سوخو ۳۵های جدید ایران چه مشخصاتی دارند؟

برترین‌ها: سوخو ۳۵ هنوز به آسمان ایران نرسیده، اما نام این جنگنده روسی به یکی از خبرسازترین موضوعات نظامی تبدیل شده است. این جنگنده نسل ۴++ چه قابلیت‌هایی دارد و چرا خرید آن برای ایران اهمیت دارد؟ در ادامه گزارش «فرارو» را می‌خوانید:

سخنگوی ارتش اعلام کرده است که خرید جنگنده‌های سوخو ۳۵ از روسیه انجام شده و این هواپیماها پس از پایان جنگ وارد کشور خواهند شد. سرتیپ محمد اکرمی‌نیا در گفت‌وگویی که اخیرا منتشر شد، گفت مقدمات خرید و قرارداد از سوی مراجع مربوط انجام شده و آموزش خلبانان نیز به پایان رسیده است. به گفته او، قرار بود جنگنده‌ها پیش از آغاز جنگ به ایران تحویل داده شوند، اما این اتفاق رخ نداد و ورود آنها به کشور به بعد از پایان درگیری‌ها موکول شده است. این اظهارات، تأیید تازه‌ای از سوی یک مقام ارشد نظامی درباره خرید سوخو ۳۵ است؛ هرچند او درباره تعداد هواپیماها، نسخه دقیق آنها و زمان تحویل توضیحی نداده است.

این اظهارات یک نکته مهم را روشن می‌کند: خرید جنگنده با تحویل آن تفاوت دارد. بر اساس گفته سخنگوی ارتش، سوخو ۳۵ها هنوز در اختیار نیروی هوایی ایران قرار نگرفته‌اند و بنابراین نمی‌توان آنها را بخشی از توان عملیاتی فعلی این نیرو محسوب کرد. از سوی دیگر، اطلاعات منتشرشده درباره مدل و تعداد این جنگنده‌ها عمدتاً از گزارش‌های رسانه‌ای، اسناد افشاشده و اظهارات پراکنده به دست آمده است؛ جزئیاتی که هنوز به‌طور کامل از سوی تهران و مسکو تأیید نشده‌اند.

سوخو ۳۵ ایران از کدام نسخه است؟

محتمل‌ترین گزینه برای ایران، نسخه صادراتی Su-35SE است؛ مدلی که بر پایه سوخو ۳۵ اس روسیه توسعه یافته و برای مشتریان خارجی عرضه می‌شود. سوخو ۳۵ در واقع نسخه ارتقایافته خانواده سوخو ۲۷ است و در طبقه‌بندی روسیه در رده جنگنده‌های نسل ۴++ قرار می‌گیرد. این هواپیما رادارگریز نیست، اما از نظر قدرت موتور، مانورپذیری، رادار و توان حمل تسلیحات، نسبت به جنگنده‌های قدیمی‌تر نسل چهارم قابلیت‌های پیشرفته‌تری دارد.

پرونده خرید این جنگنده‌ها از حدود سال ۲۰۲۱ جدی‌تر شد. در آن زمان گزارش‌هایی درباره تلاش ایران برای خرید ۲۴ فروند سوخو ۳۵ اس ای منتشر شد؛ جنگنده‌هایی که گفته می‌شد ابتدا برای مصر ساخته شده بودند، اما پس از لغو قرارداد قاهره، امکان واگذاری آنها به مشتری دیگری مطرح شد. در مارس ۲۰۲۳، نمایندگی ایران در سازمان ملل خرید سوخو ۳۵ را تأیید کرد، اما تعداد و زمان تحویل را اعلام نکرد. در ژانویه ۲۰۲۵ نیز سردار علی شادمانی بار دیگر از خرید این جنگنده‌ها خبر داد، بدون آنکه جزئیات قرارداد را مشخص کند.

البته هنوز سند رسمی و عمومی در دست نیست که نشان دهد نسخه نهایی سفارش ایران دقیقاً چه پیکربندی‌ای دارد. به همین دلیل، هرچند Su-35SE محتمل‌ترین مدل است، نمی‌توان با قطعیت گفت تجهیزات راداری، جنگ الکترونیک و تسلیحات جنگنده‌های ایران کاملاً مشابه نسخه‌های صادراتی تحویل‌شده به سایر کشورها خواهد بود.

مشخصات فنی؛ از سرعت ۲.۲۵ ماخ تا رادار ۳۵۰ کیلومتری

سوخو ۳۵ یک جنگنده دوموتوره چندمنظوره است که برای مأموریت‌های برتری هوایی، رهگیری و حمله به اهداف زمینی و دریایی طراحی شده است. این هواپیما حدود ۲۱.۹ متر طول و ۱۴.۷ متر دهانه بال دارد و حداکثر وزن برخاست آن به حدود ۳۴.۵ تن می‌رسد. دو موتور توربوفن AL-41F1S نیروی پیشران آن را تأمین می‌کنند که هرکدام در حالت پس‌سوز حدود ۱۴۵۰۰ کیلوگرم‌نیرو رانش تولید می‌کنند.

حداکثر سرعت سوخو ۳۵ در ارتفاع بالا حدود ۲.۲۵ ماخ، سقف پرواز آن حدود ۱۸ کیلومتر و برد پروازی اعلام‌شده آن با سوخت داخلی حدود ۳۶۰۰ کیلومتر است. این جنگنده همچنین می‌تواند تا حدود ۸ تن تسلیحات را روی ۱۲ جایگاه حمل کند. یکی از ویژگی‌های شاخص آن، نازل‌های تغییر‌دهنده جهت رانش موتور است که به خلبان امکان انجام مانورهای پیچیده و حفظ کنترل هواپیما در شرایط پروازی دشوار را می‌دهد.

مهم‌ترین بخش سامانه شناسایی سوخو ۳۵، رادار Irbis-E از نوع آرایه فازی غیرفعال یا PESA است. طبق مشخصات اعلام‌شده از سوی سازنده، این رادار در شرایط مناسب می‌تواند اهداف بزرگ هوایی را از فاصله‌ای تا حدود ۳۵۰ کیلومتر شناسایی کند، ۳۰ هدف را هم‌زمان رهگیری و با هشت هدف درگیر شود. البته این ارقام حداکثر عملکرد اعلام‌شده‌اند و برد واقعی کشف به عواملی مانند اندازه هدف، سطح مقطع راداری، ارتفاع و شرایط محیطی بستگی دارد.

سوخو ۳۵ علاوه بر رادار، به سامانه جست‌وجو و رهگیری فروسرخ نیز مجهز است که امکان شناسایی اهداف از طریق تشعشعات حرارتی را فراهم می‌کند. این قابلیت به خلبان اجازه می‌دهد در برخی شرایط بدون روشن‌کردن رادار، اهداف را شناسایی و دنبال کند.

در بخش تسلیحات، این جنگنده می‌تواند موشک‌های هوا به هوای کوتاه‌برد R-73 و میان‌برد R-77 و همچنین در برخی پیکربندی‌ها موشک دوربرد R-37M را حمل کند. برای حمله به اهداف زمینی و دریایی نیز امکان استفاده از موشک‌ها و بمب‌های هدایت‌شونده وجود دارد. با این حال، هنوز مشخص نیست سوخو ۳۵های ایران با چه مجموعه‌ای از موشک‌ها و تجهیزات جانبی تحویل خواهند شد.

ایران چند فروند سوخو ۳۵ خریده است؟

تعداد جنگنده‌های سفارش‌داده‌شده همچنان یکی از مبهم‌ترین بخش‌های قرارداد ایران و روسیه است. در نخستین گزارش‌ها از خرید ۲۴ فروند سوخو ۳۵ صحبت می‌شد، اما در اکتبر ۲۰۲۵ انتشار اسنادی منتسب به مجموعه صنعتی دفاعی روسیه، عدد متفاوتی را مطرح کرد. بر اساس این اسناد که در رسانه‌های اوکراینی و سپس برخی رسانه‌های دیگر منتشر شد، ایران با کد مشتری «۳۶۴» برای خرید ۴۸ فروند سوخو ۳۵ معرفی شده بود و برنامه تحویل مرحله‌ای آنها بین سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ قرار داشت.

این اسناد همچنین به تجهیزات الکترونیکی و جنگ الکترونیک مرتبط با جنگنده‌ها اشاره داشتند. با این حال، اصالت و تمام جزئیات این اسناد از سوی دولت‌های ایران و روسیه به‌طور رسمی تأیید نشده است. بنابراین عدد ۴۸ فروند را باید یک گزارش مستندشده رسانه‌ای درباره قرارداد دانست، نه رقمی که دو دولت رسماً اعلام کرده باشند.

در ماه‌های گذشته، گزارش‌هایی نیز درباره تکمیل حدود ۲۰ فروند از جنگنده‌های سفارش ایران در کارخانه کومسومولسک-نا-آمور روسیه منتشر شده است. اما این گزارش‌ها تأیید مستقل و رسمی ندارند و تاکنون تصویر یا سند عمومی قابل اتکایی که تحویل این تعداد هواپیما به ایران را ثابت کند، منتشر نشده است. گزارش‌هایی که از ورود سوخو ۳۵ به ایران در سال‌های گذشته خبر می‌دادند نیز تاکنون به مدرک قابل راستی‌آزمایی از استقرار عملیاتی این جنگنده‌ها منجر نشده‌اند.