پشت‌پرده توافقنامه ۹ بندی ایران و آمریکا چه بود؟

خبرآنلاین: روز گذشته تصویری با لوگوی شبکه تلویزیونی العربیه در کانال‌های تلگرامی فارسی زبان دست به دست شد که ادعا می‌کرد به نسخه نهایی توافقنامه ایران و آمریکا دست پیدا کرده‌است.

با توجه به حساسیت شدید افکار عمومی نسبت به از سرگیری جنگ یا هرگونه خبری در مورد پایان قطعی جنگ ایران و آمریکا، خبرهایی در این مورد به سرعت برای کسب کلیک و بازدید مورد توجه رسانه‌ها و به خصوص کانال‌های خبری در پیام‌رسان‌ها می‌شود.  با این حال با توجه به حساسیت موضوع و ضرورت راستی‌آزمایی اخبار، ضروری است که رسانه‌های فارسی زبان با دقت صحت اخبار بازنشری را مورد بررسی قرار دهند و در صورتی که خبری را از رسانه‌های خارجی باز نشر می‌کنند نسبت آن را با مواضع رسمی دولت و وزارت امور خارجه نیز مورد اشاره قرار دهند.

این خبر مدعی شده‌بود که در عرض چند ساعت آینده توافق میان ایران و آمریکا اعلام می‌شود. با توجه به اینکه این خبر جعلی نخستین بار چهارشنبه شب منتشر شد، روز پنج‌شنبه کاملا مشخص شده‌بود که ادعایی ساختگی است، اما به رغم گذشت یک روز از انتشار این خبر جعلی رسانه‌های فارسی به شکل گسترده‌ای آن را بازنشر کردند، تا جایی که شبکه خبری العربیه هم انتساب این خبر به خود را تکذیب کرد و از رسانه‌های ایران خواست قبل از انتشار اخبار آن را راستی‌آزمایی کنند.

این توافقنامه ادعایی ۹ بند داشت و ادعا شده‌بود: «این پیش‌نویس شامل آتش‌بس فوری و جامع در تمام جبهه‌ها، تعهد متقابل برای عدم هدف قرار دادن زیرساخت‌ها، تضمین آزادی کشتیرانی در خلیج فارس و تنگه هرمز و یک مکانیسم نظارتی مشترک است.»

ساعاتی بعد از انتشار گسترده این خبر با تصویر منتسب به العربیه، شبکه خبری العربیه با انتشار خبری نوشت: «اخبار منتشرشده در برخی رسانه‌های ایرانی درباره مذاکرات و ادعای دستیابی به توافق به نقل از العربیه، نادرست و جعلی است.» این شبکه خبری تاکید کرد: «انتشار اخبار از سوی رسانه‌های ایرانی به نقل از این شبکه بدون بررسی صحت آن، غیرحرفه‌ای است.»

ساعتی بعد، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه نیز در گفت‌وگویی با خبرگزاری دولت تاکید کرد: «هیچ‌یک از گمانه‌زنی‌هایی که در روزهای اخیر راجع به ابعاد مختلف مذاکرات مطرح شده قابل تایید نیست.»

بررسی‌ها نشان می‌دهد که خبر مرتبط با توافقنامه ۹ بندی ایران و آمریکا توسط برخی حساب‌های کاربری عربی در شبکه‌های اجتماعی جعل شده‌است که با عناوین پرطمطراق تحلیل‌گر مسائل منطقه به جعل اخبار می‌پردازند.

این اسکرین‌شات تقلبی نخستین بار چهارشنبه شب در شبکه‌های اجتماعی عرب زبان دست به دست شد.

بعد از آن پنج‌شنبه شب بار دیگر با انتشار آن توسط برخی از حساب‌های کاربری عربی با تعداد دنبال‌کننده بالا، به رسانه‌های فارسی راه پیدا کرد.

العربیه چه واکنشی نشان داد

شبکه العربیه، با انتشار خبری در این مورد نوشت گزارش‌های منتشرشده در برخی رسانه‌های ایرانی درباره دستیابی به توافق در مذاکرات ایران و آمریکا را تکذیب کرد و آن‌ را «جعلی و نادرست» است. این رسانه اعلام کرد برخی رسانه‌های ایرانی اخباری را بدون بررسی صحت آن یا انتشارش در پلتفرم‌های رسمی این شبکه، به العربیه نسبت داده‌اند و این اقدام رسانه‌های ایرانی را «غیرحرفه‌ای» توصیف کرد.

این شبکه تاکید کرد هیچ گزارشی درباره دستیابی به توافق هسته‌ای یا حل‌وفصل اختلافات میان واشینگتن و تهران منتشر نکرده است. العربیه همچنین از رسانه‌ها خواست پیش از بازنشر اخبار، صحت آن‌ها را راستی‌آزمایی کنند. این واکنش در حالی مطرح می‌شود که مذاکرات هسته‌ای آمریکا و ایران با میانجی‌گری عمان، در هفته‌های اخیر وارد مرحله حساسی شده و همزمان گزارش‌های ضدونقیضی درباره روند مذاکرات منتشر شده است.