از این حیوان کوچک نترسید؛ فواید بی‌نظیری دارد!

همشهری: یکی از اصلی‌ترین فواید خفاش‌ها در طبیعت، کنترل آفات است. آنها نقش مهمی در سلامت اکوسیستم‌ها ایفا می‌کنند و یک شاخص زیستی برای بررسی تغییرات زیست محیطی محسوب می‌شوند.

در دنیا ۱۳۰۰ گونه خفاش شناسایی شده است که یک گونه آن، فقط در ایران یافت می‌شود. به جز این یک گونه، در مجموع ۵۰ گونه خفاش ساکن ایران هستند که زیستگاهشان رشته کوه‌های البرز و زاگرس است و بیشترین تنوع را در استان‌های فارس، اردبیل و خراسان رضوی دارند. همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد تعداد خفاش‌هایی که در ایران زندگی می‌کنند از مجموع خفاش‌های قاره اروپا هم بیشتر است. خفاش میوه خوار، دم موشی کوچک، دم موشی بزرگ، مقبره‌ای معمولی، نعل اسبی کوهستانی و بینی برگه‌ای ایرانی از جمله خفاش‌های ساکن در ایران هستند.

یکی از اصلی‌ترین فواید خفاش‌ها در طبیعت، کنترل آفات است. آنها نقش مهمی در سلامت اکوسیستم‌ها ایفا می‌کنند و یک شاخص زیستی برای بررسی تغییرات زیست محیطی محسوب می‌شوند. این پستانداران با تغذیه از آفات به حفظ محصولات کشاورزی کمک می‌کنند و سالانه موجب حفظ میلیارد‌ها دلار می‌شوند. حضور این جانور در طبیعت، استفاده از آفت‌کش‌ها را که برای سلامت انسان مضراست، کاهش می‌دهد. خفاش‌ها در گرده افشانی‌ها نیز نقش ایفا می‌کنند. موز، انبه، خرما، آووکادو، هلو، میخک، بادام هندی و انجیر برای گرده افشانی نیازمند خفاش‌ها هستند. حاصلخیزکردن خاک، انتقال مواد مغذی، احیای جنگل‌ها و .. از جمله دیگر فواید خفاش‌ها در طبیعت است.

با این وجود، اما نگاه منفی به این جانور که عمدتا به افسانه‌ها و باور‌های غلط جوامع و همچین شیوع بیماری کرونا باز می‌گردد، جمعیت آن را با تهدید مواجه کرده است به گونه‌ای که یک چهارم گونه‌های خفاش در دنیا با تهدید خطر انقراض مواجه شده‌اند. تخریب درختان کهنسال تو خالی و همچنین تخریب غار‌ها توسط گردشگران و جستجوگران گنج از جمله دلایل تهدید جمعیت خفاش هاست.

آسیب به غار‌ها تا جایی پیش رفت که با پیگیری مسئولان محیط زیست از سال ۱۳۹۳، دوم مهرماه روزملی غار پاک در تق. یم نامگذار شد. محمدرضا اشرف زاده، مدیرکل دفتر موزه ملی، تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی سازمان حفاظت محیط زیست نیز در خصوص اصلاح دیدگاه مردم نسبت به خفاش‌ها هشدار داده و گفته این جانور بسیار مفید با سوء تفاهم و بدبینی‌های گسترده‌ای رو‌به‌رو شده و نیازمند توجه بیشتری است. کارشناسان محیط زیست همچنین به غارنوردان و گردشگران هشدار می‌دهند که درزمستان از مراجعه به محل زندگی خفاش‌ها پرهیز کنند چراکه هر نوع سر و صدا و دست زدن به این جانو که در حال خواب است، او را به یکباره از خواب می‌پراند و متابولیسمش را افزایش مِی دهد و، چون در آن زمان قدرت تغذیه و پرواز ندارد به احتمال زیاد خواهد مرد.

خفاش‌ها تولید مثل کندی دارند و همین موضوع نیز میزان نگرانی در مورد جمعیت آنها را بیشتر می‌کند. این موجودات یک بار و یا به ندرت دو بار در سال تولید مثل دارند که عموما در هر بار زایمان یک نوزاد متولد می‌شود. متوسط عمر خفاش‌ها در دنیا بین ۲ تا ۳ سال است البته گونه‌ای از خفاش‌های قهوه‌ای وجود دارند که می‌توانند تا ۳۰ سال نیز زندگی کنند.