محمد مخبر:‌ امنیت در منطقه یا برای همه است یا هیچ کس!

فارس: محمد مخبر، مشاور و دستیار مقام معظم رهبری، با تشریح ابعاد امنیتی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی تحولات اخیر منطقه، به ادعاها و تحرکات نظامی ایالات متحده واکنش نشان داد. 

وی با تأکید بر نقش تعیین‌کننده ایران در تأمین ثبات خلیج فارس و آبراه‌های راهبردی، تصریح کرد که امنیت منطقه مفهومی تفکیک‌ناپذیر است و نمی‌توان آن را به‌صورت گزینشی تعریف کرد. 

مخبر با هشدار نسبت به پیامدهای ماجراجویی‌های فرامنطقه‌ای، تأکید کرد انتخاب پیش‌روی بازیگران خارجی، میان عقلانیت و همکاری یا تشدید تنش و پذیرش تبعات آن است.

ایران صلح‌طلب است، اما در دفاع از منافعش تردید نمی‌کند

با توجه به ادعاها و تحرکات اخیر نظامی ایالات متحده در منطقه و همچنین مواضع و اظهارات رئیس‌جمهور آن کشور، ارزیابی شما از اهداف و پیامدهای این رویکرد برای امنیت منطقه چیست؟ 

پیش از هر چیز باید بر این اصل اصیل و مبنایی دیپلماسی و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران تأکید کنم که ما ملتی صلح‌طلب و ثبات‌ساز هستیم، اما در حفظ حاکمیت ملی، تمامیت ارضی و منافع مشروع خویش، با تمام توان و با تکیه بر خداوند رحمان، اراده آهنین ملت و اقتدار دفاعی خود، ایستاده‌ایم. سخنان و ادبیات رئیس جمهور آمریکا نیز نه تنها خللی در اراده ایران ایجاد نمی‌کند، بلکه نشان می‌دهد او فهمی سطحی و غلط از پیچیدگی‌های امنیتی و اقتصادی ما و این نقطه حیاتی از جهان دارد. 

آنچه امنیت خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان را در طول دهه‌ها تضمین کرده، حضور نیروهای فرامنطقه‌ای نبوده، بلکه وجود کشورهای صاحب حاکمیت و مسئولی مانند ایران است که با درک درهم‌تنیدگی منافع همه، در مسیر ثبات گام برداشته‌اند. 

ایران بازیگر تعیین‌کننده معادلات خلیج فارس و دریای عمان است

 با این توصیف، تحلیل شما از اهمیت استراتژیک این آبراه و نقش ایران در آن چیست؟ 

برای درک صحیح موضوع، باید به نقش بی‌بدیل جغرافیایی و اقتصادی ایران نگاه کنیم. جمهوری اسلامی ایران با دارا بودن بیش از دو هزار کیلومتر مرز آبی در کناره خلیج فارس و دریای عمان، همچنین اهمیت کریدور شمال _ جنوب و نیز شرق _ غرب؛ نه یک ناظر منفعل، بلکه یک ذینفع و بازیگر اصلی و تعیین‌کننده در معادلات این منطقه است. این موقعیت، یک موهبت الهی و تاریخی است که ما را در کانون تولید و تجارت انرژی جهان قرار داده است. اما دیدگاه ما فراتر از منفعت ملی صرف است. ما معتقدیم این موقعیت، مسئولیتی بزرگ برای ایجاد بستری امن و باثبات برای همکاری‌های گسترده منطقه‌ای و بین‌المللی به ما می‌دهد. قلب تپنده انرژی جهان نیازمند آرامش است و ایران همواره حافظ این آرامش بوده است. 

نمی‌توان امنیت خود را با ایجاد بحران برای دیگران تضمین کرد

اما به نظر می‌رسد برخی بازیگران به دنبال ایجاد ناامنی و بی‌ثباتی هستند. این موضوع چه تأثیری بر امنیت جمعی می‌گذارد؟ 

اصل بنیادین ما این است که امنیت و آرامش در منطقه یا برای همه است، یا برای هیچ‌کس. این یک شعار نیست، بلکه یک واقعیت ژئوپلیتیک انکارناپذیر است. شما نمی‌توانید برای خود امنیت مطلق تعریف کنید و همزمان با ایجاد بحران برای دیگران، خاکستر ناامنی را به باد دهید که دود آن به چشم همه خواهد رفت. ما امیدواریم برخی از کشورهای فرامنطقه‌ای، رفتارهایی کوته بینانه و یک جانبه گرایانه در پیش نگیرند که گویی به منافع حیاتی و امنیتی سایر کشورها بی‌توجه هستند. تاریخ ثابت کرده چنین رویکردی جز تشدید تنش، تولیدعدم اعتماد و زنجیره‌ای از واکنش‌های غیرقابل پیش‌بینی، نتیجه‌ای در پی نخواهد داشت. 

مسیر انرژی ایران، شریان اصلی اقتصاد جهانی است

آیا می‌توانید ابعاد جهانی و اقتصادی این وابستگی متقابل را بیشتر شرح دهید؟ 

قطعاً؛ سالانه حدود ۵۰۰ میلیارد دلار کالا و انرژی، از این مسیر بسیار مهم آبی و حیاتی در حوزه صادرات انرژی جهانی عبور می‌کند. این فقط یک مسیر تجاری نیست؛ این شریان اصلی رشد و توسعه ده‌ها اقتصاد ملی، از شرق آسیا تا اروپای غربی است. اختلال در این مسیر، به معنای اخلال در زنجیره تأمین جهانی، افزایش قیمت‌ها، رکود اقتصادی و ناآرامی‌های اجتماعی در گوشه و کنار جهان است. قطعاً جامعه بین‌المللی و تمام کشورهای ذینفع، از ایجاد تنش و اختلال در این تجارت عظیم خوشحال نخواهند شد. طبیعی است که این کشورها در قبال هر عاملی که این جریان اقتصادی عظیم را تهدید کند، بیتفاوت نمانند و به طرق مختلف، از جمله اقدامات سیاسی، اقتصادی و حتی در صورت ضرورت، اقدامات هماهنگ امنیتی، وارد عمل شوند تا منافع حیاتی خود را حفظ کنند. 

ایران صلح‌طلب است، اما در برابر تهدید قاطعانه پاسخ می‌دهد

در شرایط فعلی افق پیش رو را چطور ارزیابی می‌کنید؟ 

پیام ما به مردم منطقه و جهان شفاف است: ایران، قدرتی مسئول، عقلانی و در عین حال قاطع است. ما خواهان صلحی پایدار، مبتنی بر احترام متقابل و عدالت هستیم. اما این صلح، با تهدید و تحرکات نظامی تحقق نمی‌یابد. 

آنچه منطقه نیاز دارد، خروج نیروهای فرامنطقه‌ای ماجراجو و آغاز فصل جدیدی از گفت‌وگوی جمعی، بین کشورهای ساحلی برای ایجاد یک رژیم امنیت جمعی فراگیر است. هرگونه اقدام بی‌خردانه علیه منافع ایران، با پاسخ سخت و فراموش‌نشدنی ایران روبرو خواهد شد. عواقب چنین اقدامی، تنها محدود به مهاجم نخواهد ماند؛ آتش آن دامن‌گیر تمام منطقه و متحدان آن‌ها شده و موج شوک حاصل از آن، اقتصاد جهانی را به صورت جدی متاثر خواهد کرد.