۱۰ فکتِ جالب از اُدیسه‌ پرحرف و حدیثِ کریستوفر نولان

ویجیاتو: فیلم ادیسه نولان یا The Odyssey یکی از متفاوت‌ترین پروژه‌های کریستوفر نولان به حساب می‌آید؛ فیلمی که سراغ یک قصه اسطوره‌ای می‌رود؛ افسانه ارزشمند هومر که از نظر روایت و داستان‌گویی، جز بهترین آثار ادبی تاریخ ادبیات جهان است. حال نولان اینبار قصه ادیسه و سفر اسطوره‌ای اش را به پرده سینما کشانده است.

کریستوفر نولان این بار هم مقیاس بسیار بزرگی را برای فیلم جدیدش در نظر گرفته است. از فیلم‌برداری کامل با دوربین‌های IMAX هفتاد میلی‌متری گرفته تا ساخت موسیقی با سازهایی که نمونه اصلی‌شان دیگر وجود ندارد، همه چیز نشان می‌دهد که ادیسه قرار است پروژه‌ای به‌شدت جاه‌طلبانه باشد. با اینحال، حواشی فیلم ادیسه نیز کم نبودند و همین حواشی توانست نمره‌های عموم مردم از فیلم را به شدت پایین بیاورد. این درحالی است که عموم منتقدان آن را بهترین اثر نولان خواندند.

فارق از حواشی، اکران و نقدهای فیلم جدید نولان، در این مقاله قصد داریم نگاهی به عجیب‌ترین حقایق فیلم ادیسه نولان داشته باشیم. پس با ۱۰ حقیقت جالب از فیلم ادیسه که شاید از آن‌ها خبر نداشتید همراه ما باشید.

۱. ادیسه نولان دنباله‌ای بر جنگ تروا است، نه یک فیلم مستقل

برای فهم موقعیت اودیسئوس باید بدانیم که قصه از دل جنگ تروا بیرون می‌آید. ادیسه قرار نیست داستانی جدا و بی‌ارتباط با آن جنگ باشد؛ روایت از زمانی شروع می‌شود که جنگ تمام شده، اما پیامدهایش همچنان زندگی شخصیت اصلی را کنترل می‌کنند.

این نکته باعث می‌شود بازگشت به خانه معنای سنگین‌تری پیدا کند. اودیسئوس صرفا راهش را گم نکرده، بلکه پس از یک جنگ طولانی تلاش می‌کند به زندگی، خانواده و سرزمینی برگردد که هر لحظه بیشتر از او دور می‌شوند. اطلاعات موجود جزئیات بیشتری از نحوه روایت جنگ تروا یا میزان حضور آن در فیلم نمی‌دهند، اما جایگاه آن به عنوان نقطه شروع سفر اودیسئوس مشخص است.

۲. استفاده از سازهای باستانی

یکی از جذاب‌ترین نکات درباره فیلم The Odyssey به موسیقی آن برمی‌گردد. کریستوفر نولان قصد داشت موسیقی فیلم حال‌وهوایی متفاوت داشته باشد و از ارکستر در آن استفاده نشود. به همین دلیل لودویگ گورانسون، آهنگساز فیلم، موسیقی را بر پایه سازهای باستانی یونانی طراحی کرده است.

در میان این سازها می‌توان به گونگ‌های برنزی، لیر و فلوت آئولوس اشاره کرد. نکته مهم‌تر اینجاست که لیر و آئولوس در شکل اصلی خود دیگر وجود نداشتند. گورانسون برای بازسازی آن‌ها با تاریخ‌دان‌ها همکاری کرده تا صدایی که شنیده می‌شود، تا حد ممکن با فضای باستانی قصه هماهنگ باشد. این تصمیم نشان می‌دهد موسیقی در ادیسه نولان فقط یک عنصر تزئینی نیست و بخشی از هویت دنیای فیلم و صد البته تعهد نولان به جزئیات محسوب می‌شود.

۳. دردسری به نام IMAX

فیلم ادیسه نخستین فیلم بلند داستانی است که از ابتدا تا انتها با دوربین‌های IMAX هفتاد میلی‌متری فیلم‌برداری شده است. این انتخاب روی کاغذ بسیار هیجان‌انگیز به نظر می‌رسد، اما در عمل یکی از سخت‌ترین روش‌های فیلم‌برداری در سینما است. دوربین‌های IMAX بزرگ، سنگین و معمولا پرصدا هستند و هر حلقه فیلم هم فقط برای چند دقیقه دوام می‌آورد.

نولان برای این پروژه از IMAX خواست دوربین‌های جدیدی بسازد که سبک‌تر و تا ۳۰ درصد کم‌صداتر از مدل‌های قبلی باشند. او نخستین فیلمسازی است که این دوربین‌ها را در تمام طول فیلم به کار گرفته است. کیث دیویس، فوکوس‌پولر پروژه، هم برای تعویض سریع حلقه‌های فیلم تمرین کرده بود تا گروه در زمان توقف، آرام بماند و خیلی زود فیلم‌برداری دوباره شروع شود.

۴. بازیگر قالی‌باف

بازیگر Anne Hathaway برای بازی در نقش پنلوپه، چندین هفته آموزش بافندگی دیده است. او زیر نظر یک متخصص در شمال کالیفرنیا کار با دستگاه‌های بافندگی به سبک باستانی را یاد گرفت؛ آموزشی که از یک دستگاه ساده شروع شد و به دستگاهی بسیار بزرگ‌تر رسید.

این تمرین‌ها مشخصا برای نمایش باورپذیر بافندگی معروف پنلوپه انجام شده‌اند. چنین جزئیاتی شاید در نگاه اول کوچک به نظر برسند، اما دقیقا همان چیزی هستند که می‌توانند یک شخصیت تاریخی یا اسطوره‌ای را از حالت نمایشی خارج کنند. وقتی بازیگر واقعا با ابزار و حرکت دست‌ها آشنا باشد، صحنه لازم نیست با تدوین یا ترفندهای دیگر، حس طبیعی بودنش را به مخاطب تحمیل کند.

۵. گران‌ترین داستان‌سرایی کریستوفر نولان

بودجه گزارش‌شده فیلم ادیسه نولان ۲۵۰ میلیون دلار است؛ رقمی که این اثر را به گران‌ترین فیلم کارنامه کریستوفر نولان تبدیل می‌کند. این فیلم حتی از نظر هزینه تولید، از آثاری مثل The Dark Knight Rises و Tenet هم عبور کرده است.

بخش مهمی از این هزینه به رویکرد نولان برمی‌گردد. او همچنان به جای تکیه کامل بر محیط‌های دیجیتالی، سراغ دکورهای عظیم، لوکیشن‌های واقعی، جلوه‌های عملی در مقیاس بزرگ و فیلم‌برداری دشوار با فرمت IMAX رفته است. حضور یک گروه بازیگری پرستاره هم طبیعتا به مقیاس پروژه اضافه می‌کند. در عین حال، منبع موجود این فیلم را اثری با درجه‌بندی سنی R معرفی می‌کند؛ اتفاقی که برای یک بلاک‌باستر با چنین بودجه‌ای، چندان معمول نیست.

۶. سفر ناامیدانه یک مرد به سمت خانه

هسته اصلی داستان ادیسه، ماجرای بازگشت اودیسئوس به ایتاکا بعد از جنگ تروا است. مسیر او ده سال طول می‌کشد و این سفر فقط یک ماجراجویی ساده میان دریا و موجودات افسانه‌ای نیست. او در طول این مسیر با طوفان‌ها، نیروهای الهی و موجودات اسطوره‌ای روبه‌رو می‌شود و به مرور از نظر جسمی و روحی فرسوده‌تر می‌شود.

اما خطر فقط بیرون از خانه نیست. در ایتاکا، خانواده اودیسئوس هم تحت فشار قرار دارند. خواستگاران با تصور مرگ پادشاه، به خانه او وارد می‌شوند، منابعش را مصرف می‌کنند و پنلوپه را برای انتخاب همسر جدید تحت فشار می‌گذارند. پنلوپه هم با صبر، هوشمندی و فریب‌کاری حساب‌شده زمان می‌خرد. به همین دلیل، داستان فیلم جدید نولان بیشتر از یک سفر برای افتخار، شبیه مسابقه‌ای با زمان است.

۷. رویای چندین ساله کریستوفر نولان

فیلم ادیسه برای کریستوفر نولان تنها یک پروژه سینمایی دیگر نیست، بلکه تحقق ایده‌ای است که او از زمان ساخت شوالیه تاریکی به دنبال آن بوده است. نولان سال‌ها آرزو داشت یک اثر سینمایی را به طور کامل با دوربین‌های IMAX فیلم‌برداری کند، اما محدودیت‌های فنی چنین امکانی را در اختیار او قرار نمی‌داد. این محدودیت‌ها سرانجام با طراحی و تولید تجهیزات جدید توسط IMAX برطرف شد و زمینه را برای تحقق این رؤیا فراهم کرد.

به همین دلیل، بسیاری از منتقدان و همکاران نولان، ادیسه را شخصی‌ترین و بلندپروازانه‌ترین پروژه کارنامه او می‌دانند. این فیلم تنها نتیجه یک تصمیم فنی نیست، بلکه حاصل بیش از یک دهه پیگیری و تلاش برای رسیدن به شیوه‌ای از فیلم‌سازی است که نولان سال‌ها در ذهن خود پرورش داده بود. از این منظر، «ادیسه» را می‌توان نقطه تلاقی جاه‌طلبی هنری و پیشرفت فناوری در سینمای او دانست.

۸. فیلم ادیسه نولان تقریبا هیچ جلوه‌‌ی کامپیوتری ندارد

در شرایطی که بسیاری از بلاک‌باسترهای امروزی بخش قابل توجهی از جهان داستانی خود را با جلوه‌های ویژه کامپیوتری و پرده سبز خلق می‌کنند، نولان در فیلم The Odyssey مسیر متفاوتی را انتخاب کرده است. او برای بازآفرینی جهان اسطوره‌ای هومر، استفاده از CGI را به حداقل رسانده و فیلم‌برداری را در لوکیشن‌های واقعی انجام داده است. گروه تولید برای این منظور به کشورهای مراکش، یونان، ایتالیا، اسکاتلند و ایسلند سفر کرده‌اند تا فضای مورد نیاز داستان را با تکیه بر محیط‌های طبیعی و واقعی ثبت کنند.

این رویکرد تنها به صحنه‌های زمینی محدود نبوده و حتی بخشی از سکانس‌های دریایی نیز در شرایط واقعی فیلم‌برداری شده‌اند، نه در استودیوهای مجهز به پرده سبز. انتخاب لوکیشن‌های واقعی، اگرچه فرآیند تولید را دشوارتر می‌کند، اما به بازیگران و عوامل اجازه می‌دهد ارتباط ملموس‌تری با فضای داستان برقرار کنند و جهان ادیسه را تا حد ممکن به شکلی فیزیکی و واقعی به تصویر بکشند.

۹. هنگام ساخت The Odyssey، بیش از ۲ میلیون فوت فیلم مصرف شد!

کریستوفر نولان برای ساخت «ادیسه» از بیش از ۲.۱ میلیون فوت نگاتیو ۷۰ میلی‌متری IMAX استفاده کرده است؛ رقمی که این پروژه را به یکی از بزرگ‌ترین تولیدات تاریخ IMAX تبدیل می‌کند. اگر این حجم از نگاتیو به صورت یک نوار پیوسته کنار هم قرار گیرد، طول آن از فاصله میان شهر تورنتو تا نیویورک نیز بیشتر خواهد بود.

استفاده از چنین حجمی از فیلم، نشان‌دهنده ابعاد گسترده تولید «ادیسه» است. فیلم‌برداری با نگاتیو ۷۰ میلی‌متری IMAX همواره به دلیل هزینه بالا و پیچیدگی‌های فنی، یکی از دشوارترین روش‌های تولید آثار سینمایی محسوب می‌شود و مصرف بیش از دو میلیون فوت فیلم، مقیاس این پروژه را به خوبی نشان می‌دهد. این دستاورد همچنین جایگاه فیلم را به عنوان یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های تاریخ IMAX تثبیت کرده است.

۱۰. غول تک چشم فیلم در واقع یک عروسک غول‌پیکر است

کریستوفر نولان برای جان بخشیدن به شخصیت پولیفموس، غول تک‌چشم اسطوره‌ای، تنها به جلوه‌های ویژه کامپیوتری متکی نبوده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که این شخصیت با استفاده از یک عروسک عظیم‌الجثه ۶۰ فوتی و دکورهای فیزیکی ساخته شده و جلوه‌های بصری دیجیتالی تنها به شکل محدود و مکمل مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

این تصمیم باعث شده بازیگران هنگام فیلم‌برداری با حضوری واقعی و ملموس در صحنه مواجه شوند، نه یک عنصر فرضی که قرار است بعدها به تصویر اضافه شود. تعامل مستقیم بازیگران با این سازه فیزیکی می‌تواند به خلق واکنش‌های طبیعی‌تر و باورپذیرتر کمک کند و مواجهه آن‌ها با این موجود اسطوره‌ای را واقعی‌تر جلوه دهد. این رویکرد نیز در امتداد علاقه همیشگی نولان به استفاده از عناصر عملی و فیزیکی در فرآیند فیلم‌سازی قرار می‌گیرد.