مرتضی افقه: حذف یارانه‌ها، تجربه شکست‌ خورده است.

ایسنا: درپی اعلام دولت مبنی بر حذف ارز ترجیحی (۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی) و پرداخت یارانه مستقیم به مردم به‌عنوان راهکاری برای کاهش رانت و اصلاح ساختار اقتصادی، یک اقتصاددان ضمن انتقاد از این رویکرد، گفت: تجربه‌های گذشته نشان داده این سیاست نه‌ تنها به بهبود معیشت مردم منجر نمی‌شود، بلکه تورمی ایجاد می‌کند که یارانه پرداختی را در مدت کوتاهی مستهلک می‌کند.

مرتضی افقه با اشاره به تجربه حذف یارانه‌ها در دولت‌های گذشته اظهار کرد: این سیاست یک تجربه شکست‌ خورده است. در دوره آقای احمدی‌نژاد نیز با همین تحلیل که قیمت‌ها آزاد و پول آن به مردم داده شود، قیمت‌ها افزایش یافت و تورمی ایجاد شد که یارانه پرداختی نتوانست آن را پوشش دهد.

وی افزود: در دولت آقای رئیسی نیز همین منطق تکرار شد با این استدلال که پول را مستقیم به مردم می‌دهیم. ارز ۴۲۰۰ تومانی حذف شد و یارانه‌ها تقریباً ۹ تا ۱۰ برابر افزایش پیدا کرد؛ از ۴۵ هزار تومان به حدود ۴۰۰ هزار تومان. اما دیدیم که باز هم تورم، تمام این یارانه را بلعید.

این کارشناس اقتصادی با تأکید بر ماهیت متفاوت یارانه و تورم تصریح کرد: مشکل اصلی اینجاست که یارانه معمولا فقط یک بار افزایش پیدا می‌کند، اما تورمی که ایجاد می‌شود، در سال‌های بعد هم ادامه دارد؛ آن هم با نرخ‌های دو رقمی، ۳۰ درصد و حتی بالاتر. نتیجه این می‌شود که در سال اول شاید بخشی از فشار جبران شود، اما از سال دوم عملا یارانه مستهلک می‌شود و این مردم هستند که زیان می‌کنند.

افقه ادامه داد: اخیرا وزارت کار عددی حدود یک میلیون تومان برای هر نفر و برای ۸۰ میلیون نفر مطرح کرده که نسبت به دفعه قبل حدود دو و نیم برابر شده است. اما این افزایش شدید - که در عمل بیش از ۱۲۰ هزار تومان به هزینه‌های قبلی اضافه می‌کند - به نظر من طوفان تورمی ایجاد خواهد کرد و بعید است این یارانه بتواند آن را جبران کند.

این اقتصاددان به ادعای مسئولان اقتصادی درباره یکسان‌سازی نرخ ارز پرداخت و گفت: مسئولان اقتصادی از وزیر اقتصاد گرفته تا سایر تصمیم‌ گیران می‌گویند باید ارز یکسان شود تا رانت از بین برود. اما سؤال اینجاست که آیا در شرایط فعلی، دولت اساسا امکان یکسان‌سازی نرخ ارز را دارد یا نه؟

او افزود: قیمت ارز امروز عملاً تحت تأثیر متغیرهایی است که خارج از اختیار دولت و حتی خارج از کنترل بانک مرکزی است؛ متغیرهایی مثل شرایط سیاسی، تهدیدهای نظامی و نااطمینانی‌های بین‌المللی. برای من تعجب‌آور است که با وجود این همه تجربه ناموفق، باز هم چنین صحبت‌هایی مطرح می‌شود.

افقه با تشریح شرایط لازم برای تک‌نرخی شدن ارز توضیح داد: تک‌نرخی شدن ارز دو حالت بیشتر ندارد؛ یا دولت به اندازه کافی ارز در اختیار دارد که بتواند قیمت بازار آزاد را مدیریت و حتی به سمت پایین هدایت کند، یا چنین امکانی را ندارد.

او افزود: در شرایط فعلی، دولت ارز کافی ندارد و ناچار است مرتب خودش را به قیمت بازار آزاد نزدیک کند. یعنی این دولت است که تابع بازار آزاد می‌شود، نه بازار آزاد تابع دولت. در واقع، آنچه آقایان از آن به‌عنوان تک‌نرخی شدن یاد می‌کنند، چیزی جز افزایش مستمر نرخ ارز رسمی نیست.

این کارشناس اقتصادی در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد: از نظر من، در شرایط فعلی امکان واقعی برای تک ‌نرخی شدن ارز وجود ندارد. نه ذخایر ارزی اجازه چنین کاری را می‌دهد و نه شرایط سیاسی و اقتصادی کشور. بنابراین این تلاش‌ها عملا بی‌نتیجه خواهد بود و صرفا به افزایش بیشتر قیمت‌ها و فشار مضاعف بر معیشت مردم منجر می‌شود