فرصت‌سوزی تاریخی صداوسیما در تاریکی اینترنت

خبرآنلاین: در جریان جنگ ۴۰ روزه اخیر میان ایران، آمریکا و اسرائیل، قطع اینترنت جهانی موجب شد بسیاری از رسانه‌ها عملاً مخاطبان خود را از دست بدهند و در عرصه اطلاع‌رسانی به حاشیه رانده شوند. در این بین، صداوسیما سهل الوصول‌ترین رسانه داخلی بود؛ فرصتی طلایی که می‌توانست در حضور کم‌جان رسانه‌های دیگرچتر مخاطبان خود را گسترده‌تر کند، اما صداوسیما این فرصت اتفاقی را نیز از دست داد. نه فقط همه صداها در آن منعکس نشدند بلکه برخی ناظران بر این باورند مخاطبان رسانه‌ای را به سمت شبکه‌ای مثل «ایران اینترنشنال» سوق داد.

اصولاً ترکیب کارشناسان هر رسانه، آینه‌ای تمام‌نما از سیاست‌های پنهان و پیدای آن است. با نگاهی به چینش تحلیلگران صداوسیما در بخش‌های خبری مختلف در این روزهای پرالتهاب، به‌خوبی می‌توان رویکرد حاکم بر ذهن مدیران جام‌جم را دریافت. تریبون‌ها به تحلیلگرانی سپرده شد که یا کارنامه قابل‌دفاعی در تحلیل‌ها و پیش‌بینی‌ها نداشتند، یا اصلاً مشخص نبود با چه معیاری وارد میدان رسانه شده‌اند.

در خط مقدم این مهمانان، نام‌هایی چون سعید جلیلی و حسین شریعتمداری (مدیرمسئول روزنامه کیهان) به چشم می‌خورد؛ شخصیت‌هایی که به واسطه دیدگاه‌های تند و تیزشان نیازی به معرفی ندارند. سعید جلیلی در همین دوره دو بار فقط به گفتگوی ویژه خبری رفت.

فواد ایزدی که گفت مکانیزم ماشه فعال نمی شود و شد

چهره پرکار دیگر، فواد ایزدی بود؛ او دانش‌آموخته ارتباطات جمعی است که در دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران تدریس می‌کند. ایزدی همواره به عنوان چهره‌ای نزدیک به سعید جلیلی شناخته می‌شود، هرچند در مصاحبه‌ای به این برچسب اعتراض کرد و گفت جلیلی را تنها دو بار، که یک‌بار آن در برنامه انتخاباتی بود، دیده است. اما ایزدی در همان برنامه انتخاباتی که به آن اشاره کرده، همسویی خود با جلیلی را با لحن سؤال خود نشان می دهد؛ «چرا آمریکا، اسرائیل و رسانه‌های ضدانقلاب از پیروزی شما ناراحت‌اند؟». علاوه بر مواضع ایزدی، نسبت خانوادگی او با سقای بی ریا پدر همسرش که از اعضای جبهه پایداری است نزدیکی فکری او به سعید جلیلی را تایید می کند. یکی از پیش بینی های سال گذشته او این بود که به سبب اختلافات در شورای امنیت سازمان ملل مکانیسم ماشه فعال نخواهد شد.

یکی از اظهارات جنجال برانگیز او نیز آنجا بود که گفته بود: «اگر شما همراه دخترتان شهید شدید یعنی منزل بودید! اگر همراه با پسرتان شهید شدید یعنی احساس نمی‌کردید به آن سبک، در آن شب حمله بشود! چون این ذهنیت در کشور نبود که به آن سبک و در آن تاریخ حمله می‌کنند. شوک وارد شد به کشور.» این اظهارات که به نظر طعنه به شهید سردار محمد باقری رئیس اسبق ستاد کل نیروهای مسلح بود واکنش هایی به دنبال داشت تا جایی که روزنامه خراسان نزدیک به رئیس مجلس، ایزدی را در مسیر خطرناکی توصیف کرد که مرز بین نقد و تضعیف را درهم می‌شکند و عملاً در زمین روانی دشمن بازی می‌کند.

صاحب ایده زمستان سخت اروپا که مذاکرات را به باد داد 

محمد مرندی یکی دیگر از کارشناسان صداوسیما بود؛ کسی که تا ۱۲ سالگی در آمریکا زندگی کرده است و از این نظر وضعیتی شبیه به فواد ایزدی دارد. دیگر وجه اشتراک او به فواد ایزدی آن است که مرندی مدرک ادبیات انگلیسی دارد و در موسسه مطالعات جهان دانشگاه تهران تدریس کرده است.

کسی که در شبکه های اجتماعی به زبان انگلیسی توییت می‌زند و مدتی مشاور تیم مذاکره کننده هسته ای در باره رسانه های انگلیسی زبان بوده است. مرندی علاوه بر آنکه فرزند وزیر اسبق بهداشت ایران است، به سبب اظهار نظر جنجالی زمستان سرد اروپا شناخته می‌شود؛ اظهار نظری که برخی معتقدند همان باعث به هم خوردن احیای برجام در زمان مذاکرات علی باقری کنی با اروپایی ها شد. او به اروپایی ها هشدار داده بود که بیشتر از ایران به توافق نیاز دارند و ایران می‌تواند در مورد توافق هسته‌ای صبور باشد.

دعوت صداوسیما از تحلیلگری که ۴ ساعت قبل از حمله آمریکا گفت حمله نمی‌شود!

جواد لاریجانی از دیگر پای ثابت های صداوسیماست. برخی در زمان جنگ ۱۲ روزه تعداد دفعات حضور جواد لاریجانی در صداوسیما را ۲۰ بار محاسبه کردند. از جمله اظهار نظرهای این مرد پرحاشیه آنجا بود که حدودا ۴ ساعت قبل از حمله آمریکا به تاسیسات هستته ای ایران گفت آمریکایی ها نمی خواهند به این تاسیسات حمله کنند. او یکبار دیگر هم پیش بینی کرده بود که رژیم بشار اسد در سوریه سقوط نمی کند اما ۲۴ ساعت بعد این اتفاق رقم خورد.

جواد لاریجانی در یکی از همان حضورهای چندین باره اش اظهارات جنجال برانگیزی به زبان راند و گفت که ترامپ دیگر نمی‌تواند در مارالاگو با خیال راحت آفتاب بگیرد، چون یک ریزپرنده می تواند ناف او را نشانه بگیرد. لاریجانی این بار نیز در یکی از حضورهای تلویزیونی اش گفت که با مذاکرات گذشته ایران و آمریکا موافق نبوده و حالا پیشنهاد می کند که ایران همکاری با NPT را متوقف کند.

به این فهرست باید نام نمایندگان عضو جبهه پایداری نظیر سیدمحمود نبویان، علی خضریان و بیژن نوباوه را نیز اضافه کرد. اما ماجرا به چهره‌های شناخته‌شده ختم نمی‌شود؛ به نظر می‌رسد که صداوسیما گاهی با استفاده مکرر از برخی افراد تکراری پروژه چهره‌سازی را نیز کلید زده است.

مرتضی سیمیاری جزو کارشناسان پای ثابت صداوسیما و شبکه افق است که کارشناس امنیتی حوزه مقاومت معرفی می‌شود. سیمیاری در روزنامه جوان مقاله می نویسد و در مقام تحلیل گر در رسانه هایی جریان موسوم به انقلابی حضور پررنگ دارد. او در یک اظهار نظر تلویزیونی گفت: اگر آمریکا خطا کند، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، برنامه نظامی خط ساحلی را برای تصرف سواحل امارات و بحرین اجرا خواهند کرد.

پیش‌بینی‌های متناقض کارشناس شبکه افق

مصطفی خوش چشم از این کارشناسان است که پای ثابت شبکه افق شبکه نزدیک به جبهه پایداری است. خوش چشم بهمن سال گذشته دقیقا یک ماه پیش ازآغاز جنگ ۴۰ روزه گفته بود از حرفی که می زنم مطئمن هستم که جنگ نمی شود. با این حال او قبلا هم گفته بود که ایران و آمریکا صد درصد با هم درگیری نظامی پیدا می کنند و به تعبیر او این اتفاق دیروزود دارد اما سوخت‌وسوز ندارد و این اتفاق که در سه چهار سال آینده تا آخر دوره ترامپ این اتفاق می افتد.

برخی از کارشناسان صداوسیما در حالی وارد قاب تلویزیون شده‌اند که نه فقط برای مخاطب بلکه حتی بسیاری از رسانه ها هم آن‌ها را نمی‌شناسند. یکی از همین افراد پیش از اعلام آتش‌بس روی آنتن زنده گفت: «سه هفته دیگر منابع نفت جهان به مشکل می‌خورد… ما باید جنگ را به سه هفته دیگر بکشانیم. اصلاً می‌خواهد زیرساخت‌ها را بزند؟ ما نباید رها کنیم.»

با چنین میهمانانی دو احتمال وجود دارد. یا گردانندگان صداوسیما شناختی از رسانه های جدید ندارند، یا عامدانه چنین می‌کنند؛ چون اولویت و اهمیت برایشان مخاطبان فعلی صداوسیما با همین دست فرمان است؛ یعنی تنها برای‌ مخاطبان این محتواها برنامه می‌سازند.