ماده غذایی پرمصرف ایرانی‌ها شدیداً گران شد

تجارت‌نیوز: در ماه‌های اخیر، قیمت حبوبات در بازار ایران به طور چشمگیری افزایش یافته است، اما سوال اصلی اینجاست که آیا این بحران بازار حبوبات ناشی از عوامل طبیعی مانند کاهش بارندگی است یا اینکه ضعف‌های مدیریتی و سیاست‌گذاری‌های نادرست هم در این بحران نقش دارند؟

در ماه‌های اخیر، قیمت حبوبات به طور چشمگیری افزایش یافته که این موضوع به یک دغدغه مهم برای مصرف‌کنندگان و فعالان بازار حبوبات تبدیل شده است و همچنان روند صعودی قیمت‌ها ادامه دارد.

هرچند کارشناسان برای تحلیل این گرانی به دلایلی نظیر کمبودتولید، کاهش بارندگی و … اشاره کرده‌اند. اما در شرایط فعلی، می‌توان تمام مشکلات را به چنین مواردی نسبت داد یا مشکلات مدیریتی و ضعف در سیاست‌گذاری هم در این زمینه تأثیرگذار است؟

بررسی بازار حبوبات در یک سال اخیر

بررسی قیمت‌ها حاکی از آن است که در یک سال اخیر، قیمت حبوبات رشد نجومی داشته است. به طور مثال، عدس درشت 900 گرمی در بهمن‌ماه سال گذشته با قیمت 68 هزار تومان به فروش می‌رسید. همچنین عدس ریز و لپه درشت هم به ترتیب 70 هزار تومان و 73 هزار تومان به ازای هر 900 گرم قیمت‌گذاری شده بودند.

اما  در سال جاری، عدس دانه درشت 900 گرمی با رشد 113 درصدی، با قیمت 145 هزار تومان در اختیار مصرف‌کننده قرار می‌گیرد. همچنین قیمت لپه ریز هم به 136 هزار تومان رسیده که این نشان‌دهنده یک رشد 94 درصدی است. لپه درشت 900 گرمی هم در یک سال اخیر با رشد 119 درصدی با قیمت 160 هزار تومان در بازار عرضه می‌شود.

در یک‌سال اخیر، قیمت‌ها به طور  فزاینده‌ای افزایش داشته که این امر شرایط را هم برای تولید‌کننده و هم برای مصرف‌کننده بیش از پیش دشوار می‌کند. اما چه دلایلی برای این افزایش قیمت ذکر شده است؟

چه عواملی در افزایش قیمت حبوبات نقش دارند؟

تعیین قیمت حبوبات به عوامل مختلفی بستگی دارد که از جمله این موارد می‌توان به کاهش سطح زیر کشت، کاهش تولید، نرخ ارز و … اشاره کرد. به گفته کارشناسان و کشاورزان، بخشی از تولید به کشت دیم وابسته است که امسال به دلیل کاهش بارندگی، میزان تولید هم کاهش یافته و تولید حبوبات پاسخگوی نیاز کشور نیست.

البته علاوه بر این موارد، در سال‌های جاری ارز ترجیجی از حبوبات حذف  و به ارز نیما تغییر کرده که این مورد هم بر افزایش قیمت این محصولات تأثیرگذار بوده است.

وضعیت صادرات حبوبات

آنطور که داود لپه‌چی، رئیس انجمن حبوبات ایران گفته، در میان اقلام مختلف حبوبات فقط نخود رسمی یا همان نخود آبگوشتی قابلیت صادرات دارد که امسال به دلیل کمبود بارندگی و کاهش تولید صادرات آن ممنوع شده است.

با توجه به شرایط ذکر شده، آیا فقط همین دلایل در افزایش قیمت حبوبات نقش داشتند؟

ضعف‌های مدیریتی و سیاست‌گذاری‌های نادرست ریشه اصلی بحران بازار حبوبات

گرچه کاهش بارندگی و افت تولید از دلایل شناخته‌شده افزایش قیمت‌ها هستند، اما نمی‌توان از ضعف‌های جدی مدیریتی و سیاست‌گذاری‌های نادرست در این بخش غافل شد. در واقع، آنچه که امروز در بازار حبوبات مشاهده می‌شود، نتیجه سال‌ها عدم توجه به زیرساخت‌های کشاورزی و تصمیمات نادرست در سیاست‌گذاری‌هاست

یکی از مشکلات موجود، کمبود سیاست‌های حمایتی و برنامه‌ریزی‌های آگاهانه در بخش کشاورزی است. باوجود اینکه بحران کمبود بارش‌ها قابل پیش‌بینی بود، دولت نتواست تدابیر مؤثری اتخاذ کند. این مسئله باعث کاهش تولید حبوبات شده است.

یکی دیگر از دلایل افزایش قیمت‌ها، ضعف در تنظیم بازار و نظارت بر توزیع حبوبات است. عدم پیش‌بینی دقیق و نبود واکنش به‌موقع به کاهش تولید باعث شده است که موجودی انبارها به تدریج کاهش یابد و قیمت‌ها  افزایش یابند.

تغییر سیاست‌های ارزی، به‌ویژه حذف ارز ترجیحی برای واردات حبوبات و جایگزینی آن با ارز نیمایی، بار دیگری بر دوش تولیدکنندگان و واردکنندگان گذاشته است.

بنابراین، ضعف در سیاست‌گذاری و عدم برنامه‌ریزی درست باعث شده تا امروز بازار در چنین شرایطی قرار گیرد.

راهکارهای پیشنهادی برای بهبود وضعیت بازار

البته راهکارهای مختلفی برای کنترل بازار وجود دارد که از جمله این موارد می‌توان به برنامه‌ریزی صحیح، اعمال سیاست‌گذاری‌های درست، رسیدگی به وضعیت کشاورزان و ارائه تصحیلات به آن‌ها اشاره کرد. تا زمانی که سیاست‌گذاری درست و برنامه‌ریزی دقیق برای بهبود وضعیت بازار صورت نگیرد، تعادل و ثبات هم بر بازار  حاکم نمی‌شود.