چرا آمریکا تصاویر هلیکوپتر مرموزِ نجات را تار کرد؟

فرارو: یک لحظه کوتاه در مستند «۶۰ Minutes» شاید از تمام تصاویر عملیات نجات دو خدمه اف-۱۵ئی آمریکا در ایران مهم‌تر باشد. تصاویر نجات «دود ۴۴ براوو»، افسر تسلیحات جنگنده سرنگون‌شده، پخش می‌شود؛ اما هلیکوپتری که برای بیرون کشیدن او از دل کوهستان ایران وارد عمل شده، عمداً محو شده است.

مجری از ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، می‌پرسد چرا تصویر هلیکوپتر را تار کرده‌اند. پاسخ کین کوتاه است: نمی‌خواهیم نوع هلیکوپتر مشخص شود؛ این اطلاعات محرمانه است.

تصاویر محو شده از هلیکوپتر نجات افسر تسلیحات جنگنده اف 15 در ایران

اما یک مشکل وجود دارد: چند ماه قبل، مقام‌های آمریکایی و رسانه‌های تخصصی عملاً گفته بودند که این پرنده‌ها «Little Bird» بوده‌اند. گزارش رسمی مجله تخصصی Air & Space Forces نیز از سه هلیکوپتر کوچک و بسیار قدرتمندی خبر می‌دهد که برای عملیات نجات براوو به داخل ایران منتقل شدند و به احتمال بسیار زیاد همان خانواده «Little Bird» بودند.

پس اگر نام «Little Bird» دیگر راز نیست، چرا ژنرال کین هنوز نمی‌خواهد تصویر هلیکوپتر دیده شود؟

از یک اف-۱۵ سرنگون‌شده تا فرود در قلب ایران

ماجرا از سوم آوریل ۲۰۲۶ آغاز شد؛ زمانی که اف-۱۵ئی «Dude ۴۴» در جریان عملیات بر فراز ایران سرنگون شد و هر دو خدمه آن، خلبان «Alpha» و افسر تسلیحات «Bravo»، با ایجکت از جنگنده جدا شدند.

آلفا در همان ساعات نخست پیدا شد. برای نجات او، نیرویی شامل ۲۱ فروند هواپیما و هلیکوپتر وارد حریم ایران شد؛ آ-۱۰ها برای پشتیبانی نزدیک، هواپیماهای HC-۱۳۰J برای هماهنگی و سوخت‌رسانی و هلیکوپترهای HH-۶۰W Jolly Green II برای انتقال خدمه به کار گرفته شدند. عملیات حدود هفت ساعت و آن هم در روشنایی روز ادامه داشت. یکی از آ-۱۰ها هدف آتش قرار گرفت و یک هلیکوپتر نجات نیز چندین گلوله خورد.

اما براوو داستان دیگری داشت. او نزدیک به ۴۸ ساعت در کوهستان‌های زاگرس مخفی ماند، در حالی که نیروهای ایرانی به دنبال او بودند. سرانجام محل او شناسایی شد و آمریکا عملیات دوم، بسیار بزرگ‌تر و پیچیده‌تری را آغاز کرد.

طبق توضیحات منتشرشده، این بار دو فروند هواپیمای ترابری MC-۱۳۰J در یک نوار خاکی موقت در داخل ایران فرود آمدند. از درون آنها هلیکوپترهای بسیار کوچک «Little Bird» خارج و در زمانی کوتاه آماده پرواز شدند. سپس همین پرنده‌های کوچک به سمت خط‌الرأس کوهستانی رفتند تا براوو را پیدا و منتقل کنند.

این انتخاب تصادفی نبود. یک هلیکوپتر معمولی برای چنین مأموریتی بیش از حد بزرگ و سنگین بود. Little Bird برای عملیات ویژه ساخته شده است: کوچک، چابک، کم‌حجم و مناسب برای فرود و پرواز در مناطقی که یک هلیکوپتر بزرگ‌تر عملاً نمی‌تواند وارد آنها شود.

راز احتمالاً در «Little Bird» نیست؛ در Little Birdِ مخصوص است

اینجاست که پاسخ معمای کین شکل می‌گیرد.

آنچه امروز تقریباً می‌توان با اطمینان گفت این است که خانواده هلیکوپتر مورد استفاده، «Little Bird» بوده است. حتی CBS در روایت خود از عملیات، صراحتاً از «small Little Bird helicopters» نام برده است. گزارش‌های تخصصی نیز مشخص‌تر شده‌اند و از MH-۶ Little Bird به‌عنوان محتمل‌ترین مدل یاد کرده‌اند.

هلیکوپتر MH-6 Little Bird

اما «MH-6» به‌تنهایی احتمالاً تمام داستان نیست.

Little Birdها در ارتش آمریکا توسط یگان ویژه هوانوردی ارتش، یعنی هنگ ۱۶۰ عملیات ویژه ــ مشهور به Night Stalkers ــ به کار گرفته می‌شوند و خانواده‌ای از پیکربندی‌های مختلف را شامل می‌شوند. MH-6 اساساً برای جابه‌جایی نیرو طراحی شده، در حالی که AH-6 نسخه مسلح این خانواده است. بنابراین صرف گفتن «Little Bird» مشخص نمی‌کند دقیقاً کدام پیکربندی، چه تجهیزات و چه تغییراتی در آن به کار رفته است.

شواهد موجود حتی نشان می‌دهد که چهار فروند از این هلیکوپترهای کوچک پس از عملیات در ایران باقی ماندند و برای جلوگیری از افتادن تجهیزات حساس به دست طرف مقابل، منهدم شدند. این موضوع اهمیت فناوری به‌کاررفته در آنها را بیشتر می‌کند.

بنابراین محتمل‌ترین پاسخ این است: هلیکوپتر مورد استفاده برای نجات براوو به احتمال بسیار زیاد یک MH-6 Little Bird از یگان 160th SOAR بوده، اما مدل دقیق، پیکربندی و تجهیزات آن همچنان محرمانه است.

و دقیقاً همین‌جا سخنان کین معنا پیدا می‌کند.

اگر صرفاً «Little Bird» موضوع محرمانه بود، انتشار آن در گزارش‌های رسمی و رسانه‌ای آمریکایی منطقی نبود. آنچه واشنگتن احتمالاً می‌خواهد پنهان کند، نه نام عمومی هلیکوپتر، بلکه نسخه دقیق، تغییرات اعمال‌شده، تجهیزات شناسایی و ارتباطی، سامانه‌های کاهش امضا یا شیوه عملیاتی آن در یک مأموریت عمیق در خاک طرف مقابل است.

این احتمال وقتی جدی‌تر می‌شود که بدانیم آمریکایی‌ها حتی دو MC-130J را که در خاک نرم گیر کرده بودند، منهدم کردند تا فناوری حساس آنها به دست ایران نیفتد. در چنین عملیاتی، «سخت‌افزار» تنها یک وسیله حمل‌ونقل نیست؛ هر قطعه می‌تواند بخشی از توانایی‌های اطلاعاتی و عملیاتی آمریکا را آشکار کند.

بنابراین هلیکوپتر تارشده در «60 Minutes» احتمالاً یک راز کاملاً ناشناخته نیست. راز واقعی، چیزی است که داخل آن هلیکوپتر قرار داشته است.

آنچه تصویر محوشده کین به ما می‌گوید این نیست که آمریکا نمی‌خواهد کسی بداند «Little Bird» در ایران بوده؛ این موضوع عملاً دیگر فاش شده است. پیام اصلی این است که آمریکا هنوز نمی‌خواهد کسی بفهمد دقیقاً کدام Little Bird، با چه تغییراتی و با چه توانایی‌هایی، توانسته در یکی از حساس‌ترین عملیات‌ها در درون خاک  ایران حضور پیدا کند.

و شاید به همین دلیل است که در مستندی که قرار بود داستان نجات یک خلبان را روایت کند، مهم‌ترین هلیکوپتر داستان هنوز پشت یک لکه تار باقی مانده است.