ستاد مبارزه با چرندیات (42)
۳۶۶۳۰۷
۱۸ مرداد ۱۳۹۵ - ۱۷:۰۶
۶۳۵۹ 
در این سری مطالب سعی داریم به بررسی دروغ ها و شایعات مشهوری که در هر از چند گاهی در فضای مجازی و شبکه های اجتماعی به راه می افتند بپردازیم و با مستندات آن ها را برای شما تحلیل کنیم تا شاید قدم کوچکی در مسیر آگاه سازی مخاطبان عزیز باشد.
برترین ها: «ستاد مبارزه با چرندیات» عنوانِ یک جریان بود که با صفحه ای در فیسبوک شروع به کار کرد و بسیار قوی و حساب شده به جنگ دروغ های اینترنتی و شایعاتی که به عنوان واقعیت به خورد مردم داده می‌شد، رفت.

در این سری مطالب سعی داریم به کمک داده های این صفحه و سایت های مرتبط، به بررسی دروغ ها و شایعات مشهوری که در هر از چند گاهی در فضای مجازی و شبکه های اجتماعی به راه می افتند بپردازیم و با مستندات آن ها را برای شما تحلیل کنیم تا شاید قدم کوچکی در مسیر آگاه سازی مخاطبان عزیز باشد و باعث شود مِن بعد هر چیزی را که در شبکه های اجتماعی و فضای مجازی دیدیم، سریع باور نکنیم. جدا از این گونه موارد، سعی در معرفی تکنیک های مبارزه با شایعات و مغالطه ها را در این سری مطالب داریم. با ما همراه باشید.

******
سوژه اول؛ گوریل جگرخوار در شهداد کرمان
 
این روزها حمله یک حیوان ناشناخته به دام‌های مردم شهداد که تنها بخش درونی بدن حیوان را می‌خورد موجب ترس و نگرانی اهالی این شهر تاریخی شده است و هر روز تنور شایعات داغ‌تر می‌شود.

به گزارش خبرگزاری مهر پس از خشک‌سالی‌های پیاپی در استان کرمان شاهد حمله حیوانات وحشی به روستاها و شهرهای کرمان و شکار حیوانات اهلی توسط وحوش هستیم این مسئله به‌خصوص در ماه‌های اخیر در بافت، رابر و ریگان بارها مشاهده‌شده است.
 
ستاد مبارزه با چرندیات (42)
 
در هر یک از این موارد مردم محلی اقدام به شایعه‌پراکنی‌های متعدد در خصوص حمله حیوانات مختلف می‌کنند اما طبق بررسی‌های صورت گرفته در سال‌های اخیر در استان کرمان، بیشترین حملات توسط گرگ، خرس، یوزپلنگ و کاراکال صورت گرفته است اما نکته قابل‌توجه اینکه اکثر این حملات در فصل زمستان و در زمان کمبود شکار در طبیعت روی می‌دهد.

اما این بار در منطقه شهداد در استان کرمان که به دلیل جاذبه‌های تاریخی‌اش شهرت دارد، مواردی از حمله حیوانی ناشناخته به دام‌های مردم دیده‌شده که توسط مسئولان محلی نیز تائید شده است.

هرچند که تاکنون کسی حیوان مهاجم را ندیده و عکس و فیلمی از این حیوان منتشرنشده است اما شایعات هرروز داغ‌تر می‌شود، به دلیل نوع حمله و دریدن جگر و بخش داخلی شکم قربانی و وجود برخی افسانه ها و داستانهای محلی، از این حیوان مهاجم به‌عنوان گوریل جگرخوار در بین مردم نام‌برده می‌شود.
 
ستاد مبارزه با چرندیات (42)
 

نکته قابل‌توجه این است که این حیوان از ابتدای تاریکی شب تا سپیده‌دم اقدام به شکار می‌کند و تنها بخش داخلی بدن طعمه را می‌خورد و بقیه بدن طعمه را سالم رها می‌کند و باوجود گشت‌های متعدد نیروی انتظامی، محیط‌زیست و مراقبت‌های کشاورزان و دامداران هنوز دیده نشده است.

نکته قابل‌توجه این است که این حیوان از ابتدای تاریکی شب تا سپیده‌دم اقدام به شکار می‌کند و تنها بخش داخلی بدن طعمه را می‌خورد و بقیه بدن طعمه را سالم رها می‌کند و باوجود گشت‌های متعدد نیروی انتظامی، محیط‌زیست و مراقبت‌های کشاورزان و دامداران هنوز دیده نشده است، بااین‌وجود تا هفته گذشته ۱۵۰ رأس دام و صدها قطعه طیور را تلف‌کرده است و این روند همچنان ادامه دارد و مردم نیز نگران از حمله این حیوان هستند.

بخشدار شهداد در گفتگو با مهر ضمن تائید خبر حمله حیوانی ناشناس به دام‌های مردم اظهار داشت: این حملات صورت گرفته است اما شایعات صحت ندارد و مردم در کنار مراقبت‌هایی که از دام‌ها و سلامت خود باید انجام دهند اما نباید بر شایعات بیفزایند.

مهدی حسن‌رضاپور از تلف شدن ۱۵۰ رأس دام و یک‌صد قطعه طیور مردم محلی خبر داد و گفت: این حملات در تکاب، شهداد و چهار فرسخ روی‌داده است.

وی از اتخاذ تدابیر لازم ازجمله ایجاد گشت‌های منظم در منطقه شهداد و مکان‌هایی که احتمال حملات این حیوان وجود دارد خبر داد و افزود: به‌احتمال‌زیاد این حیوان وحشی که بسیار زیرک است به دلیل خشک‌سالی و کمبود آب و طعمه از کوهستان‌های اطراف به مراکز سکونت انسان‌ها آماده است.

بخشدار شهداد گفت: نوع حیوان مشخص نیست اما طبق نظر کارشناسان و بر اساس رد پای به جای مانده احتمالاً سگ سان است.

محمد یکی از کشاورزان بخش تکاب در شهداد است که این روزها یکی از نگرانی‌هایش حمله این حیوان ناشناس به دام‌ها شده است، وی به خبرنگار مهر می‌گوید: در ماه‌های اخیر بارها شاهد حمله این حیوان به دام‌ها هستیم و با توجه به اینکه مردم شهداد اکثرا کشاورز و دامدار هستند ادامه این وضعیت منجر به بروز نگرانی‌های زیادی بین مردم شده است.

 
ستاد مبارزه با چرندیات (42)
 
شنیده های مردم شهداد از حملات حیوان مهاجم

محمدرضایی یکی دیگر از شهروندان شهداد و فعال محیط‌زیست از شنیده‌ها و دیده‌هایش در خصوص حملات این حیوان می‌گوید: به نظر نمی‌رسد این تعداد حمله و خسارت کار یک حیوان عادی و یا حداقل تنها یک حیوان باشد و جالب اینکه بعد از راه‌اندازی گشت‌های نیروی انتظامی، یگان حفاظت محیط‌زیست و مراقبت‌های مردمی هنوز این حیوان دیده نشده است و تنها شایعاتی از وجود این حیوان بین مردم پیچیده است.

وی گفت: برخی از مردم که دامهایشان مورد حمله قرار گرفته اند و در تاریکی حیوان مهاجم را دیده اند تصور می کنند این حیوان شبیه گوریل است و روی دو پا راه می‌رود اما این شنیده‌ها بیشتر شبیه افسانه‌های است که از داستان‌های قدیمی مردم منطقه نشات می‌گیرد و از قدیم مردم شهرهای سیرچ، گلباف و شهداد اعتقاد داشتند چنین حیوانی در ارتفاعات اطراف زندگی می‌کند و هر از چند گاه به روستاها نزدیک می شود.

وی شایعات را مهم‌ترین مشکل مردم در روزهای اخیر می‌داند و می‌افزاید: در این شک نیست این حیوان بسیار زیرک است اما این خصلت همه حیواناتی است که شب شکار می‌کنند.

رضایی ادامه داد: این حیوان احتمالاً از گونه‌ای با جثه بزرگ نیز نیست زیرا به دام‌های سنگین حمله نمی‌کند و سراغ دام‌های سبک و یا طیور می‌رود و تا حالا هم گزارشی از حمله به انسان گزارش نشده است بااین‌حال مردم باید مراقبت کنند.

وی گفت: حیوان به‌احتمال فراوان گرگ نیست زیرا گرگ‌ها در زمان حمله بخش زیادی از دام را تلف می‌کنند و درنهایت یک یا دو رأس را می‌درند اما در این حمله‌ها حیوان مهاجم فقط بخش‌های مشخصی از بدن طعمه را می‌درد.

وی با اشاره به اینکه احتمال دارد حیوان از گونه در معرض خطر باشد گفت: به دلیل طولانی شدن این مشکل امکان دارد مردم محلی با تله گذاری اقدام به کشتن حیوان مهاجم کنند که در این زمینه باید گفت قانون جریمه‌های سنگینی را برای این مسئله در نظر گرفته است.

وی گفت: درعین‌حال باید فکری برای پایان یافتن این مشکل شود زیرا مردم شب‌ها از ترس حمله حیوان جرات بیرون فرستادن فرزندانشان را ندارند.

افزایش شایعات در این خصوص در کنار بروز مشکلات اجتماعی در منطقه موجب ضربه زدن به صنعت گردشگری شهداد نیز می شود و به همین دلیل به نظر می رسد هوشیاری مردم می تواند مهمترین عامل در کنترل شایعات باشد و مسئولان نیز باید در اسرع وقت برای رفع خطر حیوان مهاجم مشکل مردم محلی را رفع کنند. 
 

 
 سوژه دوم؛ مریخ، ماه دوم در آسمان زمین!؟

آیا مریخ آنقدر به زمین نزدیک می‌شود که به اندازه ماه به نظر برسد؟ آیا نزدیک‌ترین فاصله مریخ با زمین در چند هزار سال، امسال رخ می‌دهد؟
 
نمونه شایعه:
 
روز 5 شهریور تمام دنیا در انتظار .......
Planet Mars will be the brightest in the night sky starting August. It will look as large as the full moon to the naked eye. This will cultivate on Aug. 27 when Mars comes within 34.65M miles off earth. Be sure to watch the sky on Aug. 27 12:30 am. It will look like the earth has 2 moons.
کره مریخ به بالاترین درجه درخشش دراسمان شب در 5 شهریور خواهد رسید. اون به اندازه کره ماه تمام بزرگ با چشم غیر مسلح به نظر خواهد رسید. این وقتی است که در روز 5 شهریور کره مریخ به فاصله 34.6 مایلی خود به زمین میرسد. حتما در راس ساعت 12:30 بعد از ظهر ( نیمه شب) آسمان را تماشا کنید . به نظر خواهد رسید که آسمان دو ماه دارد !!!
The next time Mars may come this close is in 2287.
این امر 1200 سال دیگر دوباره اتفاق خواهد افتاد
Share this with your friends as NO ONE ALIVE TODAY will ever see it again.
این لحظه را با دوستان خود شریک شوید زیرا هیچکس زنده ای دوباره این اتفاق را نخواهد دید.
 
ستاد مبارزه با چرندیات (42) 
 
توضیح شایعه:
 
نزدیک‌ترین فاصله مریخ با زمین در 60000 سال اخیر، در سال 2003 میلادی (1382 شمسی) رخ داده بود.

بر خلاف ادعای شایعه: حتی در همان زمان هم اندازه و درخشش مریخ به هیچ عنوان قابل مقایسه با درخشش و اندازه ماه نبود! با اینکه درخشش مریخ در آن زمان شش برابر بیشتر شده بود. (نسبت به درخشش معمول خودش)
   
مریخ هر پانزده سال یکبار تقریبا (و نه کاملا) به همان اندازه سال 2003 به زمین نزدیک می‌شود. در این اوقات درخشش آن نیز تقریبا با درخشش آن زمان برابری می‌کند و برای چشم غیرمسلح تفاوت محسوسی وجود ندارد.
   
از سال 2003 به این طرف، هر سال شاهد بازگشت این شایعه بوده‌ایم. هر بار بعد از اینکه بخش تاریخ این شایعه دستکاری شد، متن آن یکبار دیگر در اینترنت دست به دست می‌چرخد!
   
شرح بیشتر در رابطه با علت پیدایش این نامه را در انتهای این پست بیابید.
 
اندکی شرح بیشتر درباره ریشه شایعه:

کسانی که به خاطر داشته باشند می‌دانند که در سال 2003 واقعه نزدیک شدن مریخ به زمین با بازتاب رسانه‌ای زیادی همراه بود. با اینکه مریخ هر پانزده سال تقریبا به همان نزدیکی زمین می‌آید (و البته نه کاملا به همان نزدیکی!) با این حال اشتیاق برای رویت این رویداد منجر به رد و بدل شدن نامه‌های بسیاری گشت.

به نظر می‌رسد می‌توان علت پیدایش این شایعه را در عدم دقت به یکی از جملات نامه‌ای پیدا کرد که در سال 2003 درباره نزدیکی غیرمعمول مریخ و زمین نوشته شده بود. در این نامه بخشی وجود دارد که:

Mars [...] will be (next to the moon) the brightest object in the night sky. [...] At a modest 75-power magnification Mars will look as large as the full moon to the naked eye.

در جمله نخست صحبت از این است که بعد از ماه، (البته با فاصله بسیار زیادی) مریخ درخشان‌ترین جرم آسمان شب خواهد بود. در جمله دوم ذکر می‌شود که اندازه مریخ در یک تلسکوپ با بزرگنمایی 75، برابر با اندازه ماه با چشم غیر مسلح خواهد بود.

مشخصا این مقایسه باعث گمراهی خواننده‌ای شده و وی فکر کرده است که اندازه مریخ و ماه با چشم غیرمسلح مقایسه شده‌اند.


 
 سوژه سوم؛ آیا سرفه کردن در هنگام حمله قلبی باعث نجات جان انسان می‌شود؟

آیا پزشکان توصیه می‌کنند در هنگام مواجهه با سکته قلبی، فرد با سرفه‌های شدید خود را نجات دهد؟ آیا سرفه کردن در این وضعیت مانند CPR باعث ایجاد جریان خون و زنده ماندن فرد می‌شود؟ حمله قلبی چیست و در هنگام برخورد با آن چه باید کرد؟
 
نمونه شایعه:
 
"چگونه با حمله قلبي مقابله كنيم

بسياري از مردم زماني كه با حمله قلبي مواجه مي شوند، تنها و بدون كمك هستند. شخصي كه ضربان قلب او نامنظم است و كسي كه شروع به احساس ضعف مي كند، فقط حدود 10 ثانيه پيش از دست دادن هوشياريش فرصت دارد.

اين قربانيان مي توانند با سرفه هاي مكرر و شديد به خود كمك كنند. پيش از هر سرفه بايد نفس عميق بكشيد و سرفه بايد عميق و كش دار باشد و خلط سينه را از عمق سينه ايجاد كنيد.

توالي يك نفس و يك سرفه بايد حدوداً هر 2 ثانيه يكبار بدون توقف تكرار شود تا كمك برسد يا ضربان قلب دوباره به حالت عادي باز گردد.

نفس هاي عميق اكسيژن را به داخل شش ها مي كشد و حركت هاي سرفه موجب فشار به قلب و تداوم جريان گردش خون توسط آن مي شود. همچنين اين فشار فشرده كننده روي قلب موجب بازيابي ريتم نرمال ضربان آن مي شود. بدين طريق، قربانيان حملات قلبي مي توانند تا رسيدن به بيمارستان حيات خود راحفظ كنند."
 
ستاد مبارزه با چرندیات (42) 
 
بر خلاف ادعای شایعه: گروه‌های پزشکی مسئول، استفاده از این روش خود احیایی قلبی را توصیه نمی‌کنند.

شایعه توصیه می‌کند که در زمان سکته قلبی، فرد با انجام سرفه‌های بسیار شدید و تنفس عمیق به صورت منظم، شانس نجات خود را افزایش دهد.

گروه‌های پزشکی مسئول این ادعا و توصیه را رد می‌کنند: بیانیه انجمن قلب آمریکا، بیانیه صلیب سرخ آمریکا. همچنین شماره 140 نشریه پیام هلال، متعلق به جمعیت هلال احمر ایران نیز در صفحه 24 خود با استناد به همین دو مرکز، این شایعه را رد می‌کند.

برخی نسخه‌های شایعه مدعی‌ند این توصیه در نشریه بیمارستان راچستر جنرال منتشر شده است. این مطلب صحیح نیست: تکذیبیه بیمارستان راچستر جنرال

روش صحیح برخورد با حمله قلبی را در ادامه همین مطلب بخوانید.

درست است که:
خود احیایی قلبی (با سرفه) مدتهاست در شرایط خاص در بیمارستان‌ها برای مقابله با ایست قلبی به کار می‌رود. البته در شرایطی خاص؛ چرا که به کارگیری آن در شرایط نادرست منجر به مرگ می‌شود.

کاربرد این روش سرفه کردن محدود به «ایست قلبی» است، و نه «حمله قلبی»! آیا تفاوت این دو را می‌شناسید؟؟

ایست قلبی با حمله قلبی متفاوت است. این روش خود احیایی به کمک سرفه زمانی موثر است که بیمار در شرف ایست قلبی قرار گرفته است و هر لحظه ممکن است بیهوش شود. سرفه‌های شدید و منظم (که به درستی تعلیم داده شده باشد) در این حالت می‌تواند زمان هوشیاری بیمار را دقیقه‌ای افزایش دهد و حتی گاهی مانع ایست قلبی (و مرگ) شود. اما اگر در زمان حمله قلبی سرفه کنید، همین سرفه می‌تواند باعث وخیم‌تر شدن سکته و مرگ شما شود.

در سال 2003 نتایج تحقیقی منتشر شد که مدعی بود این روش با موفقیت به بیماران آموزش داده شده است.

در آن زمان، دکتر تديوس پتلنز بيان کرد که استفاده از روش را - همراه با شيوه تشخيص علايم ايست قلبي - به تعدادي بيمار در معرض حمله قلبي آموزش داده است. وي ادعا کرد که در 365 مورد که بيماران احساس کردند نزدیک است از هوش بروند از اين روش استفاده کردند که در 292 مورد بدون کمک خارجي نشانه ها بهبود يافتند. وي خواستار آموزش روش به عموم شد. -- خبر
   
فارغ از انتقاداتی که به نتیجه‌گیری این تحقیق و آمار آن وارد شده است (و خواننده نکته‌بین در همان متن خبر می‌تواند مطالعه کند) دقت به این نکته ضروری است که: اين تحقيق بر پايه آموزش عملي نحوه سرفه کردن انجام شده است. بیماران برای تشخیص زمان صحیح سرفه کردن و نحوه صحیح انجام آن آموزش دیده بودند؛ نه اینکه فقط چند سطر ایمیل را خوانده باشند و احساس کنند همه چیز را فراگرفته‌اند!

 پس روش مناسب برخورد با سکته قلبی چیست؟

  • علایم را تشخیص دهید!

معمولترين علامت: درد يا ناراحتي در قفسه سينه که حداقل 3 تا 5 دقيقه طول بکشد يا برود و بازگردد. (درد ممکن است از يک ناراحتي تا فشار غير قابل تحمل متغير ياشد)

ناراحتي در ساير نقاط بالاتنه: مثل يک يا دو دست، پشت، گردن يا ... تنگي نفس / عرق سرد ناگهاني / دل آشوبه / گيجي با اورژانس تماس بگیرید.

با دیدن علایم، حتی اگر مطمئن نیستید، بیش از 5 دقیقه در تماس با اورژانس تعلل نکنید. کمک گرفتن مهمترین و اولین کاریست که در زمان حمله قلبی باید انجام داد.
 
  • يکي دو قرص آسپيرين بخوريد (و البته آنرا نبلعيد - بلکه اندکي بجويد)
   
مصرف آسپيرين (که به علت خواص ضد انعقاد خون شناخته شده است) مي تواند در جلوگيري از رشد لخته و بهبود وضعيت شخص موثر باشد. جويدن نيز در هضم سريعتر موثر است.
   
اما فراموش نکنید که مهمترین کاری که باید انجام شود تماس با اورژانس است؛ بنابراین اول تماس بگیرید و بعد، قرص را مصرف کنید. (اگر قرص در دسترس نیست خانه را زیرورو نکنید، بلکه در وضعیت راحتی بنشینید و منتظر شوید)
   
  • بنشينيد و مثبت فکر کنيد
   
در وضعيتي قرار بگيريد که درد آرامتر است. (معمولا نشسته/نيمه نشسته) مثبت فکر کنيد زيرا آرامش بسيار مهم است و باعث کاهش فشار بر قلب و مانع از وخيمتر شدن اوضاع مي شود.

اطلاعات بیشتر: راهنمای بنیاد قلب انگلیس، راهنمای انستیتوی قلب، ریه و خون آمریکا.
 

 
سوژه چهارم؛  آیا کد *#06# گوشی موبایل، نشانگر کشور مونتاژ کننده است؟
 
کدی که با زدن *#06# روی گوشی نمایش داده می‌شود چیست؟ آیا می‌توان کشور محل مونتاژ گوشی موبایل را با وارد کردن *#06# تعیین نمود؟
 
نمونه شایعه:
 
"دستوری برای یافتن مزایا یا معایب گوشی
كشور سازنده گوشي خود، مزايا و معايب آن را با تايپ كردن دستور ذيل بدانيد
# 6 0 # *
بعد از تايپ دستور فوق بر روی گوشی موبایل، شما يك عدد 15 رقمی به شكل ذيل مشاهده خواهيد كرد
43 4 5 6 6 1 0 6 7 8 9 4 2 0
-اگر ارقام هفتم و هشتم 02 يا 20 بود به اين معني مي باشد كه گوشي مونتاژ كشور امارات و كيفيت آن خيلي بد مي باشد.
-اگر ارقام هفتم و هشتم 08 يا 80 بود به اين معني مي باشد كه گوشي مونتاژ كشور آلمان و كيفيت آن بد نيست.
-اگر ارقام هفتم و هشتم 01 يا 10 بود به اين معني مي باشد كه گوشي مونتاژ فنلاند مي باشد و كيفيت آن خوب است.
-اگر ارقام هفتم و هشتم 00 بود به اين معني مي باشد كه گوشي مونتاژ كارخانه سازنده و اصلي و داراي بهترين كيفيت مي باشد.
-اگر ارقام هفتم و هشتم 13 بود به اين معني مي باشد كه گوشي مونتاژ كشور آذربايجان و كيفيت آن خيلي بد مي باشد و براي سلامتي خطر دارد"
 
ستاد مبارزه با چرندیات (42) 
 
درست است که: زمانی ارتباطی بین کد IMEI و محل مونتاژ موبایل وجود داشت.

با وارد کردن کد *#06# در اغلب (همه؟) گوشی‌های تلفن همراه، کد 15 رقمی‌ای نشان داده می‌شود که به کد International Mobile Equipment Identity یا IMEI مشهور بوده و قاعدتا باید هر گوشی را به صورت یکتا مشخص کند. (بنا به گزارشی از BBC، این کد کاملا یکتا نیست)

سال‌ها پیش دو رقم هفتم و هشتم از این کد که Final Assembly Code یا FAC خوانده می‌شد، مربوط به محل ساخت (مونتاژ نهایی) گوشی موبایل بود، اگر چه ...

بر خلاف ادعای شایعه: موبایل‌هایی که از سال 2002 به بعد ساخته شده‌اند چنین نیستند.

از سال 2002 تا سال 2004 بخش FAC کد IMEI برای تمام گوشی‌ها به صورت دو صفر (00) درج شده است.

از سال 2004 به بعد کلا این بخش از کد IMEI حذف شده و از این دو رقم استفاده‌های دیگری می‌شود. (ویکی‌پدیا)

بر خلاف ادعای شایعه: ارتباط ساده‌ای بین کشور مونتاژ و کد FAC وجود نداشته است.

اگر چه کد FAC روی موبایل‌های قدیمی «محل مونتاژ نهایی» را مشخص می‌کرد، ولی این کد توسط سازنده تعیین شده و بنابراین برای سازندگان متفاوت معنی یکسانی ندارد. (بخش 6.3 استاندارد 3GPP TS 23.003 ویرایش 3.7.0 - اینجا)

در برخی انواع شایعه، لیست ارتباط ارقام با کشورها مختص نوکیا (یا سازنده دیگری) اعلام شده است. حتی در این حالت نیز لیست داده شده قابل اعتماد نبوده و منبع انتشار آن مشخص نیست. 
 
منابع:
مطالب مرتبط
نام:
* نظر:
تعداد کاراکترهای مجاز: 450
قوانین ارسال نظر
بانک اطلاعات مشاغل تهران و کرج