پیشرفته‌ترین تلسکوپ جهان به فضا پرتاب شد

یورونیوز: بزرگترین و پیشرفته‌ترین تلسکوپ فضایی جهان موسوم به «جیمز وب» از پایگاه گویان فرانسه به فضا پرتاب شد.

قرار است این تلسکوپ غول‌پیکر که انقلابی در صنعت فضا محسوب می‌شود در فاصله‌ای بسیار دورتر از تلسکوپ هابل جهان پیرامون ما را رصد کند.

این تلسکوپ ۹ میلیارد دلاری می‌تواند فضایی به مراتب دورتر و عمیق‌تر از آنچه تا کنون بشر دیده را رصد کرده و دور جدیدی از اکتشافات نجومی را آغاز کند.

موشک «آریان ۵» که حامل این تلسکوپ غول‌پیکر است ساعت ۷ و ۲۰ دقیقه به وقت محلی از پایگاه آژانس اروپایی فضا در گویان فرانسه، واقع در آمریکایی جنوبی پرتاب شد.

موشک آریان همراه با این تلسکوپ در مجموع ۶ و نیم تن وزن دارد و پس از ۲۶ دقیقه پرواز و طی مسافت ۱ میلیون و ۶۰۰ هزار کیلومتری، تلسکوپ را در مکان از پیش تعیین شده رها خواهد کرد. پس از آن یک ماه طول می‌کشد تا تلسکوب به مقصد خود در یک مدار خورشیدی که در فاصله تقریبا ۱ میلیون مایلی زمین واقع است، برسد و گردش خود به دور خورشید را آغاز کند.

تجهیزات «جیمز وب» ۱۰۰ برابر حساس‌تر از تجهیزات هابل هستند و به همین دلیل انتظار می‌رود با یافته‌های جدید آن، درک دانشمندان از جهان عمیقا دگرگون شود.

آینه اصلی تلسکوپ «جیمز وب» ۱۸ قسمت دارد که در مجموع آینه‌ای بزرگ با قطر ۶ و نیم متر را تشکیل می‌دهد؛ در مقام مقایسه، قطر آینه تلسکوپ هابل ۲ متر و ۴۰ سانتیمتر بود.

این رصدخانه فضایی شامل ابزارهایی برای تصویربرداری از اشیاء کیهانی و تجهیزات اسپکتروسکوپی (طیف‌بینی) است که نور را برای مطالعه خواص فیزیکی و شیمیایی مواد کیهانی، به طول موج‌های جداگانه می‌شکند.

«جیمر وب» قدرت مقاومت بالایی در برابر دما و تغییرات آن نیز دارد؛ بویژه آنکه صفحه‌هایی که به سمت خورشید هستند تا ۱۱۰ درجه سانتیگراد گرم خواهند شد و در مقابل، دما در بخش‌های دور از خورشید تا حدود منهای ۲۳۷ درجه کاهش می‌یابد.

جمع آوری اطلاعات درباره مراحل اولیه تاریخ کیهانی و تحقیق درباره زمانی بسیار دور یعنی بازگشت به حدود صد میلیون سال پس از انفجار بزرگ؛ تا ستاره شناسان دریابند که چگونه اولین ستاره‌ها و کهکشان‌ها تشکیل شده‌اند و چگونه در طول زمان تکامل یافته‌اند.

کشف اگزوپلان‌ها یعنی سیارات خارج از منظومه شمسی و تحقیق درباره احتمال وجود حیات فرازمینی با مطالعه اتمسفر این سیارات. بر این اساس، «جیمز وب» در جستجوی امکان حیات در سیارات فراخورشیدی خواهد بود؛ سیاراتی که دانشمندان اطلاعات کمی درباره آنها دارند.

کار ساخت این تلسکوپ از سال ۲۰۰۴ میلادی با همکاری مشترک ناسا، آژانس فضایی کانادا و آژانس فضایی اروپا آغاز شد و انتظار می‌رود که فعالیت‌های نجومی آن نیز از تابستان ۲۰۲۲ میلادی آغاز شود؛ یعنی حدود شش ماه پس از آنکه کار تنظیم این تلسکوپ و آینه‌های آن و دیگر ابزار اندازه گیری در فضا به پایان رسید.

در آن زمان است که ناسا انتظار دارد اولین تصاویر گرفته شده توسط «جیمز وب» را دریافت و منتشر کند.

یک ایرانی در تیم علمی تلسکوپ فضایی "جیمز وب" ناسا

آیرین شیوایی محقق مقطع فوق دکترا دانشگاه آریزونا و عضو تیم علمی جیمز وب از دانشمندان ایرانی در توسعه این تلسکوپ بسیار مهم نقش به سزایی را ایفا کرده است.

آیرین شیوایی دارای مدرک کارشناسی رشته فیزیک از دانشگاه تهران و مدرک دکترای رشته اخترفیزیک از دانشگاه کالیفرنیا، ریورساید است.

در سایت آیرین شیوایی ویبلی(ireneshivaei.weebly.com) وی درباره نقش خود در این تلسکوپ گفته است: در رصدخانه استیوارد دانشگاه آریزونا، من عضوی از تیم‌ علمی "رصد زمان تضمین شده"(GTO) ابزار فروسرخ میانی(MIRI) و دوربین مادون قرمز نزدیک(NIRCam) هستم.

وب به چهار ابزار علمی برای کمک به مشاهدات خود مجهز شده است. اینها شامل دوربین مادون قرمز نزدیک(NIRCam)، طیف‌نگار مادون قرمز نزدیک(NIRSpec)، ابزار مادون قرمز میانی(MIRI) و حسگر هدایت دقیق/تصویرگر مادون قرمز نزدیک و طیف‌نگار بدون شکاف(FGS-NIRISS) هستند. تلسکوپ فضایی جیمز وب حاصل تلاش مشترک ناسا، آژانس فضایی اروپا و آژانس فضایی کانادا است.

لحظه جدا شدن تلسکوپ جیمز وب از آریان 5 و خوشحالی کارکنان ناسا