شمشیری که بعد از ۳۴۰۰ سال «تیز و درخشان» باقی مانده است

فرادید: محققان با استفاده از تکنیک‌های پیشرفته و غیرمخرب آنالیز، توانستند به بینش‌های تازه‌ای درباره روش‌های فلزکاری در جنوب آلمان در دوره برنز میانه دست یابند؛ این نتیجه حاصل بررسی آن‌ها بر روی شمشیر برنزی نوردلینگن انجام شد. این شمشیر که بیش از ۳۴۰۰ سال قدمت دارد، سال ۲۰۲۳ طی کاوش‌های باستان‌شناسی در نوردلینگن کشف شد و باستان‌شناسان را به خاطر کیفیت حفظ و درخششی که بعد از ۳ هزار سال داشت شگفت‌زده کرد.

دفتر ایالتی حفاظت از آثار تاریخی باواریا (BLfD) بررسی‌های علمی دربارۀ این شمشیر را در برلین با هدف یافتن پاسخ پرسش‌های کلیدی درباره تکنیک‌های ساخت، روش‌های ساختاری و فرآیندهای تزئینی انجام داد. 

تحلیل‌های CT و پراش در مرکز هِلمهُولتس برلین انجام شد، در حالی که اندازه‌گیری‌های فلورسانس اشعه ایکس در یک خط پرتو تخصصی با مدیریت بنیاد فدرال تحقیقات و آزمایش مواد (BAM) انجام شد. 

به گفته پروفسور ماتیاس فیل، مدیر کل BLfD، فناوری‌های مدرن اندازه‌گیری امروزی به محققان امکان می‌دهد تکنیک‌های فلزکاری عصر برنز را با دقت چشمگیری بازسازی کنند. 

در حالی که کشف شمشیر توجه عمومی زیادی را جلب کرد، تحلیل علمی آن، اهمیت آن را از یک یافته نمایشی به یک منبع تاریخی معتبر ارتقاء داده است. 

این شمشیر که از گوری در نوردلینگن بازیابی شده، به‌طور استثنایی سالم باقی مانده است. برخی نواحی هنوز درخشندگی فلزی خود را حفظ کرده‌اند، کلاهک و صفحه کلاهک دارای تزئینات هندسی پیچیده هستند و تیغه آن کمابیش تیز باقی مانده است. 

در یک پروژه تصویربرداری سه‌بعدی با وضوح بالا در مرکز هِلمهُولتس برلین، دکتر نیکولای کارجیلوف و همکارانش یک مدل سه‌بعدی اشعه ایکس از شمشیر ایجاد کردند. اسکن نشان داد که تیغه از طریق یک زائده که امتداد یکپارچه‌ای از تیغه است به دسته امتداد یافته و با گیره و پرچ محکم شده است. وضوح CT به قدر کافی بالا بود که علائم ابزار و ویژگی‌های ماده مرتبط با کار تزئینی را شناسایی کند. 

تکنیک زینتی غیرمنتظره

کلاهک و صفحه کلاهک با شیارهای عمیق هندسی حکاکی شده‌اند. این شیارها با ماده‌ای پر شده‌اند که ابتدا به دلیل نرمی، تصور می‌شد قلع باشد. طیف‌سنجی فلورسانس اشعه ایکس که توسط دکتر مارتین رادکی در خط پرتو BESSY II BAM انجام شد، ترکیب ماده را تأیید کرد.

نتایج نشان داد درزهای زینتی از سیم‌های مسیِ بهم‌متصل ساخته شده‌اند که یک یافته غیرمنتظره است. در حالی که ردیف‌هایی از قلع و گاه سرب (شاید اجزای آلیاژ برنز) شناسایی شد، درزهای زینتی خود از مس ساخته شده بودند. 

انتخاب مس به‌جای قلع گواه سطح بالایی از مهارت صنعتگری است. درزهای سیمی مسی مشابه در دیگر زمینه‌های عصر برنز هم شناخته شده‌اند.

تحلیل‌های بیشتر در آزمایشگاه اشعه ایکس دکتر مانوئلا کلاس بر اندازه‌گیری تنش‌های باقی‌مانده تمرکز داشت. چنین بررسی‌هایی به محققان امکان می‌دهد جنبه‌هایی از فرآیند آهنگری و پرداخت را از راه شناسایی الگوهای تنشِ حفظ‌شده در فلز بازسازی کنند. این داده‌ها بینش‌هایی درباره توالی چکش‌کاری، فرآیندهای حرارتی و تکنیک‌های پرداخت مورد استفاده در ساخت ارائه می‌دهند. 

با ترکیب تصویربرداری پیشرفته و تحلیل‌های طیف‌سنجی، شمشیر برنزی نوردلینگن اکنون نه‌تنها به‌عنوان یک اثر باستان‌شناسی چشمگیر، بلکه به‌عنوان یک سند فنی دقیق از فلزکاری دوره برنز میانه در جنوب آلمان عمل می‌کند.