این سه اختلاف نمی‌گذارد ایران و آمریکا توافق کنند

رویداد ۲۴: سیدحسین موسویان، دیپلمات پیشین ایرانی، در گفت‌و‌گو با شبکه تلویزیونی TRT World به تشریح مهم‌ترین موانع پیش‌روی توافق میان ایران و آمریکا پرداخت و گفت: «به نظر من سه مانع اصلی برای دستیابی به توافق بین ایران و آمریکا وجود دارد.»

او در پاسخ به سؤالی درباره تداوم جنگ و موضع اخیر دونالد ترامپ که پیشنهاد صلح ایران را «کاملاً غیرقابل قبول» توصیف کرده بود، اظهار داشت: «اول اینکه آمریکا به دنبال توافقی است که عملاً به معنای تسلیم ایران باشد، در حالی که ایران تسلیم‌پذیر نیست.»

موسویان دومین مانع را اختلاف بر سر چارچوب حقوقی توافق هسته‌ای دانست و گفت: «ایران اصرار دارد هرگونه توافق هسته‌ای باید بر اساس معاهده عدم اشاعه (ان. پی. تی) باشد، که هر دو کشور عضو آن هستند. اما آمریکا خواهان توافقی خارج از چارچوب معاهده ان. پی. تی است؛ از جمله درخواست برای برچیدن تأسیسات هسته‌ای ایران، مشابه مدل لیبی، یا انتقال ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران به خارج.»

او تأکید کرد: «این خواسته‌ها نقض آشکار حقوق بین‌الملل است، زیرا هیچ مبنای حقوقی برای الزام یک عضو معاهده ان. پی. تی به برچیدن برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای وجود ندارد.»

این دیپلمات پیشین ایرانی سومین مانع توافق را اختلاف درباره پایان جنگ عنوان کرد و افزود: «ایران به دنبال توافقی است که به‌طور مؤثر به جنگ پایان دهد، در حالی که آمریکا به‌نظر می‌رسد توافقی را ترجیح می‌دهد که امکان اقدام نظامی در آینده را باز نگه دارد. این موضوع شامل ادامه عملیات اسرائیل در لبنان نیز می‌شود.»

موسویان همچنین در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو به وضعیت اقتصادی ایران اشاره کرد و گفت: «فشار‌های اقتصادی واقعیت دارد؛ تورم بالا، بیکاری و آسیب به زندگی روزمره مردم زده است.»

او با اشاره به تجربه چند دهه اخیر ایران افزود: «اگر به ۴۷ سال گذشته نگاه کنیم، ایران همواره تحت تحریم‌ها، فشار‌های خارجی، حملات سایبری و حتی جنگ هشت‌ساله ناشی از تجاوز صدام بوده است و در عین حال مقاومت کرده است؛ بنابراین سطح تاب‌آوری در جامعه ایران بالاست.»

با این حال، موسویان هشدار داد: «بدون تردید، هرچه این وضعیت طولانی‌تر شود، مشکلات اقتصادی و اجتماعی نیز تشدید خواهد شد.»

موسویان در ادامه، درباره بی‌اعتمادی ایران به آمریکا در روند مذاکرات گفت: «ایرانی‌ها همواره تأکید کرده‌اند که به آمریکا اعتماد ندارند، اما در عین حال هرگز مسیر دیپلماسی را ترک نکرده‌اند. این بی‌اعتمادی بر اساس تجربه است.»

او با اشاره به برجام اظهار داشت: «یک توافق جامع وجود داشت—برجام—که توسط شورای امنیت سازمان ملل در قالب قطعنامه ۲۲۳۱ تأیید شد و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز پایبندی کامل ایران را تأیید کرده بود. با این حال، آمریکا از توافق خارج شد و سیاست فشار حداکثری را اعمال کرد.»

موسویان ادامه داد: «این الگو تکرار شده است. در سال ۲۰۲۵، طبق گفته وزیر خارجه عمان، مذاکرات به توافق بسیار نزدیک بود، اما آمریکا به اقدام نظامی متوسل شد. در سال ۲۰۲۶ نیز مذاکرات پیشرفت قابل توجهی داشت، اما دوباره با حملات آمریکا متوقف شد. این موارد نشان می‌دهد که آمریکا به دیپلماسی پایبند نیست.»

او در پایان گفت: «بسیاری از کشور‌ها مانند عمان، قطر، ترکیه، مصر، پاکستان و عربستان سعودی همچنان ایران را به ادامه دیپلماسی تشویق می‌کنند و برای رسیدن به راه‌حل سیاسی فعال هستند. اما تا زمانی که آن سه مسئله اصلی حل نشود، دستیابی به توافق بسیار دشوار خواهد بود.»