سوپرمن ۴۰ ساله شد

وب‌سایت فرادید: ساختن فیلم‌های کمیک‌بوکی به خیلی قبل ترها، بسیار قبل‌تر از دهه ۱۹۷۰ باز می‌گردد. ازاین روی، یک نگاه فراگیرتر به ما می‌گوید که حتی فیلم‌های بدوی فلش گوردون و شاهین در دهه ۱۹۳۰ چیز‌هایی از همین دست بودند؛ اما اولین باری که یک فیلم کمیک بوکی بزرگ براساس کار‌های یک قهرمان معروف این سری داستان‌های مصور ساخته و عرضه شد، به سال ۱۹۷۸ برمی‌گردد، و این قهرمان «سوپرمن» بود و فیلمی که با محوریت این قهرمان ساخته شد، به موازات اسم او «سوپرمن» نام گرفت.

فیلمی از این دست که ساخته کمپانی‌های برادران وارنر و کلمبیا بود، مشخصه‌های اضافه جالبی هم داشت که بی‌گمان بازی کردن مارلون براندوی دراماتیک و افسانه‌ای در نقش پدر این کاراکتر (به نوعی غیرخاکی) مهم‌ترین آن‌ها بود که به سبب ورود این سوپراستار به عرصه‌ای کاملاً فانتزی، در آن سال رخدادی کاملاً غریب بود.

ریچارد دانر فیلم سوپرمن را کارگردانی کرد و چه چیزی عجیب‌تر از آن‌که داستان اولیه و بخشی از سناریو را ماریو پوزو نوشت که در نگارش متن سناریوی تریلوژی «پدرخوانده»‌ی فرانسیس فورد کاپولا سهمی عمده داشت و البته رابرت بیتون هم که بعداً فیلم ۵ اسکاری «کریمر علیه کریمر» را ساخت، از جمله سناریست‌های آن فیلم بود.

پایه‌گذاری یک غول مهیب

در آن زمان هیچ‌کس نمی‌دانست فیلمی ساخته و عرضه شده که پایه غول مهیب و بشدت پولساز کمیک استریپ‌ها را خواهد گذاشت و پس از فترتی ۱۱ ساله با ساخت «بت‌من یک» در سال ۱۹۸۹ وارد یک چرخه اقتصادی بسیار پر سود ۳۰ ساله می‌شود که طی آن تقریباً هر اثر کمیک بوکی بر پرده نقره‌ای حداقل ۲۰۰ میلیون دلار و در پاره‌ای موارد بیش از ۸۰۰ میلیون و حتی یک میلیارد دلار فروخته و همین سوپرمن به لطف باز شدن چنین راهی به قسمت‌های هفتم و هشتم نیز کشیده شده و در فیلم‌های ترکیبی در کنار سایر قهرمانان کمیک بوکی هم مشاهده شده که یکی از بارزترین آن‌ها «بت‌من مقابل سوپرمن: طلوع عدالت» محصول ۲۰۱۶ بوده است.

«ریو»؛ از صدر تا ذیل

فرد انتخابی مردانی که ساخت و توزیع سوپرمن را به سال ۱۹۷۸ برعهده داشتند، برای ایفای نقش اصلی جوانک چهارشانه ورزشکارمآبی بود که کریستوفر ریو نام داشت و به‌رغم لاغری اولیه‌اش آن قدر در کارش موفق نشان داد که گرفتن لباس مرد اول کریپتون (سیاره‌ای که سوپرمن از آن می‌آید) از او تا پایان فیلم پنجم میسر نشد و ریو فقط زمانی از صحنه خارج شد که در یک واقعه سقوط از روی اسب هنگام سوارکاری تفریحی‌اش، از ناحیه کمر فلج و محکوم به زندگی روی صندلی چرخدار شد.

این چنین بود که از «سوپرمن شش» به بعد ابتدا برندون روت و سپس هنری کاویل به ایفای این نقش پرداخته‌اند و مرگ ریو در سال‌های متأخر فقط افسوس بینندگان قدیمی را برانگیخته که در سوپرمن مثل سایر ابرقهرمانان خیالی کمیک بوک‌ها چیزی بیش از به‌کار افتادن یک ماشین پولسازی و بواقع ادغامی تازه از رویا‌های سینمایی و جامه حقیقت بخشیدن به فانتزی‌ترین خیال‌ها را جست‌وجو می‌کردند.

سایر نام آشنایان

سازندگان «سوپرمن» که فیلم‌شان اینک ۴۰ ساله شده نیز بدون پیش‌بینی تبعات مانور بزرگ و ریسکی آن سال‌هایشان اضافه بر براندو از هنرپیشه‌های نام‌آشنای دیگری مثل جین هاکمن، گلن فورد، تره‌ور هاوارد، ند بیتی، مارگوت کیدر، والری پرین، ماریا شل، ترنس استامپ و سوزانا یورک برای ایفای سایر نقش‌های عمده فیلم سود جستند.

این فیلم ۱۴۳ دقیقه‌ای با بودجه تولید ۵۵ میلیون دلار به یکی از خبرسازترین رویداد‌های هنری سال ۱۹۷۸ تبدیل شد که هرچند گیشه نه چندان پربارش آن را یک پیروزی اقتصادی جلوه نداد، اما به سبب پایه‌گذاری چیزی که بعداً موج ساخت کمیک بوک‌های پر تعداد دیگری از اسپایدرمن گرفته تا کاپیتان آمه‌ریکا و تور و هالک و ایرون من و مردان ایکس را موجب شد و به‌دلیل تبدیل کردن پروژه‌های ظاهراً کوچک و بی‌عاقبت «مرد مورچه‌ای» و «ددپول» به فرانچیز‌هایی بشدت پولساز، به یک اثر کلیدی سال‌های اخیر سینما تبدیل شد و در نهایت آرشیو ثبت ملی فیلم‌های امریکا آن را در سال ۲۰۱۷ به جمع فیلم‌های برگزیده و ساختار شکن خود افزود، زیرا چند نسل را عوض کرد و هنر سینما را در راهی تازه و پرسودتر و مدرن‌تر قرار داد.

خبرنگاری جوان با ماهیت پنهان

این در حالی اتفاق افتاد که کلارک کنت شخصیت اول داستان‌های سوپرمن روزنامه نگار جوانی است که در یک نشریه عمده شهر نیویورک (و به روایتی متروپولیس) به‌نام دیلی پله‌نت کار می‌کند و آنجا با همکارش لوییس لین (مارگوت کیدر) یک ارتباط ویژه تشکیل می‌دهد و این در حالی است که نه لین و نه سایرین نمی‌دانند این مرد خوش نیت درست کردار و سختکوش نه یک انسان زمینی بلکه فرستاده‌ای ویژه از سیاره کریپتون است و آمده است تا متروپولیس و حتی گستره‌ای فراتر از آن را از شر وجود پلیدانی مثل لکس لوتر پاک کند.

کوششی که به طول مدت عرضه کمیک بوک‌های سوپرمن (بیش از ۹۰ سال) و مدت زمان ساخت فیلم‌هایش (فزون‌تر از ۷۰ سال) ادامه داشته است و به این زودی‌ها هم پایان نمی‌گیرد.

البته ۴۰ ساله شدن فیلم «سوپرمن یک» و اهمیت آن نباید ما را از این نکته غافل کند که در سال‌های پایانی دهه ۱۹۴۰ هم دو نسخه سینمایی دیگر با ابعادی کوچک‌تر درباره وی ساخته شد و در دهه ۱۹۵۰ یک سریال تلویزیونی نیز به‌نام «ماجرا‌های سوپرمن» از شبکه‌های امریکا و اروپا پخش شد.