احتمال بازگشایی «کاخ مروارید» کرج قوت گرفت

ایلنا: مدیرکل میراث فرهنگی استان البرز از احتمال تحویل کاخ مروارید کرج به دولت خبر داد؛ اقدامی که می‌تواند زمینه مرمت، احیا و بازگشایی این بنای تاریخی شاخص را به روی عموم فراهم کند.

کاخ مروارید در دهه ۱۳۴۰ خورشیدی به دستور محمدرضا پهلوی به‌عنوان اقامتگاه شمس پهلوی بزرگترین فرزند پهلوی اول در مهرشهر کرج احداث شد. طراحی این مجموعه توسط گروهی از معماران ایرانی و خارجی انجام گرفت و فرم منحصربه‌فرد آن که با الهام از صدف و مروارید شکل گرفته، کاخ مروارید را به یکی از نمونه‌های شاخص معماری مدرن ایران تبدیل کرد.

این مجموعه در زمینی گسترده و با کاربری‌های متنوع فرهنگی و تشریفاتی ساخته شد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز با تغییر کاربری و واگذاری به دستگاه‌های مختلف، به‌تدریج از چرخه بهره‌برداری فرهنگی خارج شد. کاخ مروارید در سال‌های بعد به‌دلیل همین تغییرات مدیریتی و نبود رسیدگی مستمر، دچار فرسودگی شد و در نهایت به‌عنوان اثری واجد ارزش تاریخی و معماری در سال ۱۳۸۲ خورشیدی به شماره ثبت ۷۰۶۷ در فهرست آثار ملی ثبت شد. این مجموعه از آن زمان تاکنون تحت حفاظت قانونی‌ قرار گرفته است، هرچند که روند تعیین تکلیف مالکیت و مرمت آن تداوم یافته است.

مصوبه دولت قبل و گره مالکیتی کاخ مروارید

نادر زینالی مدیرکل میراث فرهنگی استان البرز در گفت‌وگو با ایلنا، از اهمیت آثار تاریخی برای این اداره کل خبر داد و گفت: «به دلیل اهمیتی که آثار تاریخی برای مجموعه اداره میراث فرهنگی استان البرز و کشور دارد طی این مدت مرمت پل خاتون و کاخ سلیمانیه به اتمام رسیده و این مجموعه‌ها برای بازدید عموم مردم آزاد شده‌اند. همچنین در تپه ازبکی نیز گذر گردشگری و زیرساخت و سرویس بهداشتی و نمازخانه احداث و برج نوری آن نیز تعبیه شد.

او اما وضعیت کاخ مروارید را متفاوت توصیف کرد و توضیح داد که چالش اصلی این اثر نه در حوزه فنی، بلکه در بحث مالکیت و اسناد حقوقی است.

مدیرکل میراث فرهنگی استان البرز درباره روند تعیین تکلیف کاخ مروارید اعلام کرد: «درباره کاخ مروارید یا کاخ شمس در دولت قبلی یک مصوبه‌ای بود که قرار بود مالکیت تمام نزدیک به 4 هکتار این اثر که در اختیار دستگاه دیگری است به دولت و وزارت میراث فرهنگی واگذار شود و وزارت مسکن و شهرسازی نیز با پیگیری استانداری البرز به ازای ارزش ریالی زمین کاخ مروارید زمین معوض به دستگاهی که مالکیت این اثر را در اختیار دارد، بدهد.

به گفته زینالی، برای تحقق این مصوبه جلسات متعددی برگزار و تلاش شد همه دستگاه‌های مسئول برای تعیین تکلیف کاخ مروارید در یک مسیر واحد قرار بگیرند.

مشکل کاخ مروارید تا دو ماه دیگر حل می شود

زینالی با اشاره به تلاش‌های صورت گرفته برای واگذاری مالکیت کاخ مروارید به دولت اعلام کرد: جلسات متعددی برگزار شد و در آخرین جلسه‌ای که توسط استاندار البرز و با حضور همه نمایندگان دستگاه‌های مسئول برگزار شد، قرار شد ظرف دو ماه آینده زمین مورد نظر شناسایی و تحویل دستگاهی که مالکیت کاخ مروارید را در اختیار دارد شود و فرایند قانونی واگذاری مالکیت این اثر به دولت انجام شود.

او افزود: موضوع کاخ مروارید البرز هم اکنون دارای یک بحث حقوقی است که امیدوارم ظرف دو ماه آینده مشکلات مربوط به واگذاری مالکیت آن به دولت و وزارت میراث فرهنگی حل شود.

مدیرکل میراث فرهنگی البرز با اشاره به بازدید وزیر میراث فرهنگی از کاخ مروارید کرج و دستور صریح سیدرضا صالحی امیری برای تعیین تکلیف کاخ مروارید ابراز امیدواری کرد که این پروسه تسریع شود.

زینالی تاکید کرد: تا زمان تعیین تکلیف مالکیت کاخ مروارید، امکان ورود جدی وزارت میراث فرهنگی به مرمت این اثر وجود ندارد و تا زمانی که اثر به نام دولت جمهوری اسلامی ایران نشود به دلیل برآورد هزینه‌های مرمتی این مجموعه نمی‌توان کاری برای حفاظت دقیق از این اثر انجام داد.

او اعلام کرد: به محض تحویل مالکیت کاخ مروارید کرج به وزارت میراث فرهنگی، مرمت و بازگشایی این اثر طی حداکثر سه سال با کمک بخش خصوصی آغاز می‌شود.

نادر زینالی در بخش دیگری از سخنانش به جایگاه قانونی میراث فرهنگی در کشور اشاره کرد و گفت: الان مالکیت اثر در اختیار وزارت میراث فرهنگی نیست و شان حضور این وزارتخانه در این بنای تاریخی، شان نظارتی است.

او تاکید کرد: در دولت پیگیر هستیم که فرایند های حقوقی انتقال اثر به دولت جمهوری اسلامی انجام شود.