شایعه‌سازی عجیب درباره مجوز رزیدنت اویل در ایران

رویداد ۲۴: در روزهای اخیر شایعه‌ای در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود: «رزیدنت اویل ۹» گویا از بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای مجوز نگرفته و حتی برخی مدعی‌اند دلیلش تصویرسازی موهن سازندگان بازی است. رویداد۲۴ برای روشن شدن ماجرا، گفت‌وگوی کوتاهی با محمد حاجی‌میرزایی، مدیرعامل بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای انجام داده است؛ گفت‌وگویی که بخشی عملا این شایعه را بی اساس می کند.

حاجی‌میرزایی می‌گوید «رزیدنت اویل ۹» هنوز به‌طور رسمی منتشر نشده و قرار است ۲۷ فوریه امسال عرضه شود. او به رویداد۲۴ گفته پس از انتشار رسمی، تیم رده‌بندی بنیاد بازی را بررسی می‌کند و سپس درباره رده‌بندی سنی آن تصمیم می‌گیرد: «هنوز هیچ‌کس در سطح دنیا این بازی را انجام نداده است که ما بخواهیم به این بازی مجوز بدهیم یا ندهیم.»

او همچنین توضیح می‌دهد روند برخورد بنیاد با بازی‌های خارجی یکسان نیست. بازی‌هایی که در ایران ناشر رسمی دارند، در چارچوبی مشخص بررسی می‌شوند و بنیاد تلاش می‌کند حقوق ناشر رعایت شود. اما بخشی از بازی‌ها به دلیل تحریم‌ها ناشر رسمی در ایران ندارند و به شکل غیررسمی عرضه می‌شوند؛ در این موارد، بنیاد عمدتاً «رده‌بندی سنی» انجام می‌دهد و اگر بازی نتواند هیچ‌یک از رده‌های سنی بنیاد را دریافت کند، «غیرمجاز» تلقی می‌شود. بر همین اساس، «رزیدنت اویل ۹» چون هنوز منتشر نشده، فعلاً رده‌بندی سنی هم نگرفته است.

رزیدنت اویل چیست و چرا این‌قدر خبرساز می‌شود؟

برای فهم حساسیت‌ها باید به جایگاه این سری نگاه کرد. «رزیدنت اویل» (Resident Evil) که در ژاپن با نام «بایوهزارد» (Biohazard) شناخته می‌شود، یکی از مشهورترین فرنچایزهای تاریخ بازی‌های ویدئویی در ژانر «ترس و بقا» است. این مجموعه توسط شرکت ژاپنی کپ‌کام (Capcom) ساخته شد و نام شینجی میکامی به‌عنوان یکی از چهره‌های کلیدی شکل‌گیری آن مطرح است.

رزیدنت اویل در ابتدا تنها یک بازی ویدئویی بود اما خیلی زود از روی آن چند فیلم سینمایی، کتاب کمیک، رمان، نمایشنامه و انیمیشن تهیه شد. هسته داستانی این دنیا معمولاً حول یک بحران زیستی می‌چرخد: ویروسی مرموزی به نام «ویروس T» که جهش‌های بیولوژیک ایجاد می‌کند و به ظهور موجودات خطرناک و «مرده‌های متحرک» می‌انجامد؛ ویروسی که در روایت داستانی، به شرکت خیالی «آمبرلا» نسبت داده می‌شود.

اولین قسمت این مجموعه در سال ۱۹۹۶ در قالب ژانر ترس و بقا منتشر شد، اما در قسمت‌های بعدی تلاش سازندگان این بود که بر روی سبک اکشن و تلفیق آن با فیلم ترسناک و حل معما‌های مختلف عرضه شود. از رزیدنت اویل چهار به این سو، تمرکز سازندگان بیشتر بر روی وجوه اکشن بود و شامل معما‌های ساده‌تر و کمتر می‌شد. اما از رزیدنت اویل ۷، سازندگان بار دیگر به ژانر ترس و بقا بازگشتند. این مجموعه تا دسامبر ۲۰۲۳ حدود ۱۵۴ میلیون نسخه فروش داشته و پرفروش‌ترین سری بازی‌های شرکت کپ کام در ژانر ترسناک بوده است.

رزیدنت اویل ۹؛ از معرفی تا تاریخ انتشار

«رزیدنت اویل ۹» که در برخی گزارش‌ها با عنوان «Resident Evil: Requiem» هم از آن یاد می‌شود، نخستین بار در رویدادهای مرتبط با بازی در سال ۲۰۲۵ معرفی شد. روایت کلیِ اعلام‌شده درباره شخصیت جدیدی به نام «گریس اَشکرافت» است؛ مأمور اف‌بی‌آی که برای بررسی مرگ‌های مرموز به هتلی می‌رود که مادرش هشت سال پیش در همان‌جا جان باخته است. همچنین گفته شده شخصیت شناخته‌شده «لیان اسکات کندی» نیز در این بازی حضور دارد.

طبق اطلاعات اعلام‌شده، بازی قرار است ۲۷ فوریه ۲۰۲۶ (۸ اسفند ۱۴۰۴) برای پلتفرم‌هایی از جمله پلی‌استیشن ۵، ویندوز، ایکس‌باکس سری ایکس/اس و نینتندو سوییچ ۲ منتشر شود. در تریلر معرفی نیز تصاویری از ویرانه‌های شهر «راکون سیتی» پس از اتفاقات «رزیدنت اویل ۳: نمسیس» دیده می‌شود.

مجوز بازی‌های رایانه‌ای در ایران چگونه صادر می‌شود؟

شایعه ممنوعیت بازی رزیدنت اویل در ایران ما را بر آن داشت که نحوه دریافت مجوز بازی‌های خارجی در ایران را مورد بررسی قرار دهیم. به لحاظ قانونی، بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای (وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) متولی سامان‌دهی و نظارت بر تولید و عرضه بازی‌ها—چه فیزیکی و چه دیجیتال—و صدور مجوزهای مربوط در این حوزه است. آنطور که مدیرعامل بنیاد ادعا کرده، در مورد بازی‌های خارجی که در ایران نمایندگی ندارند، تنها رده بندی سنی انجام می شود و در صورت رد نشدن بازی از فیلترهای سنی، این بازی عملا ممنوعه محسوب خواهد شد.

در مورد رزیدنت اویل ۹ «رد شدن مجوز» در این مقطع مبنای روشنی ندارد؛ چون بازی هنوز منتشر نشده که اساساً در چرخه بررسی و رده‌بندی قرار بگیرد. آنچه فعلاً قابل گفتن است این است که پس از انتشار رسمی، روند بررسی و رده‌بندی سنی انجام می‌شود و سپس درباره وضعیت عرضه (در قالب رسمی/غیررسمی) تصمیم‌گیری خواهد شد.

از سوی دیگر در عمل بنیاد تنها در مواردی اقدام به رده بندی سنی کرده که بازی با ناشر رسمی به ایران بیاید و برای بررسی به بنیاد ارسال شود، بعد از انتشار و بررسی محتوا است که رده‌بندی سنی داده می‌شود؛ رده‌بندی‌هایی مانند ۱۲+، ۱۵+، ۱۸+ بر اساس میزان خشونت، زبان، محتوا و تصویرسازی تعیین می‌شوند. در نتیجه اطلاعات منتشرشده‌ی عمومی درباره رده‌بندی سنی نسخه‌های رزیدنت اویل ۱ تا ۸ هم در ایران موجود یا رسمی نیست. اما در کشورهای دیگر ( در رده‌بندی‌های ESRB، PEGI، CERO) همه رزیدنت اویل‌ها به دلیل تصاویر خشن، ۱۸+ ارزیابی شده‌اند.