عصر ایران: آسوشیتدپرس در گزارشی از حمله حوثی های یمن به فرودگاه ریاض عربستان راز ناکارامد شدن سامانه های پدافندی فرودگاه را توضیح داده است.  گفتنی است این همان تاکتیکی است که ایران نیز در حملات موشکی به اسرائیل از آن سود جسته است.

خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که عربستان سعودی تحقیقاتی را برای مشخص‌شدن علت ناکامی سامانه‌های پدافند هوایی این کشور در رهگیری موشک‌ها و پهپادهای انصارالله یمن آغاز کرده است؛ حملاتی که یکی از آنها فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض را هدف قرار داد و به کشته‌شدن دست‌کم ۱۳ نفر و زخمی‌شدن بیش از ۳۰۰ نفر انجامید.

به گزارش آسوشیتدپرس، دو مقام منطقه‌ای که نخواستند نامشان فاش شود، اعلام کردند بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد نیروهای انصارالله ابتدا چندین پهپاد به پرواز درآوردند و سپس مجموعه‌ای از موشک‌های کروز و بالستیک را به سمت فرودگاه ریاض شلیک کردند.

بر اساس این گزارش، یکی از محورهای اصلی تحقیقات، مشخص‌شدن علت ناتوانی سامانه‌های پدافندی در رهگیری این حملات و همچنین چرایی صادرنشدن هشدار زودهنگام درباره نزدیک‌شدن موشک‌ها و پهپادهاست.

گفته می‌شود پرتابه‌های مهاجم مسافتی بیش از هزار کیلومتر را طی کرده‌اند تا به ریاض برسند. مقام‌های مورد استناد آسوشیتدپرس همچنین به توانایی برخی موشک‌های انصارالله برای تغییر مسیر در طول پرواز اشاره کرده‌اند؛ قابلیتی که می‌تواند رهگیری آنها را برای سامانه‌هایی مانند پاتریوت دشوارتر کند.

این حملات، در کنار موارد مشابه علیه فرودگاه‌های عربستان در روزهای اخیر، پرسش‌هایی را درباره میزان آمادگی و کارآمدی شبکه دفاع هوایی این کشور مطرح کرده است.

نقش پهپادها در عبور موشک‌ها از سامانه‌های دفاعی

یکی از مهم‌ترین نکات مطرح‌شده در گزارش آسوشیتدپرس، احتمال استفاده ترکیبی از پهپادها و موشک‌ها برای پیچیده‌تر کردن عملیات دفاع هوایی است.

در حملات ترکیبی، سامانه‌های پدافندی باید چندین هدف را به‌طور هم‌زمان شناسایی و ارزیابی کنند و با توجه به نوع تهدید، درباره نحوه مقابله با آنها تصمیم بگیرند. 

وجود اهداف متعدد می‌تواند فشار عملیاتی بر سامانه‌های راداری، مراکز فرماندهی و موشک‌های رهگیر را افزایش دهد؛ هرچند میزان تأثیر این عوامل در حمله به فرودگاه ریاض هنوز به‌صورت مستقل مشخص نشده است.

بر اساس روایت اولیه مقام‌های منطقه‌ای، پهپادها پیش از موشک‌های کروز و بالستیک به پرواز درآمده‌اند. با این حال، گزارش منتشرشده جزئیات فنی کافی درباره تعداد دقیق پهپادها، مسیر پروازی آنها، زمان‌بندی حمله یا نوع سامانه‌های پدافندی درگیر ارائه نمی‌کند.

موشک‌های بالستیک و چالش رهگیری توسط پاتریوت

آسوشیتدپرس در گزارش خود به توانمندی‌های موشکی حوثی‌های یمن نیز اشاره کرده است. بر اساس این گزارش، برخی موشک‌های بالستیک و کلاهک‌های آنها از قابلیت تغییر مسیر در طول پرواز برخوردارند؛ قابلیتی که در صورت استفاده مؤثر، می‌تواند رهگیری آنها را برای سامانه‌های دفاع هوایی دشوارتر کند.

سامانه پاتریوت یکی از تجهیزات شناخته‌شده دفاع هوایی عربستان است که برای مقابله با برخی تهدیدهای موشکی و هوایی به کار گرفته می‌شود. بااین‌حال، موفقیت هر سامانه رهگیر به عواملی مانند نوع موشک مهاجم، ویژگی‌های مسیر پرواز، زمان کشف هدف، کیفیت اطلاعات راداری و شرایط عملیاتی وابسته است.

گزارش آسوشیتدپرس مشخص نمی‌کند که در حمله به فرودگاه ریاض دقیقاً از چه نوع موشک‌هایی استفاده شده یا آیا قابلیت تغییر مسیر کلاهک‌ها در این حمله نقش مستقیمی داشته است.

با این وجود، طرح موضوع قابلیت‌های موشکی انصارالله یمن نشان می‌دهد که تحقیقات عربستان صرفاً به شمار موشک‌های رهگیری‌شده محدود نیست و احتمالاً باید ابعاد مختلف شناسایی، تصمیم‌گیری و مقابله با تهدیدهای هوایی نیز بررسی شود.

چرا هشدار زودهنگام صادر نشد؟

یکی از پرسش‌های مهم در پرونده حملات به فرودگاه ریاض، علت صادر نشدن هشدار زودهنگام است. به گفته یکی از مقام‌های منطقه‌ای که آسوشیتدپرس به نقل از او گزارش داده، بررسی این موضوع بخشی از تحقیقات جاری عربستان را تشکیل می‌دهد.

سامانه‌های هشدار زودهنگام با استفاده از ابزارهای شناسایی و اطلاعات راداری، تلاش می‌کنند تهدیدهای هوایی را پیش از رسیدن به مناطق حساس تشخیص دهند. اطلاعات حاصل از این فرایند باید به مراکز فرماندهی و واحدهای دفاعی منتقل شود تا امکان ارزیابی تهدید و اتخاذ تدابیر لازم فراهم شود.

در صورت تأیید وجود نقص در این فرایند، لازم است مشخص شود که مشکل به شناسایی اولیه اهداف، انتقال اطلاعات، هماهنگی میان سامانه‌های مختلف یا عوامل عملیاتی دیگر مربوط بوده است.

تلفات حملات و تعطیلی فرودگاه ریاض

حملات گزارش‌شده، فعالیت فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در پایتخت عربستان را با اختلال جدی روبه‌رو کرده است. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در گزارش آسوشیتدپرس، این خبرگزاری از کشته شدن دست‌کم ۱۳ نفر و زخمی شدن بیش از ۳۰۰ نفر خبر داده است.

طبق اطلاعات اولیه، فرودگاه دست‌کم تا روز شنبه، ۱۷ اکتبر، تعطیل اعلام شده و شرکت‌های هواپیمایی پروازهای خود به ریاض را متوقف کرده‌اند. تعطیلی فرودگاه پایتخت می‌تواند بر جابه‌جایی مسافران، برنامه پروازهای بین‌المللی و فعالیت‌های حمل‌ونقل هوایی تأثیر بگذارد.