فرارو: راز یکی از محرمانه‌ترین هواپیماهای نظامی آمریکا، این بار نه با اعلام رسمی، بلکه با یک تصویر ماهواره‌ای فاش شد.

تصویری ماهواره‌ای از پایگاه هوایی ادواردز در کالیفرنیا، برآوردها درباره ابعاد بمب‌افکن پنهانکار بی‌ـ۲۱ ریدر را دقیق‌تر کرده است. بررسی این تصویر با ابزارهای اندازه‌گیری گوگل ارث نشان می‌دهد که  این ابعاد با برخی تخمین‌هایی که پیش از این منتشرشده بود، تفاوت دارد.

ماجرا از پایگاه هوایی ادواردز در ایالت کالیفرنیا آغاز شد؛ جایی که آزمایش‌های پروازی بی‌ـ۲۱ ریدر، بمب‌افکن نسل جدید آمریکا، در جریان است. تصویر مورد بررسی در ۲۰ ژوئن ۲۰۲۶ ثبت شده و این هواپیما را هنگام حرکت روی زمین، میان باندهای موازی پایگاه، نشان می‌دهد. این تصویر بعدها در گوگل ارث در دسترس قرار گرفت و وضوح آن امکان اندازه‌گیری تقریبی ابعاد هواپیما را فراهم کرد.

رسانه تخصصی نظامی «دِ وار زون» در گزارشی که ۱۹ اکتبر منتشر شد، با استفاده از ابزارهای اندازه‌گیری گوگل ارث، دهانه بال بی‌ـ۲۱ را حدود ۱۵۲ فوت، معادل ۴۶.۳ متر، و طول آن را حدود ۶۱ فوت، معادل ۱۸.۶ متر، برآورد کرد. به گفته این رسانه، ممکن است اندازه‌های واقعی چند فوت با این ارقام اختلاف داشته باشند؛ بنابراین، باید این نتایج را تخمین مبتنی بر تصویر دانست، نه اندازه‌گیری رسمی سازنده. 

اهمیت این اندازه‌گیری در آن است که از زمان رونمایی عمومی بی‌ـ۲۱ در دسامبر ۲۰۲۲، برآوردهای متفاوتی درباره ابعاد آن منتشر شده بود. برخی نمودارها و مشخصات غیررسمی در اینترنت، دهانه بال این بمب‌افکن را کمتر از ۱۳۰ فوت، یعنی حدود ۳۹.۶ متر، نشان می‌دادند. اندازه‌گیری جدید حاکی از آن است که هواپیما بزرگ‌تر از این برآوردهاست.

بی‌ـ۲۱ چقدر از بی‌ـ۲ کوچک‌تر است؟

برای درک بهتر ابعاد بی‌ـ۲۱، می‌توان آن را با بمب‌افکن بی‌ـ۲ اسپیریت مقایسه کرد؛ هواپیمایی که پیش از ورود نسل جدید، یکی از شناخته‌شده‌ترین بمب‌افکن‌های پنهانکار آمریکا بود.

بر اساس مشخصات منتشرشده از سوی نیروی هوایی آمریکا، دهانه بال بی‌ـ۲ حدود ۵۲.۱ متر و طول آن نزدیک به ۲۰.۹ متر است. در مقابل، برآورد تازه برای بی‌ـ۲۱ به دهانه بال ۴۶.۳ متر و طول ۱۸.۶ متر اشاره دارد. بر این اساس، بی‌ـ۲۱ در هر دو بُعد حدود ۱۲ درصد کوچک‌تر از نسل قبلی است. 

این تفاوت به معنای آن نیست که بی‌ـ۲۱ صرفاً نسخه کوچک‌شده بی‌ـ۲ است. طراحی یک بمب‌افکن راهبردی به مجموعه‌ای از ملاحظات، از جمله برد پروازی، میزان حمل تسلیحات، قابلیت پنهانکاری، هزینه ساخت و نگهداری و توان نفوذ به مناطق تحت پوشش پدافند هوایی وابسته است.

چرا آمریکا به سراغ بمب‌افکن کوچک‌تر رفته است؟

بی‌ـ۲۱ ریدر با هدف ایفای نقش در نسل آینده توان هوایی راهبردی آمریکا طراحی شده است. شرکت نورثروپ گرومن، سازنده این هواپیما، بر ترکیب برد زیاد، بقاپذیری، فناوری پنهانکاری نسل جدید و قابلیت نفوذ به محیط‌های به‌شدت دفاع‌شده تأکید کرده است. 

از سوی دیگر، تحلیل «دِ وار زون» نشان می‌دهد که کوچک‌تر بودن بی‌ـ۲۱ نسبت به بی‌ـ۲ با اولویت‌های طراحی آن سازگار است؛ اولویت‌هایی که به گفته این رسانه، بر برد، هزینه قابل‌مدیریت و کاهش قابلیت شناسایی، در کنار ظرفیت حمل تسلیحات، متمرکزند.

تفاوت پیشرانه‌ها نیز قابل توجه است. بی‌ـ۲ از چهار موتور استفاده می‌کند، در حالی که بی‌ـ۲۱ با دو موتور طراحی شده است. البته تعداد کمتر موتورها به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که هواپیمای جدید برد بیشتر یا هزینه عملیاتی پایین‌تری دارد؛ این نتایج به طراحی موتور، مصرف سوخت، وزن، آیرودینامیک و مجموعه سامانه‌های هواپیما بستگی دارند. 

با وجود دقت نسبی اندازه‌گیری، تصویر گوگل ارث اطلاعات محرمانه‌ای مانند برد عملیاتی واقعی بی‌ـ۲۱، ظرفیت دقیق تسلیحات، سطح مقطع راداری یا عملکرد آن در برابر سامانه‌های پدافندی را مشخص نمی‌کند. حتی اندازه‌گیری ظاهری هواپیما نیز به وضوح تصویر، زاویه دید و دقت ابزارهای اندازه‌گیری وابسته است.

با این حال، این تصویر به پرسشی پاسخ می‌دهد که از زمان رونمایی بی‌ـ۲۱ مطرح بوده است: آیا بمب‌افکن جدید آمریکا بسیار کوچک‌تر از بی‌ـ۲ است؟ برآورد تازه نشان می‌دهد اختلاف ابعاد آن‌ها محسوس است، اما نه به اندازه‌ای که برخی نمودارهای غیررسمی القا می‌کردند.