شورای ۳ گانه فقها و اختلاف مصباح با جامعتین

جامعتین به ویژه جامعه روحانیت تا یک دهه گذشته در جریان اصولگرا نقش محوری در بسته شدن لیست های انتخاباتی داشت اما این نقش رفته رفته کمرنگ شد تا جایی که قریب به اتفاق تحلیلگران سیاسی شکل گیری جمنا را پایانی بر شیخوخیت در اردوگاه اصولگرایی تفسیر کردند.

حجت الاسلام حسین ابراهیمی عضو جامعه روحانیت گرچه می گوید جایگاه شیخوخیت در جریان اصولگرا همچنان محفوظ است اما معتقد است اثرگذاری شیخوخیت مانند سال های اول انقلاب نیست.

عضو جامعه روحانیت مبارز طرح ایده تشکیل شورای سه گانه بین آیت الله موحدی کرمانی، آیت الله یزدی، آیت الله مصباح را تحصیل حاصل می داند و یادآور می شود: آنها با هم هماهنگ هستند. وقتی آیت الله مصباح گفت «عضو جامعه مدرسین هستم و هرچه موحدی‌کرمانی و یزدی تصمیم بگیرند قبول دارم» دیگر نمی توان برای او تعیین تکلیف کرد.

شیخوخیت در جریان اصولگرایی نسبت به دهه اول انقلاب پررنگتر شده است یا کمرنگتر؟

اوضاع به هر حال در حال تغییر و تحول است. نسل سوم دارد روی کار می آید، نسل اول به آخر می رسد، نسل دوم بخشی فعال و بخشی فعال نیستند. در واقع الان نوبت نسل سوم انقلاب است. معتقدم به تناسب تحولاتی که به وجود آمده شیخوخیت به حال خودش باقی است. البته بعضی خواستند بگویند دیگر نیاز به شیخوخیت نیست اما زمان هر چه می گذرد، حوادث تازه طوری است که وجود شیخوخیت را می طلبد. لذا شیخوخیت اصولگرایی در جایگاه خودش است اما نمی توان گفت شیخوخیت به همانند سال های اول انقلاب بر می گردد. خیر، اثرگذاری اش مانند آن زمان نیست اما جایگاه شیخوخیت همچنان در بین اصولگرایان محفوظ است.

یعنی می گویید جایگاه شیخوخیت در بین اصولگرایان محفوظ است اما شکلش در بین اصولگرایان نسبت به دهه ۶۰ عوض شده است؟

معتقدم به آن داغی که آن وقت بود، نیست. البته باید گفت امروز خیلی مسائل با دهه شصت متفاوت است.

یعنی دیگر شdخوخیت همچون دهه شصت در بین اصولگرایان پررنگ نیست و بیشتر نقش داوری دارد؟

واقعا اثرگذاری اش وجود دارد، به این معنا که اصولگرایان بدون نظر بزرگان کاری انجام نمی دهند.

آیا می توان کاری کرد که جایگاه شیخوخیت در جریان اصولگرا به پررنگی دهه شصت شود؟

بله می شود. اگر تشکل های شیخوخیتی انسجام لازم را داشته باشند و تصمیمات را در وقت خودش بگیرند. در این صورت شیخوخیت می تواند همان آثاری که دهه شصت داشت، الان هم داشته باشد.

منظورتان از تشکل های شیخوخیتی جامعه روحانیت مبارز و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم است؟

معتقدم جامعتین می توانند فعال تر باشند و اثرگذاری شان هم بیشتر شود یعنی دوباره همان جایگاه را می توانند داشته باشند.

شما گفتید جامعتین کُند عمل می کنند، اگر به روز و فعال تر باشند، می توانند جایگاه خودشان را نسبت به وضعیت فعلی تقویت کنند، بفرمایید جامعتین دقیقا باید چه کاری انجام دهند؟

در گذشته تشکیلات جامعه روحانیت در مناطق تهران فعال بود اما الان فعالیت آنچنانی در مناطق مشاهده نمی شود، خود این مشکل ایجاد کرده است، لذا اگر جامعه روحانیت کل تهران را پوشش دهد اثرگذاری اش بیشتر می شود. البته استان ها در انتخابات مجلس فعال بودند و آثارش هم خوب بود ولی ما در مناطق تهران فعال نبودیم، اگر فعال باشیم با یک اثرگذاری بیشتری می توانیم کار کنیم. البته جامعه مدرسین مقداری کارش را توسعه داده است اما جامعه روحانیت بیشتر باید در بین علما حضور داشته باشد.

چرا هماهنگی بین جامعه روحانیت مبارز و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم وجود ندارد؟

همگرایی و هم افزایی دارند اما به هر حال یک تحولاتی در هر یک از جامعتین به وجود آمد. در جامعه روحانیت مبارز شهید مطهری، شهید بهشتی، شهید شاه‌آبادی، مرحوم آیت الله انواری و مرحوم آیت الله مهدوی را داشتیم. خوب خیلی ها رفتند.

از آقایان ناطق و هاشمی نام نبردید؟

آقای ناطق هستند.

اما در جلسات شورای مرکزی جامعه روحانیت شرکت نمی کند؟

شرکت نمی کند اما آقای ناطق به هر حال عضو جامعه روحانیت است. حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب هم عضو جامعه روحانیت بودند. یعنی شخصیت های یادشده آیات اثرگذار و برازنده ای بودند، لذا جای هر کدام از شخصیت ها را نگاه کنیم در جامعه روحانیت خالی است، در واقع هر کس آمد جای خودش است.

آیا به غیر از رفتن و فقدان حضور برخی شخصیت ها، مشکل دیگری در همگرایی جامعه روحانیت مبارز و جامعه مدرسین وجود دارد؟

خیر، البته نمی شود گفت همه یک سلیقه دارند. به طور طبیعی سلیقه های متفاوتی وجود دارد اما نه در حدی که نتوانند با هم کار کنند.

اما در انتخابات ریاست جمهوری دوازدهم که بزرگترین آوردگاه سیاسی بود، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و جامعه روحانیت هیچ کمیته مشترکی تشکیل ندادند؟

شرایطی وجود داشت که شاید به مصلحت همین بود که انجام شد.

آیا دیدگاه ها متفاوت بود که منتهی به تشکیل کمیته مشترک میان جامعتین نشد؟

دیدگاه ها متفاوت نبود، شرایط طوری بود که اقتضا همین را ایجاب می کرد. به هر حال بزرگان با هم تصمیم گرفتند یعنی این طور نبود که جدای از یکدیگر باشند.

در واقع آیت الله موحدی کرمانی و آیت الله یزدی با هم تصمیم گرفتند جامعه روحانیت مبارز و جامعه مدرسین در دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری کمیته مشترک تشکیل ندهند.

شرایط این اقتضا را داشت.

منظورتان از بزرگانی که چنین تصمیمی گرفتند آیت الله یزدی و آیت الله موحدی کرمانی است؟

از اول هم بنا نبود جامعتین کمیته ای تشکیل دهند.

چرا شرایط اقتضا نمی کرد جامعتین کمیته مشترک برای انتخابات ریاست جمهوری تشکیل دهند؟

به هر حال همیشه رئیس جمهور مستقر همه شرایط را برای پیروزی در انتخابات دارد و اگر کسی بخواهد با رئیس جمهور مستقر رقابت کند این کاری دشوار است بنابراین برخی بزرگان اصلا وارد صحنه نشدند.

آیا احتمال دارد جامعتین برای انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ کمیته مشترک داشته باشند؟

حالا ممکن است در آینده شرایط عوض شود اما شرایط فعلی اقتضایش همین بود.

اخیرا ایده ای مطرح شد که شورای سه گانه ای با حضور آیت الله موحدی کرمانی، آیت الله یزدی و آیت الله مصباح یزدی تشکیل شود، این ایده را چه طور ارزیابی می کنید؟

آنها در گذشته برای دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی با هم بودند.

آیا تشکیل شورای سه گانه راهکار موثری خواهد بود به این معنا که روی جایگاه شخیوخیت و جامعتین تأثیر بگذارد و آن را ارتقا دهد؟

آیت الله مصباح خودشان فرمودند من عضو جامعه مدرسین هستم. بعد از آنکه خودشان فرمودند من عضو جامعه مدرسین هستم دیگر معنی ندارد که یک حرکتی در مقابل این حرف انجام شود. آنها با هم هستند. حتی آیت الله مصباح قریب به این مضمون فرمودند «هرچه آیتین تصمیم بگیرند من قبول دارم» لذا مشکلی در بین آیات ما نیست، آنها با هم بودند و هستند.

پس اینکه گفته می شود در همان شورای سه نفره ای که برای انتخابات مجلس دهم شکل گرفت اختلاف دیدگاه میان آیت الله موحدی کرمانی، آیت الله یزدی و آیت الله مصباح موجب شد که آن شورا خروجی نداشته باشد، صحیح نیست؟

خیر، اختلافی نبود. من در متن کار بودم.

اما آیت الله مصباح یزدی اصرار داشتند که به تکلیف عمل می کنند.

تا آنجا که ما در خدمت شان بودیم دیدیم هماهنگ عمل می کردند و اختلافی بین شان وجود نداشت.

پس در مجموع شما مدل شورای سه گانه آیت الله موحدی کرمانی، آیت الله یزدی و آیت الله مصباح یزدی را برای تقویت جامعتین موثر نمی دانید؟

من معتقدم هست و ناهماهنگی بین آقایان وجود ندارد.

به نظرتان ضرورتی دارد شورای سه گانه به طور رسمی بین آنها تشکیل شود؟

هست. آیت الله مصباح خودشان فرمودند من عضو جامعه مدرسین هستم بنابراین دلیلی ندارد و تحصیل حاصل است.

آیت الله مصباح عضو جامعه مدرسین است اما شورای سه گانه فقها شکل دیگری می شود؟

خودشان وقتی مصلحت را در این می دانند دیگر ما نمی توانیم برای آیت الله مصباح تعیین تکلیف کنیم. نظرات و گفتارشان مورد توجه است در جلسات اصولگرا شرکت و صحبت کردند و گاهی پیام دادند. بیش از همه آیت الله مصباح فعال بود. لذا معتقدم آنچه مورد سئوال است وجود دارد.