۲ رئیس جمهوری که آمریکا در ۳ ژانویه دستگیر کرد

خبرآنلاین: دونالد ترامپ روز شنبه (۳ ژانویه) اعلام کرد که نیروهای ایالات متحده رئیس‌جمهور ونزوئلا، نیکلاس مادورو، و همسرش را دستگیر کرده‌اند و حملات گسترده‌ای را علیه این کشور، ازجمله پایگاه‌های نظامی آن، آغاز کرده‌اند.

ایالات متحده مادورو را به قاچاق مواد مخدر و همکاری با باندهایی که به ‌عنوان سازمان‌های تروریستی شناخته می‌شوند متهم کرده است. لازم به یادآوری است که مادورو در سال ۲۰۲۰ در آمریکا به اتهام فساد، قاچاق مواد مخدر و جرایم دیگر تحت تعقیب قضایی قرار گرفت و وزارت خارجه آمریکا جایزه‌ای ۵۰ میلیون دلاری برای ارائه اطلاعاتی که به دستگیری یا محکومیت او منجر شود تعیین کرد.

با این حال، این نخستین بار نیست که آمریکا وارد یک کشور آمریکای لاتین شده و رهبر آن را به اتهام قاچاق مواد مخدر دستگیر می‌کند. نزدیک به ۳۶ سال پیش، ایالات متحده به پاناما حمله کرد و حاکم آن، مانوئل نوریگا، را بازداشت کرد. این عملیات همچنین با پخش طولانی موسیقی‌های هوی‌متال و راک همراه بود.

دوستی که به دشمنی تبدیل شد

نوریگا پس از آن در کانون توجه قرار گرفت که به ‌عنوان رئیس اطلاعات نظامی تحت فرمان عمر توریخوس منصوب شد؛ کسی که در کودتای سال ۱۹۶۸ قدرت را به دست گرفته بود. نوریگا فردی زرنگ و بی‌رحم شناخته می‌شد؛ او بر معاملات فاسد و خارج از حساب‌وکتاب ارتش نظارت داشت و ناپدید شدن شمار زیادی از مخالفان توریخوس را طراحی و سازمان‌دهی کرد.

تا سال ۱۹۷۰، نوریگا در فهرست حقوق‌بگیران سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) قرار داشت. او با اجازه دادن به نیروهای آمریکایی برای ایجاد پایگاه‌های شنود در پاناما و استفاده از این کشور به ‌عنوان مسیری برای انتقال کمک‌ها به نیروهای نظامی طرفدار آمریکا در منطقه، به ایالات متحده در مهار گسترش کمونیسم در آمریکای مرکزی کمک کرد.

پس از مرگ توریخوس در سانحه هوایی سال ۱۹۸۱، نوریگا عملاً به رهبر پاناما تبدیل شد. در حالی که همچنان متحد واشنگتن باقی مانده بود، نوریگا با قاچاقچیان بزرگ مواد مخدر کلمبیایی مانند پابلو اسکوبار وارد همکاری شد؛ او به آن‌ها کمک کرد کوکائین را به آمریکا قاچاق کنند و پول‌های حاصل از مواد مخدر را از طریق بانک‌های پاناما پول‌شویی نمایند. در مقابل، نوریگا میلیون‌ها دلار به ‌عنوان رشوه دریافت کرد.

سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا از نقش نوریگا در قاچاق مواد مخدر و پول‌شویی آگاه بودند، اما به دلیل اهمیت او در مبارزه با کمونیسم، اقدامی علیه وی انجام ندادند. برای نمونه، در اواسط دهه ۱۹۸۰، او یکی از مهره‌های اصلی ماجرای «ایران–کنترا» بود؛ پرونده‌ای که شامل قاچاق سلاح و مواد مخدر برای کمک به تلاش‌های مخفیانه آمریکا در حمایت از نیروهای ضد دولتیِ مخالف دولت مارکسیستی ساندینیستا در نیکاراگوئه می‌شد.

اندکی بعد، تنش‌ها میان نوریگا و ایالات متحده آغاز شد. آمریکایی‌ها به‌تدریج و در پی نشانه‌هایی مبنی بر این‌که او خدمات خود را به دیگر سازمان‌های اطلاعاتی نیز می‌فروشد، نسبت به وی بدگمان‌تر شدند. این وضعیت دولت آمریکا را وادار کرد که حمایت خود از نوریگا را پس بگیرد و در سال ۱۹۸۸، او در یک دادگاه فدرال آمریکا به اتهام قاچاق مواد مخدر تحت پیگرد قضایی قرار گرفت.

سپس در سال ۱۹۸۹، نوریگا نتایج یک انتخابات ریاست‌جمهوری را که در آن اپوزیسیون به‌راحتی پیروز می‌شد، باطل کرد. در ۱۵ دسامبر، مجمع ملی پاناما او را «رهبر اعظم» نامید و اعلام کرد که آمریکا و پاناما در «وضعیت جنگ» قرار دارند. پس از تصویب این قطعنامه، نوریگا با حالتی پیروزمندانه و در حالی که یک قمه (ماچته) در دست داشت، به سمت تریبون رفت و گفت: «ما، مردم پاناما، در کنار کرانه‌های کانال [پاناما] خواهیم نشست تا عبور اجساد دشمنان‌مان را تماشا کنیم.»

روز بعد، نیروهای پانامایی یک تفنگدار دریایی آمریکا را در شهر پاناما به ضرب گلوله کشتند و یک افسر نیروی دریایی آمریکا را که شاهد این تیراندازی بود، به‌شدت مورد ضرب‌وشتم قرار دادند.

حمله و اشغال

این تحولات جرج اچ. دبلیو. بوش، رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده، را که در دهه ۱۹۷۰ برای مدتی کوتاه ریاست سازمان سیا را بر عهده داشت ـ زمانی که نوریگا یک دارایی اطلاعاتی ارزشمند به ‌شمار می‌رفت ـ نگران و هراسان کرد.

براساس گزارشی از روزنامه گاردین، بوش به ژنرال کالین پاول، که در آن زمان رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا بود، دستور داد عملیات «هدف عادلانه» (Operation Just Cause) را آغاز کند؛ عملیاتی که در جریان آن ۲۶ هزار نیروی نظامی مهاجم به پاناما اعزام شدند. این اقدام در واقع تمرینی برای «دکترین پاول» مبتنی بر به‌کارگیری نیروی قاطع و overwhelming بود؛ دکتری که دو سال بعد در نخستین جنگ خلیج‌فارس نیز به کار گرفته شد.

در ۲۰ دسامبر ۱۹۸۹، نیروهای آمریکایی وارد پاناما شدند تا نوریگا را دستگیر کنند. نیروهای دفاعی پاناما در هم شکسته شدند و ظرف چند روز، بخش عمده‌ای از کشور به کنترل نیروهای آمریکا درآمد. اما هیچ اثری از نوریگا نبود. او پس از چند روز فرار، اجازه یافت وارد سفارت واتیکان شود.

منبع: کیهان، ۱۴ دی ۱۳۶۸

نیروهای آمریکایی تمایلی نداشتند پروتکل‌های دیپلماتیک را نقض کرده و وارد سفارت شوند. بنابراین، به طرحی متوسل شدند: استفاده از تاکتیک‌های «عملیات روانی» یا جنگ روانی (psyops). نیروها بلندگوهایی را به‌ عنوان یک «سد موسیقایی» در اطراف محوطه سفارت واتیکان نصب کردند و صدای آن‌ها را تا نهایت توان بالا بردند.

در حالی که نوریگا به شنیدن موسیقی اپرا علاقه‌مند بود، او ناچار شد به آهنگ‌هایی مانند «Fight the Power» از گروه Public Enemy، «Panama» از ون هیلن، «Danger Zone» از کنی لاگینز و «Refugee» از تام پتی گوش دهد.

پس از آن‌که موسیقی برای چندین روز به ‌طور بی‌وقفه پخش شد، نوریگا سرانجام در ۳ ژانویه ۱۹۹۰ تسلیم شد. او به میامی منتقل شد، محاکمه گردید و به جرم قاچاق مواد مخدر محکوم شد.

به گزارش روزنامه گاردین، «دادگاه به تیم دفاع نوریگا اجازه نداد هیچ‌گونه مدرکی درباره همکاری او با سازمان سیا، دریافت پول از دولت آمریکا، آگاهی‌اش از اقدامات براندازانه آمریکا در آمریکای مرکزی، ارتباطاتش با مقامات عالی‌رتبه‌ای مانند بوش و همچنین آگاهی آن‌ها از فعالیت‌های او به ‌عنوان دیکتاتور پاناما ارائه دهد.»

او نزدیک به دو دهه را در زندان‌های آمریکا گذراند. نوریگا در سال ۲۰۱۷ و در سن ۸۳ سالگی درگذشت.