دیوانه‌بازیِ جدیدِ نوجوانان با دارو

همشهری آنلاین: مدتی است که در دنیای دهه هشتادی‌ها و دهه نودی‌ها یک نوع مخدر جدید پیدا شده است. امواج یک نوشیدنی دست‌ساز به نام «شربت لین» که اعتیاد آور است زیرا وابستگی ایجاد می‌کند اما غیرقانونی نیست چون از ترکیب داروهای عادی درست می‌شود؛ در فضای مجازی بسیار بلند است. این شربت مانند همه مواد مخدر و محرک های دیگر عوارض خطرناکی دارد. بدتر اینکه مصرف شربت لین که شربت بنفش یا دِرتی‌اِسپرایت هم نام دارد، شروعی برای اعتیاد نوجوانان به مواد افیونی است.

بنفش آمریکایی

شربت لین Lean به نام شربت بنفش هم شناخته می‌شود زیرا نمونه‌های آمریکایی آن رنگ بنفش درخشان دارند. این آشامیدنی خیلی آرام رواج پیدا کرد. از سال‌های ۱۹۶۰ بعضی از خواننده‌های آمریکایی در هیوستون تگزاس شربت سرفه را به عنوان یک مخدر می‌نوشیدند. از سال‌های ۲۰۰۰ شربت بنفش بین گروه بزرگتری رایج شد و به ترانه‌های رپ هم راه پیدا کرد. از سال ۱۴۰۳ بعضی ازخواننده‌های رپ فارسی در ترانه‌های خود از آن‌ نام بردند و فضای مجازی به سرعت پر از دستورالعمل‌های ساخت لین شد. البته داروهای ضد حساسیت ایرانی بنفش نیستند و در نتیجه شربت‌ لین ایرانی قهوه‌ای و زرد و ... است.

نوشابه و پاستیل

نوجوانی که سرماخورده نیست معمولا نباید چند شیشه‌ شربت سرفه را بین وسایل مدرسه حمل کند مگر اینکه استفاده غیر دارویی داشته باشد. «لین» به سادگی و سرعت از مخلوط کردن چند دارو و یک نوشابه گازدار ساخته می‌شود. یک شیشه شربت سرفه اکسپکتورانت کدیین را با شربت ضد حساسیت پرومتازین مخلوط می‌کنند و درون بطری نوشابه اسپرایت می‌ریزند. برای بهتر شدن مزه تلخ این ترکیب، درون آن پاستیل حل می‌کنند تا شیرین شود. شربت بعد از نوشیدن در مدت ده دقیقه تا نیم ساعت اثرات خود را نشان می‌دهد. «سرخوشی» و «آرامش» مهمترین اثر لین است و تا ۵ - ۶ ساعت هم ادامه پیدا می‌کند. کدیین موجود در ترکیب شربت روی اعصاب تاثیر آرامبخش می‌گذارد اما این‌ها مربوط به دفعات اول مصرف است. مصرف‌کننده لین باید دائم میزان مصرف را بیشتر کند تا به احساس سرخوشی برسد و در مدت چند ماه نشانه‌های اعتیاد به مواد افیونی را نشان می‌دهد. آسیب به کبد از همان ماه‌های اول مصرف شروع می‌شود و بعد از مدتی اندام‌های بدن درگیر علائم اعتیاد خواهند شد. مشکلات کبدی، تشنج، نشانه‌های ظاهری مانند لاغر شدن و خشکیده شدن پوست و ... بعضی از این علائم هستند.

هشدار یا ترویج

در اینستاگرام و یوتیوب می‌شود ویدئوهای زیادی درباره لین پیدا کرد و تعداد آن‌ها در حال افزایش است. کسانی که این ویدئوها را می‌سازند معمولا ادعا می‌کنند که قصد دارند به نوجوان‌ها و والدین هشدار بدهد اما درون ویدئو جزییات ساخت شربت را با آب و تاب فراوان تعریف می‌کنند تا از این راه «لایک» بیشتری به دست بیاورند. با مرور نظرات نوشته شده در زیر این ویدئوها می‌شود حدس زد که ویدئو اثر بازدارنده زیادی نداشته و تعداد زیادی از مخاطبان، تشویق به آزمایش این ماده مخدر شده‌اند. برخی هم به آن مواد دیگری مانند الکل اضافه می‌کند که مسمومیت را بیشتر می‌کند.

داروها را ترکیب نکنید

ماده موثر اصلی شربت لین همان کدیین موجود در شربت‌ها است اما نمی‌شود شربت‌های کدیین دار را از نظام دارویی حذف کرد. یک دکتر داروساز به همشهری می‌گوید: «کدیین داروی‌ درمان سرفه در جهان است. شربت کدیین خالص در ایران موجود نیست و درعوض از ترکیبات آن استفاده می‌شود تا با تاثیر در هیپوتالاموس مغز، مانع سرفه‌های پشت سر هم شود.»

کیان دواساز، روش اثر ماده کدیین در شربت لین را اینطور شرح می‌دهد: «ترکیب این شربت از یک طرف کدیین دارد و از طرف دیگر شامل نوعی ضدحساسیت قدیمی است. این داروی ضد حساسیت تاثیرهای پراکنده‌ای دارد و مثلا مانع تهوع هم می‌شود و بر نقاط مختلف شبکه اعصاب اثر دارد. مصرف همزمان این دو دارو احساسی شبیه مصرف مواد مخدر ایجاد می‌کند.»

او با تاکید بر اینکه هیچ دارویی را نباید خودسرانه و به مقدار زیاد مصرف کرد، مثالی می‌زند و می‌گوید: «یکی از بیماران که خانم جوانی بود و مشکل روانی داشت، روزانه تعداد زیادی استامینوفن کدیین می‌خورد. ما نشانه‌های اعتیاد به کدیین را جست و جو می‌کردیم که متوجه شدیم علاوه بر آن، دچار کم‌خونی هم شده است. شربت لین احتمالا باعث اختلال‌هایی در دستگاه تنفس خواهد شد ولی ممکن است باچند بار مصرف آثار خطرناک دیگری را هم نشان دهد.»