لبنانی‌ها چه می‌خواهند؟

خبرآنلاین: ادامه اعتراضات در نبود یک دولت موفق و کارآمد در لبنان همچنان ادامه دارد. از زمان استعفای حریری بیروت در شرایط حساس و سختی قرار گرفته و وجود سلایق مختلف سیاسی و ساختاری سنتی مانع از رسیدن به یک توافق جامع شده است. اشتباه دولت در معرفی محمد الصفدی از وزرای اسبق به عنوان گزینه نخست وزیری و انصراف وی از قبول این مسئولیت سبب شده مذاکرات برای معرفی فرد جدید ادامه داشته باشد.

ناظران و تحلیلگران بر این باورند که گفت و گو بین مخالفان و مسئولان و احترام به خواست معترضین تنها راه برون رفت از وضعیت فعلی است.

در همین راستا وب سایت بنیاد کارنگی از تاثیرگذارترین بنیادها در ایالات متحده آمریکا در تحلیلی در رابطه با تحولات لبنان می نویسد: برای اولین بار در تاریخ معاصر مردم لبنان برای انقلابی تازه متحد شده اند. این مردم از 17 اکتبر تا امروز، اعتراضات خود را ادامه داده اند؛ نه بر اساس پیشینه دینی، اجتماعی و یا جغرافیایی خود. لبنانی ها خواستار پایان سیستمی ناکارآمد هستند که مدت ها صاحبان سیاست و اقتصاد آنها را از داشتن فرصت های اقتصادی و رسیدن به اهداف مردم محروم کرده است.

در ادامه این تحلیل آمده است: اولین موفقیت استعفای سعد حریری از پست نخست وزیر بود. نارضایتی از صاحبان قدرت در لبنان از آنجا توجیه پذیر می شود که آمارها را مدنظر قرار دهیم.

لبنان یکی از کشورهایی است که بیشترین سطح نابرابری در آن دیده می شود و در این رابطه در کنار کشورهایی چون شیلی، بزریل و آفریقای شمالی قرار می گیرد.

این تحلیل می افزاید: طبق اسناد مالیاتی می توان درآمد ملی لبنانی ها را در بین سالهای 2005 تا 2014 تخمین زد که اعداد و ارقام خود گویای همه چیز است. 1% از جمعیت ثروتمند لبنان حدود 25% درصد از درآمد ملی کشور را به خود اختصاص داده است. برای مقایسه و درک بهتر دو کشور دیگر را در نظر بگیرید.

در آمریکا و فرانسه که اختلاف طبقاتی رو به افزایش است و موضوع اصلی مباحث عمومی به شمار می رود، 1% از جمعیت ثروتمندان به ترتیب 19% و 11% از درآمد ملی را به خود اختصاص داده اند.

با توجه به تحلیل بالا این سوال مطرح می شود که مشکل اصلی لبنان چیست و چرا این کشور از دیرباز تا امروز دچار این مشکلات بوده است؟

احمد دستمالچیان طی گفت و گویی درباره موانع تشکیل دولت در لبنان و همچنین ضعف ساختار سیاسی این کشور می گوید:برای رسیدن به پاسخ این سوال باید نگاه کلانی به تحولات لبنان داشته باشیم. ساختار نظامی سیاسی لبنان پس از دوران استعمار فرانسوی و بر اساس نظام سیاسی تاریخی همواره با مشکلات خاصی روبرو بوده است.

در این بین مسئولیت ها با توجه به سهمیه تاریخی بوده بر مبنای عدالت و معیارهای مناسب تقسیم نمی شد و به طور طبیعی خلا شایسته سالاری همواره وجود داشته است. بنابراین چنین معضلی از دیرباز وجود داشته و بحث جدیدی نیست. در شرایط فعلی نیز دولت ها با مشکل خدمات رسانی اجتماعی روبرو هستند که مردم را دچار مشکلات متعددی می کند.

در این بین به نظر می رسد دولت تکنوکرات قادر به پاسخگویی و حل مشکلات مردم لبنان نیست مگر اینکه بتوانند بدون وابستگی به سهمیه تاریخی و بر اساس شایسته سالاری گام بردارند؛ اما در وظیفه و عمل ثابت شده که بسیاری از آنان به رانت و فساد آلوده شده اند و بالطبع خدمات رسانی اجتماعی نیز گرفتار معضل خواهد شد.از آنجایی که رانت و ویژه خواری سابقه دیرینه در لبنان دارد مشکلات نه تنها کم بلکه روز به روز در حال افزایش است.

این کارشناس درباره دلیل پذیرفته نشدن محمد الصفدی به عنوان گزینه نخست وزیری نیز اظهار داشت: الصفدی جز آن دسته از تکنوکرات ها و سرمایه دارانی بود که تجارت می کرد و در ادامه نیز تشخیص داده شد که او فردی مناسب برای اداره امور و خدمت رسانی به مردم نیست.

با توجه به سابقه او هم مردم و هم مقاومت نسبت به عملکرد وی رضایت نداشتند و لذا زمینه مناسبی برای این که دولت جدید بر اساس خواسته ها و مطالبات مشروع مردم تشکیل شود وجود نداشت. وجود دولتی پاک دست و به دور از فساد روی کار بیاید تا بتواند علاوه بر تامین نیازهای جامعه به مردم با شفافیت گزارش دهد.

دستمالچیان درباره پیامدهای نفوذ قدرت ها در لبنان نیز گفت: لبنان متاسفانه وابستگی های خاصی به قدرت های بزرگ از جمله آمریکا دارد. در همین راستا اگر طوایف در لبنان را بررسی کنیم می بینیم که آنها هر کدام به یکی از قدرت های بزرگ وابسته هستند. از همین رو و به دلیل استقلال دخالت قدرت های خارجی در لبنان افزایش یافته است. به خصوص سه کشور آمریکا، فرانسه و عربستان که سابقه ای دیرینه در این امر دارند.

وی ادامه داد: فرانسه پس از قراداد سایکس پیکو نفوذ سنتی و مداخله گرایانه ای در امور داخلی لبنان داشته است و دارای پایگاه و جایگاه دیرینه ای در این کشور است به همین دلیل پاریس همواره سعی کرده تا سیاست های خود را بر بیروت تحمیل کند و از طریق عواملی که در لبنان دارد مانند برخی از طوایف مارونی اهداف خود را دنبال می کند.

اما نکته اصلی اینجاست که این نوع از مداخله گری ها و تحمیل سیاست ها گره ای از مشکلات لبنان باز نخواهد کرد. تا زمانی که این ساختار استعماری دچار تغییر و تحول نشود نباید انتظار داشت که معضلات حل و فصل شوند، ممکن است مُسکن هایی برای برون رفت از مشکلات به طور موقت تجویز شود اما مشکل اصلی همچنان باقی خواهد ماند و در این بین دیر یا زود مردم و یا گروه هایی که خواستار نجات لبنان هستند تصمیماتی خواهند گرفت و به این نتیجه نیز خواهند رسید که می توان با گفتمان داخلی برای تشکیل ساختار جدید و مدرن به توافق رسید.

وی در پایان درباره اینکه چه کسی در نهایت مامور تشکیل کابینه خواهد شد گفت: احتمال دارد که مجددا سعد حریری مامور تشکیل کابینه شود؛ چرا که او شخصیت شناخته شده ای محسوب می شود و جز خانواده حریری است.

آنها سالهای زیادی در ساختار سیاسی و اقتصادی لبنان حضور داشته اند و در میان اهل سنت سعد حریری وجهه خاصی دارد. البته همانطور که اشاره کردم لبنان دارای ساختاری سنتی و غیرامروزی است برای مثال نخست وزیر باید اهل سنت، رئیس جمهور مارونی و همچنین رئیس مجلس شیعه باشد که چنین سیستمی نمی تواند کارآمد باشد.