یک ممنوعیت تازه که دلهره به جان مردم انداخت

برترین‌ها: با مصوبه اخیر شورای عالی فضای مجازی استفاده از فیلترشکن رسما غیر قانونی اعلام شد، موضوعی که به بحث داغ شبکه‌های اجتماعی تبدیل شده است.

با فیلترشدن شبکه‌های اجتماعی محبوب، استفاده از فیلترشکن رشد قابل توجهی پیدا کرد و بازار آن داغ شد. حالا برخی نهاد‌های موازی وزارت ارتباطات قصد ممنوعیت استفاده از فیلترشکن را دارند، اما این ایده هنوز در مجلس جرم انگاری نشده است.

شورایعالی فضای مجازی اعلام کرده است: در این مصوبه، سازوکارهای قانونی در نظر گرفته‌ شده که دسترسی مردم به پلتفرم‌ها تسهیل شود و نیاز به استفاده گسترده از فیلترشکن مرتفع شود.

وب سایت گجت نیوز در تشریح این مصوبه نوشته است:

* ماجرا از این قرار است کاربران ایرانی برای دسترسی به برخی وبسایت‌ها یا اپلیکیشن‌ها، از فیلترشکن (وی‌پی‌ان) استفاده می‌کنند.

* با این مصوبه اخیر استفاده از فیلترشکن غیر قانونی اعلام شد مگر در مواردی که مجوز قانونی آن دریافت شود.

* علاوه بر مصوبه ممنوعیت استفاده از فیلترشکن‌ها مقرر شد تا تبلیغات اشخاص حقوقی در پلتفرم‌های خارجی ممنوع اعلام شود و بر اساس بند یک این مصوبه، وزارت ارشاد ملزم خواهد بود با همکاری وزارت اقتصاد و وزارت ارتباطات ظرف مدت حداکثر یک‌ماه، طرحی را برای ترغیب تولیدکنندگان محتوا و کسب و کارهای فعال در پلتفرم‌های خارجی به‌منظور فعالیت و کوچ آنها به پلتفرم‌های داخلی آماده کند.

* در این طرح قید شده این که بستر مورد نظر باید به‌نحوی طراحی شود که ظرف مدت حداکثر ۶ ماه، حداقل ۵۰ درصد از تولید کنندگان محتوا و کانال‌های پرمخاطب داخل ایران، بستر فعالیت خود را از پلتفرم‌های خارجی به داخلی منتقل کنند.

با توجه به ممنوعیت استفاده از فیلترشکن ها و مصوبات اخیر، موضوع اینترنت ملی و قطع خطوط اینترنت بین الملل و ایجاد محدودیت‌های فراگیر، رنگ و بوی تازه‌ای به خود گرفته است.

چیزی تغییر نکرده

همزمان با انتشار خبر ابلاغ مصوبه ممنوعیت استفاده از فیلترشکن، محمد کشوری کارشناس فضای فناوری ارتباطات به پایگاه خبری «انتخاب» گفته است که پیشتر نیز چنین استفاده‌ای ممنوع بوده و با این مصوبه چیزی تغییر نیافته است بخشی از صحبت‌های این کارشناس بدین شرح است:

* این‌که فیلترشکن ممنوع است که ممنوع است، اما کسی استفاده کند چه می‌شود؟ در این مصوبه چیزی نیامده است؛ بنابراین در همین حد می‌توان گفت که صرفاً یک سیاست تدوین شده است. از سال‌های دور به‌دنبال این بودند که کسی از فیلترشکن استفاده نکند، اما از نظر فنی امکان آن وجود ندارد.

* (درباره «جرم‌انگاری» استفاده از فیلترشکن): این مصوبه نمی‌گوید استفاده از فیلترشکن «جرم» است، چون جرم‌انگاری کار مجلس است و نمایندگان مجلس پیشتر در طرح صیانت بند مربوط به جرم‌انگاری استفاده از فیلترشکن را حذف کردند.

در آبان‌ماه امسال «آفتاب نیوز» به نقل از ،پویا پیرحسینلو، رئیس کمیته اینترنت و زیرساخت انجمن تجارت الکترونیک ایران نوشته بود: دولت باید بپذیرد که نمی‌توان از نظر فنی با فیلترشکن‌ها مقابله کرد.

گردش مالی فیلترینگ ۴۰ تا ۵۰ هزار میلیارد تومان

جلال رشیدی کوچی، نماینده مجلس شورای اسلامی، خرداد امسال به وب سایت «عصر ایران» گفته بود که پشت اعمال فیلترینگ گسترده، بازاری ۴۰ تا ۵۰ هزار میلیارد تومانی شکل گرفته که به جز برخی افراد، کسی به آن راه ندارد.

این نماینده مجلس با بیان این‌که «هم از لحاظ فنی و هم از لحاظ روانی» می توان آسیب‌های فیلترینگ را بررسی کرد، افزود: «من نظرسنجی در یکی از شبکه‌های اجتماعی که فیلتر است انجام دادم که تقریبا سی هزار نفر در آن شرکت کردند و هشتاد درصد گفتند ماهیانه بالای صد هزار تومان بابت فیلترشکن هزینه می‌کنند.»

ممنوعیت تبلیغات در سکوهای خارجی

همچنین بر اساس این مصوبه، «هرگونه تبلیغ اشخاص حقوقی در بستر سکوهای خارجی غیرمجاز ممنوع است.» این در حالی است که با وجود ایجاد پیام‌رسان‌ها و اپلیکیشن‌های داخلی، تمایل مردم به استفاده از شبکه‌های اجتماعی خارجی بسیار بیشتر است.

توسعه خدمات «تحریم‌شکن»

در مصوبه اخیر شورای عالی فضای مجازی همچنین آمده که برای مقابله با تحریم‌ها علیه ایران وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات موظف است خدمات «تحریم‌شکن» را به شکل رایگان فراهم کند. مشخص نیست که منظور از «تحریم‌شکن» در این مصوبه چیست، اما به نقل از برخی رسانه‌ها، پیشتر سایت‌هایی به راه افتاده از جمله «سایت شکن» که مدعی هستند می‌توانند سایت‌ها یا اپلیکیشن‌ها یا خدماتی که به دلیل تحریم‌های بین‌المللی برای کاربران داخل ایران مسدود شده را باز کنند.

آقامیری، دبیر شورای عالی فضای مجازی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی در این زمینه گفته که به‌ دلیل تحریم‌ها امکان استفاده از برخی خدمات برای مردم «سخت» است. او افزود: «دو خدمت تحریم‌شکن عمده در کشور ارائه می‌شد در این بخش بر توسعه و رایگان در دسترس بودن آنها برای مردم تاکید و به بخش خصوصی هم اجازه توسعه ابزارهای تحریم‌شکن داده شد.»

مصوبه جدید ممنوعیت رسمی استفاده از فیلترشکن واکنش کاربران را به دنبال داشت که چند نمونه از آن را می‌خوانید:

* رضا از کاربران توئیتر با کنایه به مصوبه اخیر نوشت: بنظرم اینکه استفاده از فیلترشکن ممنوع شد اتفاق خوبیه. راحت شدیم انگار هم از اینترنت بی‌کیفیت و هم هزینه هنگفت فیلترشکن:).

* صبا هم در انتقادی معنادار نظر داد: مسئولان اینترنت بدون فیلتر دارند، لذا از فیلترشکن استفاده نمی‌کنند! تصمیم هوشمندانه‌ای بود!

* دانیال هم این شکلی واکنش نشان داد: کاربران محترم! مگه استفاده از فیلترشکن جرم انگاری نشده؟ اینجا چی کار میکنین آخه؟

* مرسانا در پاسخ به توئیت صبا گفته است که فیلترشکن استفاده‌ نمی‌کنن سیم‌کارت بدون فیلتر دارن!

* اکانت توئیتری «اتاق فکر» در یک شوخی بامزه توئیت زد: من مادر بزرگم هم فیلترشکن داره الان چه طوری بهش بگم که سکته نکنه!