یک چهارم تجارت ایران تا اطلاع ثانوی قفل شد

هم میهن- فرزانه طهرانی: امارات متحده عربی یکی از بزرگ ترین شرکای تجاری ایران که در سال قبل در واردات کالا، نخستین شریک ایران بود؛ تمام مراودات مالی و تجاری با ایران را متوقف کرد.

وزارت خارجه امارات به تازگی اعلام کرد که تمام فعالیت‌های تجاری و مبادلات مالی با ایران تا اطلاع ثانوی متوقف می‌شود. این تصمیم پیشتر از سوی آمریکا گرفته شده و به امارات ابلاغ شده بود. توقف مراودات مالی و تجاری با ایران، دستوری بود که آمریکا در صورت پایان مهلت تفاهم نامه به امارات داده بود و حالا با پایان تفاهم نامه، امارات آن را اجرایی کرد.

تراستی ها اخراج شدند

این اتفاق به دنبال اخراج تراستی ها از امارات، افتاد. هرچند خود ایران نیز از طریق اینترپل به دنبال بازگرداندن تراستی هایی بود که ۸ تا ۱۱ میلیارد دلار پول نفت را به ایران بازنگردانده بودند؛ اما امارات هم تحت فشار آمریکا گفته بود که شرکت های تراستی و تریدرهای نفتی ایران را که برای دور زدن تحریم در امارات شرکت های کاغذی ایجاد کرده بودند را اخراج می کند. تفاوت ایران و امارات در بازگرداندن تراستی ها به کشور در این بود که ایران به دنبال آنهایی ست که پول نفت را بازنگردانده اند ولی امارات همه تریدرها را برای اخراج به صف کرد.

تراستی ها یا همان شرکت های مورد اعتماد دولت برای فروش نفت در بازار خاکستری، به اعتماد دولت پاسخ درستی ندادند و پول نفت را بازنگرداندند. بدهی آنها هم متفاوت اعلام شده. غلامرضا تاجگردون، رییس کمیسیون تلفیق مجلس در یک برنامه تلویزیونی بدهی آنها را 8 میلیارد دلار اعلام کرده بود و ذبیح‌الله خداییان، رئیس سازمان بازرسی کل کشور ششم مرداد ماه امسال این بدهی را 11 میلیارد دلار دانسته.

مجیدرضا حریری، رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین گفته: «حداقل ۱۵ نفر از تراستی‌ها، میلیاردها دلار از ثروت ملی را برداشته‌‍ و فرار کرده‌اند.» علی صالحی، دادستان تهران نیز اعلام کرده: «۵۹ پرونده قضایی برای مدیران شرکت‌های تراستی تشکیل شده و ۲۲ نفر از متهمان این پرونده‌ها به زندان معرفی شده‌اند.» او همچنین گفته :«برای ۱۵ نفر از تراستی‌ها که از کشور خارج شده‌اند، هم اعلان قرمز (اخطار بین‌المللی پلیس اینترپل) صادر شده است.»

در مجموع نفت ایران توسط مجموعه ای از تاجران و شرکت های تراستی که به اذعان اکونومیست حدود ۲۰۰ نفر هستند، فروخته می شود. اغلب آنها ایرانی های دو تابعیتی هستند و اصولا در ایران زندگی نمی کنند. برای امکان پذیر شدن فروش نفت این افراد شرکت های صوری در کشورهای امارات، چین و برخی کشورهای اروپایی ایجاد کردند تا تجارت پنهان نفت را ممکن کنند. اما امروز امارات دیگر پذیرای آنها نیست.

به این ترتیب بعد از توقف کار تاجران نفت، قفل بر تجارت کالاهایی که با امارات داشتیم؛ که حجم بسیار قابل توجهی هم هست، مشکلی دیگر بر همه گرفتاری های موجود افزود.

چرا امارات مهم است؟

امارات متحده عربی برای ایران مهم است چون حدود یک چهارم از تجارت کشور از طریق امارات انجام می شود. پس از شروع تحریم ها از ابتدای دهه 90 این کشور به جمع پنج شریک بزرگ تجاری ایران اضافه شد و تا امروز این جایگاه را حفظ کرد.

امارات در واردات کالا به ایران عمدتا نخستین شریک تجاری کشورمحسوب می شود و در صادرات در اغلب سال ها بعد از چین و عراق مقام سوم را دارد.

در 10 ماهه 1404 حجم تجارت کالایی ایران، 94 میلیارد و 122 میلیون دلار بود که 22 درصد از آن یعنی 21 میلیارد و 259 میلیون دلار مربوط به تجارت با امارات بوده. در واردات سهم امارات بزرگ تر هم بود و 30 درصد از واردات به ایران را این کشور انجام داد. در صادرات هم طی 10 ماه 1404، امارات 14 درصد سهم داشته است.

 به این ترتیب ایران یا باید برای تمدید مهلت با آمریکا وارد مذاکره شود و یا برای این شریک تجاری بزرگ جایگزین پیدا کند. در غیر این صورت کمبود پول و کالا، بیش از امروز به اقتصاد فشار وارد خواهد کرد.