این چه کار زشتی است که با علی دایی می‌کنید؟

برترین‌ها: تقریبا کسی نیست که ویدیوی توهین به علی دایی را ندیده باشد؛ پس اصل قضیه نیاز به توضیح ندارد.

خبر ورزشی در این باره نوشت: این ماجرا سه مولفه اصلی داشت؛ اول علی دایی که سوژه گفت‌وگو بود، دوم شخص مجری و سوم، رسانه‌ای که آن را پخش کرد.

بیایید با مولفه اول، یعنی شخص علی دایی فعلا کاری نداشته باشیم. اصلا علی دایی نه، آقای ایکس یا خانم ایگرگ، اصلا کسی که هیچ خدمتی به کشور نکرده و هیچ اسم و آوازه و اعتبار و محبوبیتی ندارد. بیایید سراغ دو مولفه بعدی برویم.

چند وقت پیش فیروز کریمی در حمله به اظهارات المیرا شریفی‌مقدم، از مرز نقد عبور و تنه‌ای به توهین زد که همان‌موقع بسیاری افراد نسبت به این اتفاق واکنش نشان دادند. مجری آن برنامه تا مدت‌ها از این و آن حرف می‌شنید که چرا در قبال جمله فیروز کریمی لبخندی زده بود!

حقیقت این است که یک مجری برای اجرای یک برنامه -به خصوص از نوع زنده و آن هم در محیطی که زندگی درجریان و انسان‌ها پیرامونش حضور دارند- باید آموزش دیده باشد. یعنی حتی یک مجری که سال‌ها در محیط استودیو، برنامه‌هایی با مهمانان دست‌چین‌شده را اجرا کرده، گزینه مناسبی برای چنین برنامه‌هایی نیست چه رسد به کسی که تازه وارد عرصه رسانه شده باشد.

رفتاری که مجری پس از این سوال -که خود این سوال هم بسیار بودار بود و چرا باید مبنای مقایسه سگ‌های زنده‌یاب هلال احمر که آن‌ها هم مخلوقات خداوند و بسیار موجودات باارزشی هستند باشند- مقابل دوربین انجام داد و آن قهقهه‌ای که سر داد و آن عذرخواهی آخرش -که مشخص نشد از کیست و برای چه- بسیار زننده‌تر از آن اظهارنظر ناشیانه بود. یعنی اگر مجریِ آن برنامه فیروز کریمی به خاطر یک لبخند ناخودآگاه -نه تایید و نه هیچ کار دیگر- آن همه در تنگنا قرار گرفت، با این جناب مجری باید چه کرد؟ با کسی که این سوال را تایید کرده چه باید کرد؟ افراد عادی برابر دوربین در قبال یک سوال، هر چیزی ممکن است بگویند، اگر این فرد حرف بدتری زده بود چه؟

مجریان حرفه‌ای می‌دانند که اگر مهمان حرفی خارج از محدوده عرف و قانون بزند، چطور باید ماجرا را جمع کنند. چرا این بنده خدا هیچ بویی از این توانمندی‌ها و الزامات اجرا نمی‌دانست؟ البته این سال‌ها مد شده که برنامه‌سازان افرادی که در هر عرصه و زمینه‌ای به شهرت می‌رسند را به عنوان مجری -فقط به صرف همان شهرت حتی از سر بی‌هنری! - مقابل دوربین می فرستند تا لااقل از این بابت بیننده‌ای بیابند! این مجری که بنده خدا همین ویژگی یعنی شهرت را هم نداشت، چگونه به اجرای زنده رسیده است؟

آن‌قدر زشتی این اتفاق عریان بود که ناخودآگاه انسان شک می‌کند؛ ناخودآگاه یاد مثل معروف «برخی بدنامی را به گمنامی ترجیح می‌دهند» می‌افتیم و البته که نباید از دایره انصاف خارج شد؛ شاید خطایی سهوی و از سر جوانی مجری بوده که در این صورت، گناه کسانی که او را بدون ابزار و سواد و توانمندی لازم مقابل دوربین می‌فرستند، بیشتر است.

اما مولفه سوم، رسانه‌ای که این تصاویر را بدون شرم، پخش می‌کند. سال‌هاست که دیگر امید خیلی‌ها از سازمان عریض و طویل صداوسیما ناامید شده و کسی دنبال اصلاح و بهبود کیفیت رسانه ملی نیست. از ناظران هم توقعی نیست، چرا که معلوم نیست اساسا با چه متر و معیاری بر این صندلی‌ها می‌نشینند.

اما اینجا آن پسوند ملی پس از کلمه رسانه، دل همه را به درد آورد. در تمام دنیا آداب رسانه مشخص و اخلاق رسانه، اتفاقا در کشورهای مدعی اخلاق مثل ما، اولویت دارند بر سرعت انتقال خبر یا خیلی مولفه‌های دیگر. وقتی در چنین کشوری این‌گونه بی‌محابا روی آنتن زنده به کسی با سخیف‌ترین ادبیات توهین می‌شود، جز تاسف و سر به زیر انداختن چه می‌توان کرد؟

حتی در قبال دشمنان و خونخواران هم باید شان و ادبیات و الفبای ادبیات رسانه را رعایت کرد. حال چطور در قبال یک ایرانی -آن هم کسی که سال‌ها برای کشور افتخار آفریده، پرچم بالا برده و دل‌های مردم را شاد کرده و نامش در رشته ورزشی فوتبال با این حجم از برد بین‌المللی، مترادف با کلمه ایران و از او به عنوان شناسنامه این رشته یاد می‌کنند- با چنین ادبیات زننده‌ای صحبت می‌شود و کک کسی هم نمی‌گزد؟!

باز اینجا اسب خیال، افسار پاره کرده و در دشت اوهام و افکار می‌تازد. چنین به ذهن می‌رساند که نکند همه این‌ها از غم دیده شدن باشد؛ این‌که رسانه ملی، کارکرد خود را در قبال تاثیرگذاری بر مردم از دست داده و حالا می‌خواهد با هر قیمت و به هر زشتی هم که شده، فقط دیده شود و بس! 

در واکنش به این ویدئوی توهین آمیز سیدعبدالجواد موسوی هم در خبرآنلاین نوشت: 

بارها گفته‌ام و نوشته‌ام که مشکل اصلی صدا و سیما سیاسی نیست و هنوز هم بر این عقیده‌ام. نه این‌که هیچ ربطی به سیاست نداشته باشد. اتفاقا از یک منظر این صدا و سیمایِ فاجعه محصول سیاسی دیدن همۀ امور است و نشانه‌ای از غلبۀ تام و تمام ایدئولوژی و تک ساحتی شدن همۀ شئون فردی و جمعی ما. اما می‌خواهم بگویم این گروهی که امروزه در صدا و سیما یکه‌تازی می‌کنند پیاده‌تر از این حرف‌هایند.

اصلا به این‌جاها نمی‌رسند. ماقبل سیاست و ایدئولوژی و تعابیری از این دست باید تعریفشان کرد. در واقع عنوان سیاسی بخشیدن به این گروه ناکاربلد و ناکارآمد یک‌جور امیتاز دادن به آن‌ها محسوب می‌شود. یعنی معتقدم مشکل این نیست که صدا وسیما فی‌المثل دست این جناح و گروه است و اگر آن‌را بسپارند به جناح و گروه مقابل، کار درست می‌شود. صریح‌تر بگویم مشکل صدا و سیما این نیست که الان دستِ پایداری‌چی‌ها افتاده و مثلا اگر آن‌را بسپارند به اصلاح‌طلب‌ها مشکل حل می‌شود. چه بسا اگر به اصلاح‌طلب‌ها بدهند به مراتب بدتر از چیزی بشود که حالا هست. مشکل اصلی این است که کار به دست کسانی افتاده‌است که هِر را از بِر تشخیص نمی‌دهند و اگر مملکت سر و سامانی داشت نگهبانی دم در آن سازمان عریض و طویل را هم به این‌ها نمی‌سپردند.

به همین دسته گل آخری که صدا و سیمایی‌ها به آب داده‌اند دقت کنید. جوانی را فرستاده‌اند میان جمعیت تا از آن‌ها بپرسد: چه کسی از سگِ‌هلالِ‌احمر پست‌تر است؟ فعلا به پاسخِ طرفِ مقابل کاری نداریم. اندکی تأمل در نفسِ این پرسش، خودش به خوبی نشان می‌دهد با چه فاجعۀ عمیقی روبروییم. بالاخره یک ناقص‌العقلی این سئوال را طراحی کرده، یک عقب‌مانده‌ای آن‌را تایید کرده، یک کُندذهنی آن‌را اجرا کرده و یک مشنگی دستور پخش آن‌را صادر فرموده. تا این حد از مرحله پرت بودن والله نوبر است. نگویید بندگان خدا که نمی‌دانستند ممکن است مصاحبه شونده چه می‌خواهد بگوید و ممکن است در هر برنامه زنده‌ای در دنیا چنین اتفاقی رخ دهد. نخیر. در این‌جا مهم‌تر از پاسخ، پرسشِ ناموجه و نامعقولی است که احتمال پاسخی از این دست را بسیار بالا می‌برد. آب می‌گردد و جویش را پیدا می‌کند و یا به قول حضرت مولانا «در که از کهربا نشانی هست» و بالاخره هر جنسی جنس خودش را جذب خواهد کرد.

این‌ها مهم نیست، مهم این است که: به ذهن کدام نابغه‌ای خطور کرده‌است معیارِ پستی «سگ» است و آن‌هم سگِ‌هلال‌احمر و حالا برویم از مردم بپرسیم از این پست‌تر کسی را می‌شناسند یا نه؟ اصلا چرا سگِ‌هلال‌احمر؟ می‌توانستند بپرسند پست‌تر از نتانیاهو یا ترامپ چه کسی است؟ اصلا می‌توانستند بپرسند پست‌تر از مسعود رجوی چه کسی است؟ سگِ‌هلال‌احمر پست است؟ با چه متر و معیاری؟ سگی که جان انسان‌هارا نجات می‌دهد؟ آخر سگِ‌هلال‌احمر چه گناهی مرتکب شده؟ بام تا شام در کار دوقطبی سازی است؟ یا آن‌که در هنگامه جنگِ میهنی به فکر تفرقه‌افکنی و انتقام شخصی؟ سگی که نه اختلاس می‌کند، نه دین‌فروشی می‌کند، نه برای چهارتا رأی به مردم دروغ می‌گوید و نه اصلا درکی از نفاق و ریا و پشت‌هم‌اندازی دارد و بی‌خود و بی‌جهت هم پاچۀ روشنفکر و عالم و دانشجو و درویش و روزنامه‌نگار و هنرمند و هم‌وطنش را نمی‌گیرد چه گناهی دارد که باید بشود نمادِ پستی و رذالت؟ سگ‌های زنده‌یاب نه در جمهوری اسلامی ایران که در تمامی دنیا تربیت می‌شوند برای نجات جان انسان‌ها و همین‌که ببینند انسانی به دردسر افتاده، فارق از این‌که او یک آدم عادی است یا سلبریتی و یا این‌که اصلاح‌طلب است یا پایداری‌چی،‌ جمهوری‌خواه است یا دمکرات، رنگین‌پوست است یا سفیدپوست، طرفدار جبهۀمقاومت است و یا عضو داعش، به کمکش می‌روند. والله اگر بسیاری از ما به اندازه سگانِ‌هلال‌احمر که چه عرض کنم حتی به اندازۀ سگانِ‌ولگردِ بیابانی مهر و معرفت داشتیم کار دنیا به این‌جاها نمی‌رسید.

و اما علی دایی. من هیچ‌وقت مدافع سلبریتی جماعت نبوده و نیستم. مدافع کم ندارند. از سیاست‌بازانی که برای رأی آوردن به آن‌ها آویزان می‌شوند تا شیفتگانِ شهرت‌پرستِ در فضای مجازی، به اندازه کافی از آن‌ها حمایت کرده و می‌کنند، اما این چه کار زشتی است که تا تقی به توقی می‌خورد به سلبریتی‌ها بد و بی‌راه می‌گویند؟ مگر سلبریتی‌ها مملکت را به این‌جا رسانده‌اند؟ سلبریتی‌ها خوب یا بد، درست یا غلط، محصول سیاست‌گذاری‌های کارگزاران فرهنگی همین مملکتند. سیاستگذارانی که فکر می‌کنند همه آدم‌ها از سلبریتی تا مردم بی‌نام و نشان و از باحجاب و بی‌حجاب صرفا ابزاری هستند برای پیشبرد مقاصد سیاسی و اهداف ایدئولوژیک آنان و اِلّا هیچ ارزشی ندارند. آن‌روزی که همین سلبریتی جماعت در تلویزیون حرف‌های دلخواه حضرات را بر زبان می‌آوردند عالی بودند و نورچشمی، حالا که نمی‌خواهند نقش ضبط صوت را بازی کنند شده‌اند اخ و پیف. کار به جایی رسیده بود که همین فوتبالیست‌هایی که بندگان خدا هیچ هنری جز خوب فوتبال بازی کردن بلد نبودند و اغلب حتی یکی دو جمله سالم و معمولی را نمی‌توانستند ادا کنند بعد از افطار می‌آوردند در تلویزیون تا برای مردم از معنویت و خدا و پیغمبر بگویند و بر درجات معنویت آنان بیفزایند.

همین جماعت ظاهربین و سطحی‌نگر که سلبریتی‌بازی و سلبریتی‌پروری را در این مملکت راه انداختند و گسترش دادند حالا شده‌اند بلای جان سلبریتی‌ها؛ چرا که از دهان سلبریتی‌ها سخن دل‌خواه خودرا نمی‌شنوند. بابا بی‌خیال شوید. علی دایی چه‌کاره مملکت است که همه هم و غمتان را گذاشته‌اید برای این که او را از چشم مردم بیندازید. محبوب است؟ به شما چه؟ مگر جای شمارا تنگ کرده؟ به‌جای این‌همه حسادت و عداوت بروید ببینید چرا محبوب شده؟ بخشیش به دلیل رفتاری است که در سال‌های اخیر انجام داده. از کارهای خیر عام‌المنفعة تا فاصله گرفتن از شما و امثال شما. شما هم بروید کار خیر انجام بدهید. شما هم بروید در کار و بار خودتان تأمل کنید و ببینید چرا هرکسی از شما فاصله می‌گیرد بلافاصله محبوب می‌شود. این همان علی دایی است که در آخرین حضورش در جام‌جهانی هم‌تیمی‌هایش به او پاس نمی‌دادند و خیلی از همین مردمی که او را امروز ستایش می‌کنند آن‌روزها به او بد و بی‌راه می‌گفتند و علت ناکامی تیم ملی را شخص او می‌دانستند. حالا خیلی از همان خیلی‌ها طرفدار او شده‌اند. به دلیل لج‌بازی با شما؟ بله، به دلیل لج‌بازی با شما. اما شما به جای این‌که فکر کنید چرا تعداد قابل توجهی از مردم این‌قدر با شما لج‌اند تنها هنری که دارید این است که بیشتر لجِ آن‌ها را دربیاورید.

یعنی نه رسانه می‌فهمید، نه سیاست بلدید، نه حتی خیر خودتان را تشخیص می‌دهید. اصلا به شما چه باید گفت؟ با چه زبانی باید با شما سخن گفت که بفهمید؟ می‌دانم دل کندن از پُست و مقامی که دارید برایتان از جان کندن دشوارتر است. نمی‌گویم از میز و منصبتان دست بردارید، بمانید اما برای ماندن بیشتر هم که شده کمی فکر کنید. در همان مجموعه‌ای که دراختیار دارید هنوز هم آدم‌هایی هستند که از شما هم دلسوزترند و هم خوش‌فکرتر. از آن‌ها کمک بگیرید. پاچه‌خواران و فرومایگان دین و دنیایتان را برباد می‌دهند. این برای هزارمین بار. از ما گفتن بود.