قصه فداکاری محیط‌بانان در محافظت از طبیعت و حیات وحش

ایسنا: در سایه‌سار درختان سر به فلک کشیده و بر فراز دشت‌های وسیع، محیط‌بانانی به عنوان قهرمانان ناشناخته‌ای ایستاده‌اند که با عشق و اراده‌ای پولادین، در صیانت از حیات وحش و زیبایی‌های طبیعی کوشیده و هر روز را در راه اهدافی مقدس و انسانی سپری می‌کنند.

در دل گستره‌های بکر و سرسبز این سرزمین، جایی که جنگل‌ها با صدای پرندگان و وزش نسیم می‌رقصند و رودخانه‌ها با انعکاس آفتاب، جادوگری می‌کنند، محیط‌بانانی با روحیه‌ای استوار و قلب‌هایی پُر از عشق به طبیعت، روزهای خود را سپری می‌کنند، آن‌ها همان نگهبانان ناشناخته‌ای هستند که با وجود تمامی چالش‌ها و سختی‌ها، همواره در خط مقدم حفاظت از محیط‌زیست و حیات وحش ایستاده‌اند. 

شغل محیط‌بانی نه تنها یک حرفه، بلکه یک ماموریت است؛ ماموریتی که تمامی وجود آن‌ها را مشغول می‌کند، هر کدام از این قهرمانان، در دل خود داستانی دارند، داستان‌هایی از فداکاری، از دستاوردها و حتی شکست‌ها که همگی در راستای حفاظت از آرامش و زیبایی طبیعت شکل گرفته است. 

با وجود شرایط سخت و گاه طاقت‌فرسا، مانند دماهای بالای تابستان یا سرمای شدید زمستان و دوری از راحتی‌های مدرن، آنها فارغ از شکایتی، با عشق و ایمان نسبت به هدف خود به پیش می‌روند.

چالش‌های روزمره آن‌ها فقط به شرایط جوی ختم نمی‌شود، محیط‌بانان با مشکلات متعددی از جمله شکار غیرمجاز، تخریب زیستگاه‌ها و تغییرات اقلیمی دست و پنجه نرم می‌کنند، عزم و اراده‌ای که هر روزه از خود به نمایش می‌گذارند، نشانه‌ای از تعهد عمیق آن‌ها به حیات وحش و محیط زیست است، آنان در دل کوه‌ها و جنگل‌ها، تنها نیستند؛ هر حیوان، هر گیاه و هر رونق زندگی دیگری نشانه‌گر وجود آنهاست. 

در این روز، به دعوت از دل طبیعت و لابه‌لای روایت‌های زنده، بیایید با هم قدم به قدم در کنار این قهرمانان قدم بزنیم، بیایید در کنارشان به تماشای زندگی پرندگان در آسمان، دویدن آهوها در دشت و خنکای آب دریاچه‌ها بنشینیم و به گوش بسپاریم داستان‌هایی را که از دل کوه و دشت، از قلب جنگل‌های انبوه و آبی دریاچه‌ها برخاسته‌اند. 

این گزارش، صحبت‌های محیط‌بانان دلیر و فداکاری است که به رغم تمام سختی‌ها، روز به روز، زندگی را برای نسل‌های آینده به ارمغان می‌آورند.

تمام این سختی‌های شغل محیط‌بانی را به جان می‌خریم

حمزه فدایی با بیش از ۱۴ سال سابقه در شغل محیط‌بانی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: شغل محیط‌بانی شغلی است که بیش از هر چیز به عشق و علاقه نیاز دارد، زیرا واقعاً سخت و طاقت‌فرساست، اگر علاقه در وجود فرد نباشد و به طبیعت و حیات‌وحش دلبستگی نداشته باشد، نمی‌تواند در این مسیر ادامه دهد.

وی بیان کرد: ما زمستان‌های سرد و تابستان‌های گرم را با گوشت و پوست و استخوان لمس می‌کنیم، محیط کاری محیط‌بانان در کوهستان‌ها و بیابان‌هاست و از شهر فاصله داریم، همین موضوعات سختی کار را چند برابر می‌کند و کمتر کسی می‌تواند چنین شرایطی را بپذیرد، اما من و همکارانم چون این کار را با عشق انجام می‌دهیم، تمام این سختی‌ها را به جان می‌خریم.

فدایی با اشاره به اینکه کمبود نیرو یک مشکل فراگیر در سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور است و در استان نیز با این چالش روبه‌رو هستیم، گفت: براساس استاندارد جهانی، برای هر ۱۰۰۰ هکتار باید یک محیط‌بان وجود داشته باشد، در منطقه تنگ صیاد تقریباً به این میزان نزدیک شده‌ایم، اما در بسیاری از مناطق دیگر با کمبود نیرو مواجهیم، تأمین نیروی بیشتر می‌تواند به بهبود عملکرد حفاظتی و همچنین کاهش فشار کاری بر همکاران کمک کند.

این محیط‌بان توضیح داد: از نظر به‌روز رسانی تجهیزات نیز عقب‌ماندگی‌هایی وجود دارد، خودروهای موجود قابل مقایسه با تجهیزاتی که در سایر کشورها برای محیط‌بانان استفاده می‌شود نیست، در سایر تجهیزات نیز وضعیت مشابه است، البته اقدامات و تلاش‌هایی برای جبران این کمبودها انجام شده، اما تحقق کامل آن نیازمند تأمین مالی است.

وی با بیان اینکه فرهنگ عمومی مردم نسبت به گذشته در موضوع حفاظت از محیط‌زیست بهتر شده است، یادآور شد: بسیاری از مردم امروز محیط‌زیست را بخشی از زندگی خود می‌دانند، با این حال، فرهنگ‌سازی باید از سنین پایین آغاز شود تا نتیجه مؤثری داشته باشد. 

فدایی خاطرنشان کرد: یکی از مهم‌ترین چالش‌های موجود، بحث معیشت، حقوق و مزایا است، با توجه به تورم موجود، دریافتی‌ها پاسخگوی هزینه‌های زندگی نیست، محیط‌بانان درآمدی متوسط رو به پایین دارند و این موضوع یکی از بزرگ‌ترین دغدغه‌ها و چالش‌های این قشر  است.

عشق و علاقه به طبیعت از مهم‌ترین نیازهای شغل محیط‌بانی به شمار می‌رود

علی زاهدی، یکی از محیط‌بانان چهارمحال و بختیاری در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: نزدیک به ۶ سال است که در اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست استان خدمت می‌کنم و به‌عنوان محیط‌بان مشغول فعالیت هستم، با توجه به علاقه‌ای که از ابتدا به این شغل داشتم، در آزمون شرکت کردم و پس از قبولی وارد این حوزه شدم.

وی با اشاره به اینکه محیط‌بانی شغلی است که با طبیعت، حیات‌وحش و پوشش گیاهی گره خورده است، توضیح داد: عشق و علاقه به طبیعت از مهم‌ترین نیازهای این حرفه به شمار می‌رود و افرادی که می‌خواهند به این شغل وارد شوند باید علاقه و انگیزه را به طور حتم داشته باشند.

زاهدی با اشاره به اینکه طبق استانداردهای جهانی، برای هر ۱۰۰۰ هکتار باید یک محیط‌بان حضور داشته باشد، ادامه داد: متأسفانه در استان، تعداد محیط‌بانان متناسب با وسعت مناطق تحت مدیریت نیست، به‌عنوان نمونه، در یک منطقه ۶۰ هزار هکتاری باید حداقل پنج پاسگاه و ۲۰ محیط‌بان فعال باشد، اما در حال حاضر چنین وسعتی تنها با هشت محیط‌بان اداره می‌شود، تجهیزات نیز در شرایط ایده‌آل قرار ندارند.

این محیط‌بان در پایان گفت: در زمینه فرهنگ‌سازی حفاظت از محیط‌زیست نیز تاکنون آنگونه که باید اقدام نشده است، در برخی مناطق، موضوع شکار همچنان رواج دارد، اگر از امروز فرهنگ‌سازی جدی، به‌ویژه در میان نسل جوان آغاز شود، می‌توان امیدوار بود که در آینده شاهد کاهش این معضل و حذف فرهنگ نادرست شکار باشیم، مردم باید بدانند گونه‌های زیستی موجود در طبیعت سرمایه‌های ارزشمند کشور هستند و باید برای نسل‌های آینده نیز حفظ شوند.

آموزش و فرهنگ‌سازی در زمینه حفاظت از محیط‌زیست باید از مدارس آغاز شود

عباس سلمان‌پور با ۳۰ سال سابقه کار در شغل محیط‌بانی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: محیط‌بانی شغلی است که اولین شرط ورود به آن، علاقه‌مندی است، این حرفه سختی‌های زیادی از جمله نداشتن ساعت کاری مشخص و خطراتی که همواره محیط‌بان را تهدید می‌کند را دارد. 

وی تأکید کرد: آموزش و فرهنگ‌سازی در زمینه حفاظت از محیط‌زیست باید از مدارس آغاز شود، چرا که حیات‌وحش و محیط‌زیست باید برای نسل‌های آینده حفظ شود.

سلمان‌پور، با اشاره به کمبود امکانات کاری گفت: از نظر تجهیزات محیط‌بانی در وضعیت ضعیفی قرار داریم، به‌عنوان مثال، خودروهای موجود فرسوده و از رده خارج شده و خودروهای جدیدی که تأمین شده‌اند مناسب این نوع فعالیت نیستند، تجهیزات مختلف از جمله خودرو، موتورسیکلت، دوربین و لباس تخصصی باید به‌روز شوند تا امکان انجام بهتر وظایف فراهم شود.

درگیری با شکارچیان یکی از خطرات جدی شغل محیط‌بانی است

اصغر درخشان، یکی از محیط‌بانان چهارمحال و بختیاری در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: بنده ۲۹ سال سابقه فعالیت در شغل محیط‌بانی دارم، داشتن علاقه یکی از مهم‌ترین شرایط ورود به این حرفه است، زیرا اگر فرد به این شغل علاقه‌مند نباشد، نمی‌تواند در آن دوام بیاورد.

وی بیان کرد: همان‌طور که گذشتگان، محیط‌زیست را برای نسل امروز حفظ کردند، ما نیز وظیفه داریم با تلاش و مراقبت، آن را برای آیندگان باقی بگذاریم.

درخشان با اشاره به اینکه درگیری با شکارچیان یکی از خطرات جدی این شغل به شمار می‌رود، خاطرنشان کرد: اگر امکانات و تجهیزات لازم فراهم باشد، می‌توان حفاظت مؤثرتری از طبیعت انجام داد.

کمبود نیروی محیط‌بان در چهارمحال و بختیاری

محسن کریمی،مدیرکل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری در گفت‌وگو با ایسنا با بیان اینکه در  استان، ۶ منطقه حفاظت‌شده، یک پناهگاه حیات‌وحش، یک پارک ملی، ۱٠ تالاب و دو منطقه شکار ممنوع وجود دارد، اظهار کرد: همه این مناطق نیازمند حفاظت و مدیریت مؤثر هستند، اما با حدود ۱۰۰ نفر نیروی یگان حفاظت محیط‌زیست، این کار به‌طور کامل امکان‌پذیر نیست.

وی بیان کرد: نیازمند افزایش تعداد محیط‌بان و بهره‌مندی از تجهیزات نوین حفاظتی و امکانات مناسب هستیم تا کنترل بهتری بر مناطق تحت مدیریت انجام شود، در حال حاضر استان با کمبود نیروی محیط‌بان روبه‌روست.

کریمی با اشاره به اینکه هشتم آبان به نام روز محیط‌بان نام‌گذاری شده است، گفت: در چهارمحال و بختیاری، یک مدرسه محیط‌بانی در سال جاری در خانمیرزا راه‌اندازی شده است که در آن ۲۰ محیط‌بان از مقطع متوسطه پذیرش شده‌اند، این افراد در رشته محیط‌بانی تحصیل می‌کنند و سپس دوره خدمت سربازی را به‌صورت امریه در سازمان حفاظت محیط‌زیست می‌گذرانند. همچنین در آزمون‌های استخدامی، در اولویت جذب قرار خواهند گرفت.

مدیرکل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری بیان کرد: در سال جاری، برای تأمین نیروی موردنیاز پاسگاه‌ها و مناطق حفاظت‌شده، تمام محیط‌بانانی که در ادارات مشغول بودند به مناطق منتقل شدند و تأکید شده است که محیط‌بانان باید در مناطق حفاظت‌شده حضور داشته باشند.

وی افزود: در برنامه استخدامی سال جاری و سال ۱۴۰۵ نیز، جذب نزدیک به ۲۰ نیروی محیط‌بان پیش‌بینی شده است.

کریمی با بیان اینکه یکی از دلایل تداوم شکار در استان، جا نیفتادن فرهنگ شکار نکردن است، توضیح داد: به همین دلیل محیط‌زیست برنامه‌های متنوعی در شبکه‌های اجتماعی به صورت حضوری و مجازی برای تبیین اهمیت حفاظت از حیات‌وحش، نه گفتن به شکار و برجسته‌کردن قبح شکار انجام داده است تا حساسیت عمومی نسبت به موضوع شکار افزایش پیدا کند.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان با اشاره به اینکه در سال جاری، از مهم‌ترین اقدامات انجام شده، تهیه تجهیزات نوین حفاظتی بوده است، یادآور شد: بیش از شش میلیارد تومان برای تجهیز مناطق حفاظت‌شده هزینه شده و این مناطق به دوربین‌های دید در شب، دوربین‌های با زوم و برد بالا و سامانه‌های پایش آنلاین مجهز شده‌اند؛ اقداماتی که در راستای کنترل شکارچیان و ایجاد امنیت در مناطق تحت مدیریت بوده است. همچنین افزایش تعامل با مردم محلی نیز از دیگر اقدامات مهم به شمار می‌رود.

وی خاطرنشان کرد: حقوق محیط‌بانان طبق قانون خدمات کشوری است و با توجه به وظایف و سختی کاری آنان، کفاف هزینه‌ها و شرایط اقتصادی امروز را نمی‌دهد، محیط‌بانان با توجه به شرایط سخت خدمت، نیازمند حمایت بیشتر در زمینه افزایش حقوق و مزایا هستند.