رضا موتوری؛ با چشم‌های محروم، با پا‌های خسته
۱۰۶۴۰۴۵
۱۱ آذر ۱۳۹۹ - ۰۸:۴۷
۶۱۷۰
«رضا موتوری» ۵۰ ساله شد
روزنامه همشهری - سعید مروتی: نیم قرن گذشت و خاطره «رضا موتوری» همچنان زنده است. خاطره فیلمبر سابقی که با زخمی بر پهلو روی موتور خیابان‌های تهران را زیر پا می‌گذارد تا فرهاد «مرد تنها» را در رثایش بخواند. رضایی که لحظه آخر آخرین جمله‌اش پیغامی به رفیق است: «به عباس قراضه بگید رضا موتوری مرد.» رضایی که رد خونی که با پنجه‌اش بر پرده سپید سینما دیانا ثبت کرد همچنان تازه است. ۵۰ سال گذشته و رضا موتوری همچنان کار می‌کند و دیده می‌شود.
 
رضا موتوری؛ با چشم‌های محروم، با پا‌های خسته
 
یک سال بعد از توفان «قیصر»، «رضا موتوری» روی پرده آمد. سومین ساخته مسعود کیمیایی از ۱۰ آذر ۱۳۴۹ در ۱۶ سینمای تهران اکران عمومی شد. مولن روژ، رنگین کمان، ژاله، همای، توسکا، چرخ و فلک، اورانوس، فیروزه، پاسارگاد، مهتاب، رکس، شهوند، نپتون، لیدو، دیانا و اسکار سینما‌های نمایش‌دهنده رضا موتوری بودند. همزمان با فیلم کیمیایی، «مردی از جنوب شهر» (صابر رهبر) با بازی فردین در ۱۴ سینمای پایتخت اکران شد.
 
یک سال قبل هم فیلم دیگری از صابر رهبر همزمان با فیلم کیمیایی روی پرده آمده بود؛ فیلم «دنیای آبی» که ۳ بازیگرش (بهروز وثوقی، پوری بنایی و تجدد) در قیصر حضور داشتند، بازی را به فیلم کیمیایی باخت و در هیاهوی قیصر دیده نشد. سال ۴۹، اما اتفاق دیگری رخ داد. درحالی‌که چند‌ماه قبل از اکران رضا موتوری، قیصر در اکران دوم بیشتر از اکران اولش فروخته بود، اقبال عمومی از فیلم سوم کیمیایی در حد متوسط باقی ماند. رضا موتوری در اکران اول تهران ۸۰۰ هزار تومان فروخت؛ تقریبا نصف فروش مردی از جنوب شهر که در تبلیغاتش با اشاره به شاد بودن فیلم این جمله به چشم می‌خورد: «در این فیلم خبری از چاقوکشی نیست.»
 
رضا موتوری؛ با چشم‌های محروم، با پا‌های خسته
 
برخلاف قیصر، درباره رضا موتوری خبری از حمایت منتقدان هم نبود. هوشنگ حسامی در روزنامه کیهان با نقد «چرا رضا موتوری فیلم خوبی نیست» به استقبال فیلم رفت. بیژن خرسند به بهانه رضا موتوری پنبه همه ساخته‌های کیمیایی را زد و حتی پرویز نوری (از مدافعان قیصر) در هفته‌نامه فردوسی، با وجود تعریف و تحسین از چند سکانس، رضا موتوری را در مجموع فیلمی ضعیف نامید. در عوض پرویز دوایی برای فیلم سنگ تمام گذاشت و آن را اثری به‌مراتب غنی‌تر از قیصر خواند. مجادله قلمی دوایی با حسامی هم به نوعی تداعی‌کننده جنجال‌های مطبوعاتی قیصر بود.
 
چند سینمایی‌نویس جوان مثل رضا سهرابی و جمشید اکرمی هم جزو علاقه‌مندان فیلم بودند، ولی رضا موتوری شوری را که قیصر میان منتقدان، روزنامه نگاران و روشنفکران به پا کرده بود تکرار نکرد. فیلم در گذر بیشتر و بهتر دیده شد و در یاد‌ها ماند. رضا موتوری گرچه موفقیت قیصر را تکرار نکرد و فاقد استحکام دراماتیک داش آکل و گوزن‌ها به‌نظر می‌رسید، ولی نوجویانه‌ترین و مدرن‌ترین فیلم دوره اول فیلمسازی کیمیایی است.
 
رضا موتوری؛ با چشم‌های محروم، با پا‌های خسته
 
در نیمه اول فیلم، موقعیت‌های قراردادی سینمای فارسی به سخره کشیده می‌شود و در سکانس تیمارستان فیلم لحن سوررئالیستی به‌خود می‌گیرد. جایی که دیوانه‌ها در مواجه‌شان با یکدیگر از چوب جای اسلحه استفاده می‌کنند هم صدای شلیک گلوله می‌آید و هم یکی گلوله می‌خورد و از پا در می‌آید. رضا موتوری از نیمه دومش لحن تلخ و تراژیک می‌یابد؛ به‌مراتب تلخ‌تر از قیصر و مشحون از به یاد ماندنی‌ترین لحظه‌های ناب سینمای کیمیایی.
 
از کبریتی که اصطلاحاً «شاه» می‌ایستد تا بر پیروزی اخلاقی رضا در پس شکست ظاهری‌اش شهادت دهد، تا حضور وسترن‌وار ممد الکی و دار و دسته‌اش در حوالی زیر بازارچه و کل سکانس چاقو خوردن رضا در سالن سینما. با وجود اینکه موفقیت قیصر را در اکران تکرار نکرد، اما مثل اغلب آثار قبل از انقلاب سازنده‌اش جریان‌ساز از کار درآمد. آنچه به‌عنوان نهضت سینمای ارزان خیابانی در ابتدای دهه ۵۰ به راه افتاد، بیش از هر فیلم دیگری وامدار رضا موتوری بود.
 
رضا موتوری؛ با چشم‌های محروم، با پا‌های خسته
 
اساسا ضد‌قهرمان سینمای خیابانی و شاخه حسی و غریزی موج نو از این فیلم کیمیایی متأثر بوده است. این تأثیرپذیری را می‌شود در فیلم‌های جوانانه دهه ۵۰ هم که سازندگانشان می‌کوشیدند در سطحی فراتر از سینمای فارسی حرکت کنند نیز مشاهده کرد. از فیلم‌های مجاهد- دلجو گرفته تا «فریاد زیر آب» که سازنده‌اش سیروس الوند، با سوار موتور کردن قهرمان زخمی‌اش یا بهره گرفتن از ترانه‌ای تلخ، ادای دینی آشکار به رضا موتوری کرد.
 
رد و سایه رضا موتوری در فیلم‌های کیمیایی هم قابل مشاهده است. با یک نمونه در قبل از انقلاب (استفاده از ترانه مرد تنها در فیلم «بلوچ») و ارجاعاتی در فیلم‌های بعد از انقلاب. شاید بتوان گفت خود کیمیایی بیشتر از هر فیلمساز دیگری به فیلم خاطره‌انگیزی که در انتهای دهه ۴۰ ساخته بود ارجاع داد نمای پایانی «سرب» و حرکت دوربین و تأکید بر کلاه نوری نمای پایانی رضا موتوری را به یاد می‌آورد که دوربین به روی موتور (تن‌ها شی به جا مانده از قهرمانی که از پا درآمده) می‌رود تا تصویر فیکس شود. در «ردپای گرگ» حضور فرامرز قریبیان که چونان تک سواری زخمی با اسب در خیابان‌ها می‌تاخت، به شکلی دلپذیر، رضا موتوری را تداعی می‌کند.
 
رضا موتوری؛ با چشم‌های محروم، با پا‌های خسته
 
اجرای موسیقی منفرد‌زاده در سکانس فینال ردپای گرگ، هم اشاره‌ای آشکار به همین فیلم است. کیمیایی در «سلطان» به شکلی آشکارتر به رضا موتوری ارجاع داد و از بازسازی صحنه چاقو خوردن رضا، تا حتی دکوپاژ صحنه‌های موتورسواری، که در آن یکی دو بار دوربینش را در زاویه‌ای مشابه با فصل‌های معروف فیلم قدیمی‌اش قرار داد.
 
رضا موتوری؛ با چشم‌های محروم، با پا‌های خسته
 
صحنه شروع فیلم «مرسدس» و حضور اتومبیل گران‌قیمت زیر بازارچه و محله امامزاده یحیی، که حکم وصله‌ای نچسب را در محله‌ای سنتی و قدیمی دارد هم باز یادآور ورود رضا موتوری با رولز رویز به محله‌اش است. در «خون شد» تازه‌ترین ساخته کیمیایی، کل فصل تیمارستان، تداعی‌کننده رضا موتوری است. مجموعه این ارجاعات نشان می‌دهد رضا موتوری برای کیمیایی هم فیلم دلپذیری بوده که بار‌ها به شکل‌های مختلف به آن ارجاع داده است. فیلمی که شاید شهرت و موقعیت تاریخ‌ساز قیصر و گوزن‌ها را نداشته باشد، ولی یکی از مهم‌ترین آثار سازنده‌اش است و هرگز در گذر زمان به فراموشی سپرده نشده است. ۵۰  سال گذشته و رضا موتوری همچنان جوان است.
 
رضا موتوری؛ با چشم‌های محروم، با پا‌های خسته
 
پر از طراوت و حس. با تصاویر نصرت‌الله کنی، موسیقی منفرد زاده، صدای فرهاد و کیمیایی جوانی که خوب می‌داند چطور با نمایش ریختن قطره‌های خون بر باک سفید موتور رضا، حس بیافریند و دلاور دورانش را چطور سوار رخش (موتور) کند تا در خیابان‌های تهران انتهای دهه ۴۰ جولان بدهد و عاقبت هم روی آسفالت جان بدهد.   ۵۰ سال گذشته و هنوز زوم بک از دست خونی رضا بر پرده سینما دیانا، خودش حکایتی است نامکرر و تمام نشدنی. نشانی کامل از ذوق و قریحه کیمیایی جوان، که ۵۰ سال پیش در چنین روزی یکی از صمیمی‌ترین و دوست داشتنی‌ترین فیلم‌هایش روی پرده رفت تا به قول دوایی حس را با زخمه‌هایش بیدار کند و با صدای بی‌صدا چند نسل را با خود همراه سازد.
 
رضا موتوری؛ با چشم‌های محروم، با پا‌های خسته
 
مسعود کیمیایی در گفت و گوی اخیرش با مجله اندیشه پویا درباره مسایل مختلف سینما و جامعه گفت:
 
-یک لباس فروشی در کلن آلمان بود که همیشه ویترین آن را نگاه می‌کردم. یک دست کت و شلوار با رنگ قهوه ایی، دو سال بعد و دو سال دیگر  در ویترین این فروشگاه بزرگ لباس بود. در این مدت قیمت آن هیچ تغییری نمی‌کرد. در سرزمین خودم قیمتی نیست که دو هفته دوام بیاورد، روزنامه‌ایی نیست که د‌و هفته یک عقیده را داشته باشد، در تلویزیون به سرعت عقیده ها در سریال‌ها جا به جا می‌شود. در سینما یک فیلم را سه کمیسیون دید، صحنه‌ایی را یک کمیسیون رد کرد، همان صحنه را کمیسیون بعدی چقدر خوش آب و هوا دید..
 
رضا موتوری؛ با چشم‌های محروم، با پا‌های خسته
 
- مردم گرسنه‌اند. مردم جاجیم زندگی‌شان را نمی‌توانند بکشند، این حقوق‌هایی که مردم می‌گیرند خود به خود آن‌ها را وادار به ضد اخلاق می‌کند. الان دیگر مفاهیم زیبای هنرمندانه ‌و کشفیات این جهانی از هنرهای ناب، تاریک است. ما در جای تاریکی از تاریخ جهان زندگی می‌کنیم. یک دفعه می‌خوانی یک سرزمینی می‌آید مردم را روی این کره زیبای زمین ترور می‌کند یک ویروسی را می‌دهد به جهان که عده‌ایی بمیرند. یک زمانی بود که قاضی دادگستری می‌گفت تو این را کشتی باید اعدام شوی. الان آن کسی که باید اعدام بشود کیست؟
 
آثار و تبعات مخرب اقتصادی، انسانی، روحی و روانی و فرهنگی این وضعیت هولناک را چه کسی جوابگوست؟ از خدای خودت می‌‌پرسی اینجا کجاست که من دارم زندگی می‌کنم؟ میان این همه نازیبایی و این همه زشتی، من چگونه زیبایی بسازم، زیبایی بیافرینم؟ حافظ می‌خوانی  می‌بینی این واژه‌ها چرا غریبه شده‌اند؟ واژه‌هایی که تو در بیست سال پیش یک حس عاشقانه به آن‌ها داشتی الان اصلا آن را نمی‌شناسی.
 
رضا موتوری؛ با چشم‌های محروم، با پا‌های خسته
 
- هنرمند باید حرف بزند، باید کار کند. برای اینکه چرا کار نمی‌کند هم باید کار کند. هنرمند نمی‌تواند بیکار باشد. هنرمندی که کار نکند و حرف نزند بیمار می‌شود.
 
- یکی از دستورات بد در جهان، تزریق کردن امید است. آن امید اگر امید باشد، تزریق نمی‌شود. اصلا در بطن شناخت و حرکت جامعه‌ات، ایستایی جامعه‌ات و به ناچار ایستایی مردم و تفکر نمی‌توان امید تزریق کرد. امید را باید نشان داد. امید را باید دید. امید همه‌اش در آینده نیست. پایه‌هایی که امید را باور کنی حالاست. من اگر به تو سفارش زیبایی بدهم و هیچ‌گاه به دستت نرسد زشت ترین آدم دنیایم.
 
 
رضا موتوری؛ با چشم‌های محروم، با پا‌های خسته
مطالب مرتبط
انتشار یافته: 29
در انتظار بررسی:1
Iran (Islamic Republic of)
09:11 - 1399/09/11
از فیلمهای قبل از انقلاب در حد ٣ یا چهارتاش رو دیدم اونم چندسال قبل و خیلی عالی توی ذهنم باقی موندن اون فیلمها و بازیگرهای اون فیلمها .
ولی توی این چندسال هرچی سریال و فیلم وطنی میبینم .. بعد مدتی فراموش میکنم چ سریالی بود و بازیگراش چ کسانی بودن و اصلا داستان اون فیلمها چی بود..
من اینجورهستم یا افراد دیگه هم مثل من وحود دارن؟؟
پاسخ ها
بدون نام
Iran (Islamic Republic of)
۰۹:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
واقعا حیف شد فیلمها پر از عشق و مردانگی و پاکی بود و الان سبکی و دروغ زنانگی در فیلم موج میزند
بدون نام
Iran (Islamic Republic of)
۱۰:۱۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
کلا هر چه که ممنوع باشه هم بیشتر در دسترسه هم بیشتر استفاده میشه هم بیشتر در ذهنها میمونه مث مواد مث مشروب مث فیلمای قبل انقلاب
بدون نام
Iran (Islamic Republic of)
۱۴:۴۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
هیچوقت این فیلم فارسیها رو دوست نداشتم
بدون نام
Iran (Islamic Republic of)
۱۵:۳۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
کاربر ۰۹:۴۲
گل گفتی واقعا همینطوره
بدون نام
Iran (Islamic Republic of)
۱۵:۳۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
اوون یه مرررد بوووود یه مرررررد ...!
واقعا فیم خوش ساخت و عاالی بود با متن عااالی
بدون نام
Iran (Islamic Republic of)
۱۸:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
به عنوان یه زن از بیشتر فیلمهای قبل انقلاب چندشم میشه.حتی اونهایی که فیلمفارسی محسوب نمیشن هم باز رنگی از فیلمفارسی دارند . بسیار هم مردمحورند. در سینمای بعد انقلاب لااقل بعضا زنها نقشهای بهتری و حتی اصلی داشتند.اونم زنهای واقعی نه دختربچه های خوش آب و رنگ
مرگ بر نرسالاری
Iran (Islamic Republic of)
۱۸:۲۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
دروغ مردانگی در همه جهان موج می زده و می زنه .ما تا کی باید مرد ببنیم و لات بازی؟ زنها در فیلمفارسی فقط نقش یه تیکه گوشت داشتند.تف بر این دنیای مردانه چندش آور
بدون نام
Iran (Islamic Republic of)
۱۸:۲۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
فکر کن میگه تو فیلمفارسی عشق و پاکی بوده!!!! هر چی دیدیم شهوت مردانه بود و بوی گندش حالمونو بهم می زد
بدون نام
Iran (Islamic Republic of)
۱۸:۲۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
سینمای قبل انقلاب سینمای مردهای پیر با ارزشهای کهنه بود که دنیا رو فقط از دریچه تنگ خودشون می دیدند .زنان در اون هیچ نقشی نداشتند جز برای جاذبه جنسی یا نقش مادر کلیشه ای.اکثرا زنهایی که نقش مادر وثوقی و ملک مطیعی و فردین و ... بازی می کردند هم سن خود این مردان یا اصلا جوان تر بودند :)))
بوی عفن مردانگی
Iran (Islamic Republic of)
۱۸:۲۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
مردهای پیر با صورتهای شکسته رو مثل بهروز وثوق می گذاشتند کنار دختربچه های نوجوان خوشگل.بعد میگه پاکی و عشق موج می زده !!! هاها
Iran (Islamic Republic of)
09:17 - 1399/09/11
باورم نمیشه در عرض 50 سال از رضا موتوری به فیلم های مسخره و مبتذل الان رسیدیم
پاسخ ها
بدون نام
Iran (Islamic Republic of)
۱۸:۱۷ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
فیلمهایی که زنها فقط بابت یه چیز درش حاضر باشند و حاشیه ای باشند به درد خودتون بخوره.من طرفدار فیلمهایی با شخصیتهای قوی زنانه هستم
Iran (Islamic Republic of)
09:26 - 1399/09/11
سلام فیلمهای قبل ازانقلاب اکثرادرمورد معرام،مردانگی،غیرت،راستی،بودکه ثمره ان هشت سال جنگ وانقلاب بودکه شجاعت حاصل فیلمها بودولی حیف بعدانقلاب همه این معرامها ازبین رفت
پاسخ ها
محمد
Iran (Islamic Republic of)
۱۱:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
چه نقد بیخود و من دراوردی...هرکی رفت جنگ پا این فیلما مینشست؟ ببخشید چرا حرف بی اساس میزنید
ferishon
Iran (Islamic Republic of)
۱۱:۲۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
تا حدی موافقم
ولی اون زمان اقای کیمیایی دلی کار میکرد
الان بیشتر کارگردان ها نویسنده ها
بخاطر پول کار میکنند
یجور دلالی بازیگری مافیای سینمایی
که تو مهمونی ها به زنان بازیگرنقش تقسیم می‌کند و توی مردا هرکی بیشتر فالو داشته باشه
اینهم ربط به انقلاب و الان نیست
مشکل به عشق خیالی هالیوود و فیلم های غرب پدید اومد
علی
Iran (Islamic Republic of)
۱۱:۲۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
آقا بهروز استوریه سینمای ایران همه فیلماش عالی اینه بهروز خان بازگری داریم واقعأ
ggii
Iran (Islamic Republic of)
۱۲:۱۰ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
راست میگه به خدا دنیا عوض شده اگه کسی کار خیری انجام بده میگن ساده است هالوو. ی نماز این جوونا نمی خونن چرا اینطوری شده.....
بدون نام
Iran (Islamic Republic of)
۱۵:۱۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
معرام یعنی چی؟؟
خودم
Iran (Islamic Republic of)
۱۶:۵۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
مرام
بدون نام
Iran (Islamic Republic of)
۱۸:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
همه معضلات جامعه ما از مردانگیه .کاش انسانیت و برابری زن و مرد رواج داده می شد.از فیلمفارسی استفراغم می گیره
خودم
Iran (Islamic Republic of)
۲۳:۱۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
یا خداااا. چقدر غلط املایی. علی آقا اون اسطوره س
Iran (Islamic Republic of)
10:08 - 1399/09/11
من اون زمان نبودم ولی نمیدونم چرا انقدر دوست داشتم تو اون زمان زندگی میکردم، انگار اون موقع ها حال آدمها حال دلها بهتر بود، این رفاه الان نبوده براشون، تکنولوژی پیشرفت نکرده بود مثل الان، اماخوشحال تر زندگی میکردن.
Iran (Islamic Republic of)
10:08 - 1399/09/11
از سینمای قبل از انقلاب میتوانیم چاقو کشی زنجیر کشی بیناموسی وفحشا چیزه دیگری یاد جوانان اون موقع ندادنند که تو هر محله ای ۱۰۰ لات الوات مثل الان هست و بود
Iran (Islamic Republic of)
10:09 - 1399/09/11
۰۹۲۶ مرام اینه معرام معنی نمیده برو اکابر
Iran (Islamic Republic of)
12:05 - 1399/09/11
فیلمهای قدیم مردانگی در آن موج میزد غیرت بود اگه ضعیفی بود کسی بود که با اون مقابله کند شاید ی آوازی می خوندن و لی با اون همه فقر دلشون خوش بود اما فیلمهای الان راه دو دره بازی ودوز کلک داره بیشتر نشون میده این برا نسل بچه های الان خوب نیست
Iran (Islamic Republic of)
13:51 - 1399/09/11
فیلمهای چرت هم زیاد داشتند
Iran (Islamic Republic of)
14:02 - 1399/09/11
هنوزم که هنوزه هنرمندی نیست که به اندازه ی بهروز وثوقی عزیز محبوبیت داشته باشه.. (البته با احترام به همه ی بازیگران ایران)
Iran, Islamic Republic of
09:40 - 1399/09/12
حرف های هنرمندی آگاه به مسئولین خودخواه و علت ملت بیمار
نام:
* نظر:
تعداد کاراکترهای مجاز: 450
قوانین ارسال نظر
بانک اطلاعات مشاغل تهران و کرج