شکایت یک شهروند ایرانی از وزیر امور خارجه

شرق: داستان قدیمی برخورد بد پلیس کشورهای دیگر با شهروندان ایرانی، این بار در روسیه رخ داد. در آستانه سفر رئیس دولت سیزدهم به روسیه، یک شهروند ایرانی بعد از برخورد بدی که در روسیه با او شده بود، تصمیم به پیگیری قانونی گرفت؛ مسیر پیگیری او البته مسیر شایان توجهی است. شکراله جمالی، از حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه و کاظم جلالی، سفیر ایران در روسیه، به خاطر آنچه بر او گذشته، شکایت کرده است.

جمالی که موضوع شکایت خود را «تحقیر، هتک حرمت، خدشه‌دارشدن غرور و استرس» عنوان کرده است، این دو مقام ایرانی را به «کم‌کاری یا سهل‌انگاری در انجام وظایف محول‌شده» متهم دانسته است. او روایت کرده که برای دیدن فرزندش و با دعوت او، با طی مراحل قانونی راهی روسیه شده است، اما در فرودگاه با برخورد بد مأموران روس، به‌طور خاص با او و دیگر ایرانیان مواجه شده است و البته تلاش‌های او برای پیگیری مسئله از طریق مقامات ایرانی سفارت و کنسولگری نیز به در بسته خورده است. او همچنین می‌گوید این مسئله برای اولین‌بار نیست که در روسیه رخ می‌دهد.

در فرودگاه مسکو چه اتفاقی برای شما رخ داده است؟ چه چیزی باعث شده تا شما از سفیر ایران در روسیه و وزیر امور خارجه شکایت کنید؟

چند ماه گذشته به قصد سرکشی و دیدار فرزندم درکشور روسیه با دریافت دعوت‌نامه از سوی وی و پرداخت ۲۳۰ دلار به سفارت آن کشور در تهران، ویزای سه‌ماهه ورود به کشور مذکور را دریافت کردم و به همراه همسرم با خرید بلیت و از طریق پرواز شماره ۵۰۸۴ هواپیمایی ماهان در تاریخ ۲۱ اکتبر ۲۰۲۱ برابر با ۲۹ مهر ۱۴۰۰ وارد فرودگاه «ونوکووا»ی شهر مسکو شدیم که در سالن این فرودگاه همراه مسافران هواپیمای ماهان حدود پنج ساعت محبوس و به دفعات مختلف و به بهانه‌های متفاوت تحت بازجویی‌های شدید و حقارت‌آمیز پلیس امنیت روسیه قرار گرفتیم. دریغ از اینکه مأموران سیاسی و دیپلماتیک کشورمان حتی پاسخ‌گوی تماس تلفنی هم‌وطنان محبوس خود باشند.

متأسفانه این روال در تاریخ ۱۶ دسامبر ۲۰۲۱ برابر با ۲۵ آذر ۱۴۰۰ نیز هنگام خروج از مسکو گریبان این‌جانب و سایر مسافران ایرانی را گرفت؛ به این شکل که پس از ورود مسافران پرواز شماره ۵۰۸۵ ماهان به همان فرودگاه، با توقیف پرواز از سوی پلیس امنیت روسیه، چهار ساعت دیگر در سالن پرواز فرودگاه «ونوکووا» سرگردان شدیم. بنا بر اظهارات سرپرستی شرکت ماهان مستقر در فرودگاه، این اذیت و آزار و تحقیر مسافران ایرانی به موضوعی روزمره در این فرودگاه مبدل شده است و کسی هم از طرف سفارت و کنسولگری ایران در مسکو نه پیگیری می‌کند و نه جواب‌گو است.

خودتان با کنسولگری تماس گرفتید؟

بله، خودم نیز امتحان کردم. طبق گفته تلفن گویای شماره ۷۴۹۵۹۱۷۸۹۵۹ سفارت، کنسولگری از ساعت دو به بعد باید پاسخ‌گو باشد، ولی در مدت مذکور ده‌ها بار شماره‌گیری کردم، اما کسی گوشی را پاسخ نداد. با سرچ در فضای مجازی هم می‌توان به این موضوع پی برد که رفتار پلیس روسیه بر اثر بی‌تفاوتی کادر دیپلماتیک با اتباع ایرانی تا چه اندازه برخلاف عرف دیپلماسی و در تضاد با روابط دوستانه دو کشور با وجود همه مدارک قانونی مسافران است و به‌وفور در حال تکرار است.

با توضیحاتی که دادید، یعنی شما هم موقع ورود و هم موقع خروج با این مشکل مواجه شدید؟

هم در مسیر ورود به روسیه و هم خروج این معطلی و سرگردانی را داشتیم؛ با این تفاوت که هنگام ورود به خاک روسیه بازجویی و اخذ پاسپورت از سوی مأموران امنیتی را داشتیم، ولی هنگام خروج از خاک این کشور فقط توقیف هواپیما و معطلی در فرودگاه بود.

پرواز شما حدودا چند نفر ایرانی داشت؟

در پرواز رفت حدودا ۱۰۵ مسافر وجود داشت؛ یعنی تقریبا دو‌سوم هواپیما خالی بود. از این تعداد ۱۰ نفر اتباع افغانستان نیز سوار شده بودند که علی‌الظاهر همگی دانشجو بودند. در پرواز برگشت نیز نزدیک ۸۰ مسافر سوار هواپیما شده بودند که تقریبا شش، هفت نفر با توجه به نوع گفتار و چهره، روس به نظر می‌رسیدند که هنگام ورود به فرودگاه امام کلی هم مورد تکریم و احترام مأموران قرار گرفتند.

سؤال و جواب از شما در اتاق جداگانه‌ای انجام گرفت؟

نه در سالن بودیم؛ یعنی همان سالن ورودی به خاک روسیه، پشت گیت چکاب پاسپورت و ویزا و مهر ورود به خاک روسیه که پاسپورت‌ها را از مسافران گرفتند و هر نیم‌ساعت یک بار با صدازدن به یکی از اتاق‌ها سؤالات و بازجویی خود را به روسی یا انگلیسی دست‌وپا‌شکسته شروع می‌کردند.

چه چیزهایی هنگام بازجویی مورد پرسش بود؟

سؤالات معمولا از احوالات شخصی یعنی سن، محل تولد، تأهل و... شروع می‌شد تا دلایل ورود به روسیه و دوست و آشنا در روسیه و... .

بعد از خروج از فرودگاه با سفارت تماسی نداشتید؟

هنگام رفت که با توجه به صحبت دخترم که این رفتارها در فرودگاه ونوکووا در مسکو امری عادی است و با تماس به سفارت هم چندان کسی پاسخ‌گو نیست و از شوق رهایی از آن نوع برخورد و... تماسی نداشتم، ولی هنگام خروج از مسکو در مدت چهار تا پنج ساعت، بیشتر از ۳۰ مرتبه شماره مندرج در متن را که در حقیقت شماره گویا و مرکز تلفن بود، گرفتم ولی کسی گوشی را برنمی‌داشت.

برای پیگیری قضائی چه مسیری را طی می‌کنید؟

مراتب شکایتم را جهت پیگیری به سازمان بازرسی منعکس کردم، ولی سازمان مذکور به بهانه عدم ارتباط با موضوع، اقدام به بایگانی شکایتم کرد، اما توصیه به پیگیری از طریق محاکم قضائی کرده‌اند. بااین‌حال، شکواییه من از دادسرای عمومی و انقلاب ناحیه ۲۰ (ویژه رسیدگی به پرونده‌های امور بین‌الملل) تهران به دلیل (‌موضوع در صلاحیت دادسرای ویژه کارکنان دولت است)، برگشت داده شد. متأسفانه به شکایت قانونی شهروند ایرانی رسیدگی نمی‌شود و هرکدام از دستگاه‌های نظارتی و محاکم قانونی موضوع را به دیگری پاس می‌دهند. در نهایت در تاریخ ۲۵ دی در شعبه ۳ بازپرسی دادسرای عمومی و انقلاب ناحیه ۲۸ (ویژه جرائم کارکنان دولت) این شکایت را ثبت کرده و مدت پنج روز به حسین امیرعبداللهیان و کاظم جلالی وقت داده تا برای ادای توضیحات و ارائه مستندات به شعبه مراجعه کنند.