وقتی بیهوش می‌شویم، چه اتفاقی در بدنمان می‌افتد؟

وب‌سایت روزیاتو - گلریز برهمند: بیهوشی جزء جدایی ناپذیر عمل های جراحی است که می تواند به شکل عمومی یا بی حسی موضعی باشد. اخبار مرگ و میرهای حین بیهوشی باعث شده تا بسیاری از ما دچار ترس از بیهوشی های حین جراحی شویم. بهترین شیوه برای کم کردن این نگرانی آگاهی در مورد آن است. در اینجا می خواهیم ببینیم در بیهوشی حین عمل های جراحی دقیقا چه اتفاقی در بدن ما رخ می دهد.

۱- مغز مانند زمانی که به خواب عمیقی فرو می روید آرام می گیرد

وقتی متخصص بیهوشی در اتاق عمل از شما می خواهد شروع به شمارش معکوس کنید در مغز شما یک عامل خواب آور بخش تفکر، قشر مغز و نواحی ای از ساقه ی مغز که با هوشیاری مرتبط هستند را آرام می کند. در این حالت تنفس شما آرام می شود و بدن هم آرام می گیرد. وقتی به هوش می آیید، تقریبا مثل آن است که در زمان سفر کرده باشید و احساس می کنید همین چند دقیقه ی پیش به خواب رفته بودید. حتی بعضی افراد در زمان بیهوشی خواب هم می بینند.

۲- ممکن است کاملا به خواب نروید

از بین هر ۱۰ هزار مورد بیهوشی، ۱ یا ۲ نفر به طور کامل به بیهوش نمی شوند. اگرچه این مسأله ممکن است برایتان نگران کننده باشد اما حقیقت آن است که بیماران در این حالت دردی احساس نمی کنند. این حالت که به آن بیداری در حین بیهوشی گفته می شود، به دلایل مختلفی ممکن است رخ دهد. در بعضی عمل های جراحی، به دلیل وضعیت اورژانسی یا ناپایدار بیمار، استفاده از دوزهای کمتر داروهای بیهوشی ضروری است و این مسأله ریسک بیداری بیماران در حین بیهوشی را افزایش می دهد. این جراحی ها عبارتند از جراحی تومور، جراحی قلب و عمل سزارین اورژانسی.

۳- اگر وزن تان را اشتباه بگویید دچار افت فشار خون شوید

اگر وزن دقیق تان را نمی دانید پیش از جراحی حتما خودتان را وزن کنید و مقدار دقیق آن را به متخصص بیهوشی بگویید چون دوز اولیه ی داروهای بیهوشی به وزن بیمار بستگی دارد. اگر به اشتباه وزن تان را پایین بگویید، دوز داروهای بیهوشی و آنتی بیوتیک ها کم خواهد بود. پایین بودن دوز آنتی بیوتیک ها خطر بروز عفونت را افزایش می دهد. بالعکس، اگر وزن تان را بالاتر بگویید دوز داروهای بیهوشی بیشتر از نیازتان خواهد بود. این مسأله باعث افت فشار خون می شود و عواقب بسیار خطرناکی دارد.

۴- اگر مصرف داروهایتان را قطع نکنید دچار خونریزی شدید می شوید

پیش از جراحی، پزشک فهرستی از داروها به شما می دهد که باید مصرف آن ها را قبل از عمل قطع کنید. این داروها معمولا عبارتند از داروهایی که خون را رقیق می کنند، ایبوپروفن و مکمل هایی مثل امگا ۳ و جینکو بیلوبا. تمامی این موارد خطر خونریزی شدید در حین جراحی را افزایش می دهند. در صورتی که مصرف این داروها را تا پیش از زمان جراحی ادامه دادید حتما این مسأله را با متخصص بیهوشی در میان بگذارید تا راه حلی برایتان پیدا کند. علاوه بر این، حتما در مورد همه ی داروها و مکمل های مصرفی تان با پزشک صحبت کنید چون هر دارویی عمل و در نتیجه عکس العملی دارد و این عکس العمل ها تعیین کننده ی شیوه ی معالجه ی شما هستند.

۵- قبل از بیهوشی مصرف دخانیات را قطع کنید تا قلب تان عملکرد بهتری داشته باشد

اگر اهل سیگار و دخانیات هستید، قبل از جراحی مصرف آن را قطع کنید. بهترین زمان برای این کار ۳ تا ۴ هفته پیش از زمان جراحی است. اما حتی یک روز هم کافی است تا بهبود عملکرد قلب و ریه هایتان را به چشم ببینید. با قطع مصرف دخانیات، کربن مونوکسید از گلبول های قرمز پاک می شود و به این ترتیب این سلول ها می توانند اکسیژن بیشتری را به بافت های بدن انتقال دهند. این مسأله روند درمان را بهتر می کند و خطر عفونت را کاهش می دهد. در واقع این مهمترین کاری است که می توانید برای کمک به درمان خود انجام دهید.

۶- معده ی پر شما را دچار مشکلات تنفسی می کند

در زمان بیهوشی، توانایی سرفه کردن و در نتیجه حفاظت از مجرای تنفسی و جلوگیری از ورود محتویات معده به داخل ریه ها را از دست می دهید. به همین دلیل است که جراحان تأکید دارند چندین ساعت پیش از عمل جراحی نباید چیزی خورد. این مسأله در مورد بیهوشی عمومی بسیار اهمیت دارد. اگر در ابتدای جراحی، معده ی شما پر باشد، محتویات معده وارد ریه ها می شود و این مسأله منجر به التهاب شدید و خطرناک ریه می شود. اگر قبل از عمل جراحی چیزی خوردید حتما این موضوع را به متخصص بیهوشی اطلاع دهید.

۷- ممکن است نیازی به بیهوشی عمومی نداشته باشید

اگرچه عدم هوشیاری بیمار در حین جراحی و ناتوانی او در حرکت، مزیت های بیهوشی عمومی هستند، اما در بسیاری از عمل های جراحی، بی حسی موضعی یا منطقه ای کفایت می کند. جراحان معمولا در عمل هایی مثل سزارین و جراحی برخی اندام های بدن، این نوع بی حسی ها را توصیه می کنند. در این حالت، بیمار در تمام طول جراحی هوشیار می ماند. در واقع این نوع بی حسی ها مزیت های زیادی مثل کمتر بودن عوارض جانبی و ایمنی بیشتر دارند.

۸- بدن دچار کم آبی می شود

از انجایی که معمولا بیماران قبل از عمل جراحی از خوردن و آشامیدن منع می شوند، لازم است که طی چند روز قبل از جراحی به اندازه ی کافی آب بنوشید. طی این مدت یک بطری آب به همراه داشته باشید تا همیشه یادتان باشد که آب بنوشید. آبرسانی مناسب بدن قبل از عمل جراحی می تواند به رفع بسیاری از عواراض جانبی بیهوشی مثل افت فشار خون و حالت تهوع کمک کند.

۹- دچار حالت تهوع می شوید

حالت تهوع و استفراغ بعد از عمل جراحی مشکلات بسیار شایعی هستند و نه تنها باعث اذیت بیمار می شوند بلکه ممکن است زمان بستری ماندن بیمار در بیمارستان را بیشتر کنند. اما روش هایی وجود دارد که ریسک بروز حالت تهوع را به حداقل می رساند. اگر دچار بیماری حرکت (حالت تهوع در اتومبیل، کشتی، هواپیما و غیره) هستید یا در گذشته هم بعد از عمل جراحی دچار حالت تهوع شدید، این ریسک فاکتورها را با متخصص بیهوشی در میان بگذارید.

از آنجایی که داروهای استنشاقی حالت تهوع را بیشتر می کنند، ممکن است متخصص بیهوشی دوز کمتری از داروهای استنشاقی را تجویز کند یا تصمیم بگیرد از این داروها استفاده نکند، و یا حتی ممکن است روی مچ دست تان طب سوزنی انجام دهد (این روش به میزان مؤثری حالت تهوع را کاهش می دهد). حالت تهوع بعد از برخی جراحی ها شایع تر است مثل عمل شکم، لگن و گوش داخلی.

۱۰- ممکن است عوارض جانبی عجیبی داشته باشید

همان طور که برنامه ی بیهوشی شما طبق شرایط و ویژگی های شما تنظیم می شود، عوارض جانبی آن هم می تواند منحصر به شما باشد. بعضی از بیماران بعد از جراحی دچار حالت تهوع یا سردرد می شوند و برخی دیگر به آهستگی از خواب بیدار می شوند. لرز کردن هم یکی دیگر از عوارض جانبی بیهوشی است. این مسأله به دلیل اثری است که داروهای بیهوشی بر مغز می گذارد.

این حالت معمولا تنها طی چند ساعت بعد از جراحی رخ می دهد و می توانید درخواست کنید دارویی به شما بدهند که لرز بدن تان را کم کند. علاوه بر این، مردانی که دچار مشکل پروستات هستند ممکن است بعد از بیهوشی به طور موقت قادر به ادرار کردن نباشند. پیش از جراحی، در مورد مشکلات جسمانی خود با متخصص بیهوشی صحبت کنید.