پیش‌بینی فیاض زاهد از نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا

خبرآنلاین: صبح سه‌شنبه بود که رئیس‌جمهور دستور آغاز مذاکرات را صادر کرد. و بر همین اساس تا ساعاتی دیگر عباس عراقچی وزیر خارجه ایران با استیو ویتکاف فرستاده ویژه ترامپ رئیس جمهور آمریکا و جرارد کوشنر مشاور ویژه ترامپ دیدار خواهد کرد. 

از همین رو، فیاض زاهد، فعال سیاسی اصلاح طلب، درباره مذاکرات ایران و آمریکا بیان کرد: «فارغ از آنچه که بشود تصور کرد چه نتیجه‌ای از گفتگو حاصل می‌شود، باید خیلی زودتر گفتگوهای مستقیم با آمریکا را آغاز می‌کردیم. شاید بخشی از نقشه جنگ ۱۲ روزه خنثی می‌شد و از آن تلخ‌تر، شاهد این روزهای دهشتناک برای کشور نبودیم.»

وی درباره احتمالات بر سر انتقال اورانیوم مازاد به یک کشور ثالث هم گفت: «پیش‌بینی من این است که ایران هم این اورانیوم را تحویل خواهد داد و هم غنی‌سازی را برای مدتی طولانی فریز خواهد کرد. اصلاً غیر از این، رفتن پای مذاکره هیچ فایده‌ای ندارد. ما باید تصمیم صریح بگیریم.»

مشروح گفت و گوی فیاض زاهد، فعال سیاسی اصلاح طلب را در ادامه می خوانید؛

*رئیس جمهور دستور شکل گیری مذاکرات هسته ای میان ایران و آمریکا را داده و روز جمعه دور جدیدی از مذاکرات آغاز می‌شود. ارزیابی شما از این تصمیم چیست.

فکر می‌کنم در میان کارهایی که آقای رئیس‌جمهور انجام دادند، فارغ از آنچه که مورد تأیید من یا مخالفت من است، این یکی از مهم‌ترین دستورات و بهترین تصمیماتی بود که گرفتند. فارغ از آنچه که بشود تصور کرد چه نتیجه‌ای از گفتگو حاصل می‌شود، باید خیلی زودتر گفتگوهای مستقیم با آمریکا را آغاز می‌کردیم. شاید بخشی از نقشه جنگ ۱۲ روزه خنثی می‌شد و از آن تلخ‌تر، شاهد این روزهای دهشتناک برای کشور نبودیم.

* یک ریزشی در میان حامیان آقای پزشکیان به خصوص بعد از حوادث اخیر رخ داده است، آیا با این تصمیم می شود سرمایه اجتماعی ایشان ترمیم شده و محبوبیتشان برگردد؟

صرفاً چنین تصمیمی نمی‌تواند کمکی به ایشان بکند، جز اینکه نتایج مترتب بر این تصمیم را مورد ارزیابی قرار بدهیم. آقای عراقچی حتماً باید با اختیارات و با ابتکارات متفاوت پای میز مذاکره حاضر بشود. بدیل این مذاکرات، به نظر من، افزایش سطح تنش است. افزایش سطح تنش در دو سطح قابل فهم است: یا آمریکایی‌ها به مناطق حساسی از ایران، از جمله مراکز امنیتی، نظامی و سیاسی، حمله کرده و ما را وادار به اتخاذ تصمیمات سخت‌تر خواهند کرد؛ یا آنکه محاصره دریایی آن‌چنان افسار بر ما تنگ می‌کند که از نظر آنان این می‌تواند با زنجیره‌ای از اعتراضات اقتصادی و اجتماعی همراه بشود. اگر در کشور همچنان تدبیر و خردورزی یافت می‌شود، باید از روش‌های کم‌هزینه‌تر برای نجات ایران استفاده کند.

* اخیرا یکی از نمایندگان مجلس و همچنین سخنگوی کرملین درباره پیشنهادات انتقال اورانیوم مازاد به یک کشور ثالث ادعاهایی را مطرح کردند. آیا نظام می پذیرد که این اقدام صورت بگیرد و در مقابل نظام باید چه امتیازاتی را از آمریکا بگیرد؟

پیش‌بینی من این است که ایران هم این اورانیوم را تحویل خواهد داد و هم غنی‌سازی را برای مدتی طولانی فریز خواهد کرد. اصلاً غیر از این، رفتن پای مذاکره هیچ فایده‌ای ندارد. ما باید تصمیم صریح بگیریم. دانش پروژه هسته‌ای، در ایران وجود دارد، بابت آن هزینه‌های زیادی پرداخت شده که من هیچ‌گاه با آن موافق نبودم. تأکید می‌کنم از نظر من، پروژه هسته‌ای ایران هیچ‌گاه ملی نبود، ولی به هر حال تصمیم که گرفته شده، الان باید در قبال دادن این امتیاز تلاش کنند.

از جمله تنها چیزی که من به‌عنوان منتقد ساختار نظام سیاسی ایران با آن موافق هستم؛ این است که ایران در مورد مسئله موشکی حق انعطاف ندارد. جمهوری اسلامی می‌تواند در دیگر حوزه‌ها، مثل مسئله رابطه، مثل مسئله اسرائیل و جمهوری اسلامی، مثل طرح آبراهام که آمریکا دنبال آن است، مثل موضوع اساسی که آقای پزشکیان قول رفع تحریم‌ها را داد، مثل گسترش روابط و مناسبات با جامعه بین‌الملل و ... مذاکره بکند.

جمهوری اسلامی می‌تواند از آمریکایی‌ها تضمین امنیتی بگیرد که به ایران حمله نظامی نکند و می‌تواند تضمین امنیتی بدهد که هیچ‌گاه به اسرائیل حمله نخواهد کرد. باید روی زمین حرف بزنیم، دیگر پشت نماز جمعه و تریبون و این مسئله گذشته است. نه ما توان ادامه این وضعیت را نداریم و نه مردم دیگر تحمل می کنند. 

لذا جز موشکی، که آن هم در پروتکل‌های خاصی می‌شود درباره‌اش گفتگو کرد، مثلاً ایران می‌تواند بپذیرد که من‌ بعد، در واقع برد موشک‌هایش را افزایش ندهد، یا ایران می‌تواند بپذیرد که سطح تولید موشک‌هایش را در یک چارچوب مشخصی حفظ بکند. اما اصلا هیچ ایرانی نمی تواند سر برد ۴۰۰ کیلومتر یا ۵۰۰ کیلومتر مذاکره کند. یکبار به عباس عراقچی که گفته بود راه‌حل تو چیست، گفتم هسته‌ای را بدهید، موشکی را بگیرید و این را من قبل از جنگ ۱۲ روزه گفته بودم.

* یعنی ممکن است که الآن این ابتکار انجام گیرد؟

این ابتکار همیشه مد نظر بوده است. ضمن اینکه بنا بر مجموعه‌ای از دلایلی که اروپایی‌ها، عرب‌ها، ترک‌ها و عراقی‌ها دارند، خواهان جنگ نیستند. ما از همین امتیاز باید استفاده بکنیم برای اینکه حداکثر امتیازات را بگیریم و حداقل امتیازات را بدهیم. اما اگر ناچار شویم بین پذیرش برخی از تعهدات الزام‌آور و عدول از شعارهایی که تا حالا داده‌ایم و حفظ ایران و پرهیز از تنش‌های توأم با جنگ(که می‌تواند منجر به خیزش‌های داخلی، جنگ داخلی و تجزیه بشود) یکی را انتخاب کنیم، بهتر است که تن به اولی دهیم. عباس‌میرزا و فتحعلی‌شاه هم در ترکمانچای تصمیم درستی گرفته بودند، چون اگر آن کار را نمی‌کردند، بخش‌های وسیع‌تری از ایران را از دست می‌دادند.

* چقدر ممکن است که تندروها یا حتی خود اسرائیل مانند مذاکرات قبلی بخواهند مانع توافق ایران و آمریکا شوند؟

 بزرگ‌ترین دشمنان مذاکرات و آنچه پیش پای ملت ایران است، تندروهای اسرائیلی و بعضاً جمهوری‌خواهان افراطی در حزب جمهوری‌خواه و تندروهای داخلی هستند.

تندروهای داخلی توسط ساختار سیاسی به‌صورت بادکنکی و رانتی بزرگ شده‌اند، اما الان قدرتمند و مؤثرند. بعضی از تحلیل‌ها می‌گوید بخشی از آنچه که در این چند روزه در خیابان‌ها درباره مردم رخ داده، دست‌فرمان جناح افراطی بوده است. من خیلی مطلع نیستم از این ماجرا، اما من همیشه معتقد بودم که جمهوری اسلامی و حاکمیت اگر به یک تصمیمی برسد، تندروهای شبه‌پایداری و این‌جور عناصر که عناصر سیاسی دوپینگی هستند را می‌توان مثل بادکنک با یک سوزن راحت بادشان را خالی کرد و خیلی مؤثر نخواهند بود.