جیره‌بندی برق در تابستان قطعی است؟

برترین‌ها: رئیس‌جمهوری از مردم خواسته که پس از آسیب دیدن زیرساخت‌های انرژی کشور در پی حملات آمریکا و اسرائیل، مصرف برق خود را کاهش دهند. آقای پزشکیان با بیان اینکه دولت قصد دارد مصرف برق را کنترل کند، گفته: به‌جای روشن کردن ۱۰ چراغ در خانه، دو چراغ روشن کنید. چه اشکالی دارد؟

در ادامه یادداشت روزنامه سازندگی را می‌خوانید:

این اظهارات درحالی ‌که رفته‌رفته به فصل گرما نزدیک می‌شویم، نشان می‌دهد که رئیس‌جمهوری احتمال می‌دهد که مصرف برق در فصل گرما از میزان تولید پیشی گیرد. به این ترتیب به احتمال زیاد با قطعی برق در فصل تابستان مواجه خواهیم بود.

در سال‌های اخیر شکاف میان عرضه و تقاضای برق در ایران به‌تدریج افزایش یافته است. رشد مصرف، به‌ویژه در بخش خانگی و صنعتی همزمان با فرسودگی بخشی از نیروگاه‌ها، محدودیت در سرمایه‌گذاری و مشکلات تأمین سوخت، باعث شده حاشیه اطمینان شبکه کاهش یابد. در چنین شرایطی هر عامل بیرونی مانند آسیب به زیرساخت‌ها یا کاهش راندمان تولید، می‌تواند این تعادل شکننده را برهم بزند. اشاره به حملات خارجی و تأثیر آن بر زیرساخت‌های انرژی نیز نشان می‌دهد که دولت بخشی از این نگرانی را ناشی از اختلالات اخیر می‌داند هرچند ارزیابی دقیق میزان این آسیب‌ها به‌طور عمومی منتشر نشده است.

با نزدیک شدن به تابستان، الگوی مصرف برق در ایران به‌طور سنتی با جهش قابل توجهی همراه می‌شود. استفاده گسترده از وسایل سرمایشی، به‌ویژه در مناطق گرمسیری، بار شبکه را به‌شدت افزایش می‌دهد. در چنین شرایطی، اگر ظرفیت تولید به‌میزان کافی افزایش نیافته باشد یا بخشی از آن به دلایل فنی یا سوختی از مدار خارج شود، احتمال بروز خاموشی‌ها بالا می‌رود. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده که در دوره‌های اوج مصرف اعمال محدودیت‌هایی در برق صنایع و حتی مشترکان خانگی دور از انتظار نیست. با این حال اینکه آیا جیره‌بندی برق در تابستان قطعی است به مجموعه‌ای از عوامل بستگی دارد و نمی‌توان با قطعیت درباره آن حکم داد. مدیریت مصرف یکی از کلیدی‌ترین ابزارهایی است که دولت‌ها در چنین شرایطی به کار می‌گیرند. اگر سیاست‌های تشویقی و محدودکننده بتواند مصرف را در ساعات اوج کنترل کند، ممکن است از بروز خاموشی‌های گسترده جلوگیری شود.

اظهارات اخیر مسعود پزشکیان را می‌توان بیش از آنکه اعلام قطعی جیره‌بندی تلقی کرد، نوعی هشدار پیش‌دستانه و تلاش برای همراه کردن افکار عمومی در مدیریت مصرف دانست. اگر این همراهی شکل بگیرد و همزمان اقدامات مدیریتی مؤثر اجرا شود، ممکن است خاموشی‌ها محدود و مقطعی باقی بماند؛ در غیر این‌ صورت شبکه برق با چالش‌های جدی‌تری مواجه خواهد شد که می‌تواند به خاموشی‌های گسترده‌تر منجر شود.