هرم شناور مصر، متفاوت‌ترین اهرام مصر باستان در دل آب‌های نیل

فرادید: محل ورودی تنها «هرم شناور» مصر که به نام فرعون مصری، سنوسرت دوم نام‌گذاری شده، بیش از نیم قرن باستان‌شناسان را سردرگم کرده بود، اما آنچه در روستای کارگرانِ نزدیک به آن کشف شد، در واقع داستان اصلی را شکل می‌دهد. 

این مجموعه‌ی هرمی در الاهون در ۸۰ کیلومتری جنوب قاهره قرار دارد و در دوران دودمان دوازدهم برای  فرعون سنوسرت دوم ساخته شد. سازه‌ی هرم از خشت خام تشکیل شده و دارای هسته‌ای از دیوارهای سنگی برای تضمین پایداری و ستون‌هایی از سنگ آهک است.

بقایای هرم سنوسرت دوم

هرم «شناور» به نظر می‌رسید

پیرامون این هرم خندقی عظیم حفر شده بود که به گفته‌ی پژوهشگران با آب پر می‌شده است.  این کار جلوه‌ای ایجاد می‌کرد که گویی سازه به‌تنهایی در میان پهنه‌ای از آب قرار دارد، حال آنکه در واقع این خندق برای جلوگیری از نفوذ آب به هرم طراحی شده بود و با شن پر می‌شد تا آب باران را جذب کند. 

هرم سنوسرت دوم نخستین بار در دهه‌ی ۱۸۴۰ میلادی، در قالب پژوهش‌های علمی، توسط کارل ریچارد لپسیوس، مصرشناس پروسی بازدید شد که بررسی کوتاه باستان‌شناختی از این منطقه انجام داد.  اما تا ۵۰ سال بعد، کاوش‌های کامل در این محل انجام نشد. این کاوش‌ها را فلیندِرز پتری، مصرشناس بریتانیایی انجام داد که ماه‌ها به‌طور ناموفق در جست‌وجوی ورودی هرم در جبهه‌ی شمالی سازه بود. 

تابوت سنوسرت دوم در اتاقک تدفین

با این حال، فرعون مصری گویا به دلایل مذهبی و برای بازداشتن غارتگران مقبره‌ها، به‌جای پیروی از سنت همیشگی دوره‌ی پادشاهی کهن، یعنی ساخت راهرویی در سمت شمال، ورودی باریک و عمودی هرم را زیر آرامگاه یک شاهزاده در شرقِ ضلع جنوبی هرم ایجاد کرده بود. 

سازندگان هرم عظیم سنوسرت دوم حتی معبد کوچک و متداولی را هم در جبهه‌ی شمالی بنا کرده بودند؛ بخشی که همواره ورودی را پنهان می‌کرد. پتری سرانجام ورودی را یافت، زمانی که کارگرانی که مشغول پاک‌سازی مقبره‌های اشراف در آن نزدیکی بودند، به تونل کوچکی در انتهای چاهی به عمق ۱۲ متر برخوردند، تونلی که به تالار تدفین سلطنتی راه داشت. 

هرم سنوسرت دوم یا هرم شناور

روستای نزدیک به تنها هرم شناور مصر

شاید مهم‌ترین کشفی که پتری و گروهش انجام دادند، نه ورودی هرم، بلکه روستای مجاور آن بود؛ روستایی که محل سکونت کارگرانی بود که سازه‌ی عظیم سنوسرت دوم را بنا کردند و آیین تدفینی شاه را پشتیبانی می‌کردند. 

این روستا که پتری آن را «کاهون» نامید، کمابیش۸۰۰ متر با هرم فرعون فاصله دارد. هنگام کشف، بیشتر ساختمان‌های آن تا ارتفاع سقف سالم مانده بودند.

با این حال، تمامی ساختمان‌ها در جریان حفاری تخریب شدند؛ حفاری‌ای که به شکل نوارهای متوالی در امتداد طول روستا انجام شد. پس از پاک‌سازی، نقشه‌برداری و ترسیم هر نوار، نوار بعدی حفاری می‌شد و آوار آن در نوار قبلی ریخته می‌شد.  در نتیجه، امروزه این محوطه چیز زیادی برای نمایش ندارد. 

این کاوش‌ها در دو مرحله انجام شدند: مرحله‌ی نخست از سال ۱۸۸۸ تا ۱۸۹۰ و مرحله‌ی دوم در سال ۱۹۱۴. در این حفاری‌ها شمار بسیار زیادی از اشیاء مربوط به زندگی روزمره‌ی خانه‌های کارگران از جمله ابزارها کشف شدند. 

از جمله یافته‌ها، جعبه‌های چوبی بود که زیر کف خانه‌ها دفن شده بودند. هنگامی که این جعبه‌ها باز شدند، درون‌شان اسکلت نوزادان یافت شد؛ گاه دو یا سه نوزاد در یک جعبه که سن آن‌ها در زمان مرگ تنها چند ماه بود.  این باور وجود دارد که پتری این بقایا را دوباره در بیابان به خاک سپرده است.