش مي‌كنند. گوش هم در نهايت به اين صداي بلند عادت مي‌كند. در نتيجه شما هم هميشه با همان صداي بلند موسيقي گوش خواهيد كرد. بنابراين ممكن است به صداي بلند و بلندتر معتاد شويد بدون اين‌كه خودتان متوجه شده باشيد.

چرا بد است: گوش كردن به موسيقي با بالاترين حد صدا آن هم از داخل گوشي به‌مدت طولاني باعث آسيب دائمي و برگشت‌ناپذير به شنوايي مي‌شود. زيرا بدن شما فاقد يك مكانيسم ايمني در برابر صداي بلند است. گوش‌هاي شما تا زماني كه صدا به اندازه ۱۲۰ دسي بل يا بيشتر بلند شود درد نمي‌گيرند و آسيب‌ديدگي ممكن است خيلي سريع‌تر ايجاد شود علت اين است كه سلول‌هاي گوش داخلي كه صدا را پردازش مي‌كنند بايد بيش از حد توان خود كار كرده تا بتوانند اين حجم بالاي صدا را پردازش كنند. در نهايت آن‌ها از شدت فشار زياد از بين خواهند رفت. شما ممكن است به‌طور دائم داخل گوش‌تان صداي زنگ بشنويد كه به آن تي‌ني‌توس مي‌گويند.

شكستن عادت: بايد مغز خود را براي درك صداهايي با درجه عادي مجددا برنامه‌ريزي كنيد تا بدين‌ترتيب صداهاي زمينه به‌خودي خود در حد طبيعي قابل شنيدن باشند. براي اين كار ابتدا بايد صداي واكمن يا دستگاه استريوي خودرو را پايين بياوريد تا حدي كه بتوانيد صداي كساني را كه با شما صحبت مي‌كنند بشنويد. وقتي خودتان را مجبور كنيد تا به موسيقي با صداي پايين‌تر گوش كنيد مغز بعد از يك هفته اين سطح صدا را به‌عنوان سطح طبيعي درك خواهد كرد.


اگر یكی، دو بار در هفته یك كاسه پر از چیپس یا پفك یا یك اسنك دیگر بردارید و تلویزیون را روشن كنید چندان اشكالی ندارد اما این‌كه هر شب جلوی تلویزیون بنشینید و هله‌هوله بخورید چطور؟ طبعا عادت بدی است. تحقیقات نشان داده، افرادی كه تحت استرس شدید هستند یا دوستان زیادی ندارند، بیشتر تمایل دارند بعد از كار خود را از محیط خارج ایزوله كنند. چنین رویكردی در نهایت به مبنای رفتاری آن‌ها تبدیل می‌شود.

چرا بد است: تحقیقات دانشمندان بلژیكی نشان داده، افراد موقع تماشای تلویزیون ۷۱ درصد بیشتر غذا می‌خورند. بنابراین تعجبی ندارد تماشای بیشتر از ۱۹ ساعت تلویزیون مقدار غذای مصرفی را افزایش داده و تا ۹۷ درصد باعث افزایش احتمال اضافه وزن می‌شود. در ضمن، تلویزیون روش ایده‌آلی برای مشغولیت ذهن نیست. تا ۸۰ دقیقه در روز تماشای تلویزیون از طرف محققان دانشگاه «كیس وسترن ریزرو» بی‌خطر اعلام شده است. به ازای هر یك ساعت بیش از این مقدار در روز خطر ابتلا به آلزایمر تا ۳۰ درصد افزایش می‌یابد.

شكستن عادت: برنامه‌های مورد علاقه خود را ضبط كرده و بعدا تماشا كنید؛ فایده‌اش این است كه می‌توانید تبلیغات قبل، وسط و بعد از برنامه را نبینید. همین كار باعث می‌شود به ازای هر ۲ساعت‌و‌نیم زمان نشستن شما جلوی تلویزیون كاهش پیدا كند. در ضمن سعی كنید، در هفته دست‌كم ۳بار برنامه‌ای داشته باشید كه در آن افراد دیگر و دوستان‌تان هم حاضر باشند حتی اگر تعداد این افراد یكی، دو نفر بیشتر نباشد.


در شرايطي كه افراد سيگاري بابت وجود برخي مواد شيميايي در خون خودشان بازهم سراغ يك سيگار ديگر مي‌روند، افرادي كه گهگاه سيگار مي‌كشند بيشتر به واسطه برخي مسائل محيطي و اجتماعي به سيگاري‌هاي دائمي تبديل مي‌شوند. مطالعه محققان در دانشگاه «ويسكانسين» نشان داده، مهم‌ترين نكته‌اي كه اين قبيل افراد را سيگاري مي‌كند معاشرت با افرادي است كه دائما سيگار مي‌كشند.

چرا بد است: حتي چند دفعه محدود روشن كردن سيگار در ماه مي‌تواند باعث مسموميت شما شود.محققان ثابت كرده‌اند، چيزي تحت عنوان حد پايين مواجهه با دود توتون و تنباكو وجود ندارد و حتي يك سيگار مي‌تواند باعث آسيب ديدن ديواره رگ‌ها شود؛ اتفاقي كه مي‌تواند باعث بيماري قلبي و لخته‌شدن خون در داخل رگ‌ها شود.در پس‌زمينه هم خطر يك اعتياد تمام عيار وجود دارد. تحقيقات نشان داده، يك چهارم كساني كه تفنني و گهگاه سيگار مي‌كشند بعد از مدتي به‌طور دائم سيگاري خواهند شد.

شكستن عادت: جانشين‌هاي بي‌ضرر و خوش‌خيم سيگار مي‌توانند عملكرد بي‌نظيري داشته باشند. مثلا يك همزن يا قاشق چاي‌خوري را برداريد و بين انگشتان خود نگه داريد. وقتي مي‌خواهيد كيف پول يا تلفن خود را از جيب در بياوريد اين قاشق را بين لب‌های‌تان بگذارید. با این كار لب‌ها و انگشتان دائم مشغول خواهند بود. برای حل مشكل نیكوتین هم می‌توانید آدامس‌های نیكوتین همراه داشته باشید. البته بهترین راه برای ترك سیگار و فكر نكردن به آن ایجاد یك عادت سالم جدید و پرداختن مداوم به آن است.