روایت‌های متناقض درباره عقرب‌گزیدگی آیلین ۲ساله
رییس علوم پزشکی جیرفت در گفتگو با شبکه سلامت درمورد آیلین ۳ ساله گفت: پادزهر به کودک داده نشد چون کودک ماده دیگری که اسمش را نمی‌برم استفاده کرده بود.
روزنامه پیام ما-یاسر مختاری: مرگ آیلین، کودک دوساله اهل روستای تگک در قلعه‌گنج، پس از عقرب‌گزیدگی روایت‌های متناقضی درباره روند امدادرسانی و انتقال او به مراکز درمانی به دنبال داشته است. پدر کودک از تأخیر در امدادرسانی، تمام‌شدن اکسیژن و اعزام‌نشدن بالگرد می‌گوید. در مقابل، رئیس اورژانس جنوب کرمان اختلال شبکه تلفن همراه و محدودیت بُرد پروازی را دلیل اعزام‌نشدن آمبولانس و بالگرد عنوان می‌کند و از احتمال مسمومیت کودک با مواد افیونی نیز سخن می‌گوید؛ ادعایی که دهیار روستا آن را رد می‌کند.
«آیلین کردی»، ساکن روستای «تگک» در قلعه‌گنج کرمان، تنها دو سال داشت که عقربی او را نیش زد و جانش را گرفت. فاصله نیش عقرب تا مرگ این دختر قلعه‌گنجی تنها چند ساعت بود؛ زمانی که می‌توانست برای نجات او کافی باشد، اما فاصله تا مرکز درمانی، جاده‌های خاکی، نبود پوشش تلفن همراه و کمبود امکانات درمانی دست‌به‌دست هم دادند تا آیلین دیگر این جهان را نبیند.
آیلین نخستین کودکی نیست که در استان کرمان دچار عقرب‌گزیدگی می‌شود. به گفته «علی‌اصغر خیرخواه»، رئیس دانشگاه علوم پزشکی جیرفت، تنها در شش ماه گذشته بیش از هزار مورد عقرب‌گزیدگی در جنوب استان کرمان ثبت شده است.
عقرب‌گزیدگی در استان پهناوری مانند کرمان و با توجه به وضعیت جغرافیایی آن، شاید حادثه‌ای همیشگی باشد؛ اما اینکه کودکی بر اثر آن جان خود را از دست بدهد، حادثه‌ای عادی نیست و نمی‌توان آن را صرفاً حادثه‌ای تلخ برای کودکی دوساله دانست. آیا کمک به‌موقع رسید؟ آیا امکانات درمانی در دسترس بود؟ آیا می‌شد سرنوشت کودکی دوساله در میانه این همه فاصله و دشواری، جور دیگری رقم بخورد؟ برای یافتن پاسخ، باید به روایتی بازگشت که یکی از اهالی منطقه از ساعت‌های آخر زندگی آیلین نقل می‌کند؛ روایتی از تماس‌های بی‌پاسخ، راه‌های دور و انتظاری که برای یک خانواده، به بهای جان کودکشان تمام شد.
متهمان نخست مرگ آیلین
کم‌کاری اورژانس و کمبود امکانات درمانی، مهم‌ترین دلایلی است که پدر آیلین در ویدیویی منتشرشده در «رکنا» درباره علت مرگ دختر دوساله‌اش پس از عقرب‌گزیدگی مطرح می‌کند: «وقتی به ایستگاه اورژانس مراجعه کردم، نیروها خواب بودند و با تأخیر از خواب بیدار شدند. پیش‌تر به من گفته بودند بیمار را از پایگاه اورژانس روستای صولان با آمبولانس به مرکز درمانی رمشک منتقل می‌کنند، اما دستگاه اکسیژن تمام شده بود و درخواست آوردن دستگاه اکسیژن دادند. تا دستگاه اکسیژن رسید، حال دخترم وخیم شده بود و علائم حیاتی‌اش به‌شدت افت کرده بود. پزشک مرکز درمانی رمشک نیز به‌دلیل وخامت حال آیلین درخواست اعزام بالگرد کرد، اما به گفته پدر، بالگردی برای انتقال کودک اعزام نشد. اکسیژن دوباره تمام شد و من مجدداً تماس گرفتم. یکی از دوستانم با خودروی شخصی، دستگاه اکسیژن را از یک مرکز درمانی سیار در محدوده اردوگاه سلمانیه به آنجا رساند تا دوباره اکسیژن به دخترم وصل شود.»
پدر آیلین همچنین در این ویدیو ادعا می‌کند برای تأمین سوخت خودرو، از بنزین ماشین شخصی خود استفاده کرده است تا امکان ادامه روند درمان و انتقال بیمار فراهم شود.
«منصور رئیسی»، دهیار روستای تگک در منطقه قلعه‌گنج، روایت پدر آیلین را تأیید می‌کند و درباره چگونگی مرگ او می‌گوید: «حدود یک هفته پیش، دختربچه‌ای در روستای تگک دچار عقرب‌گزیدگی شد. مشکلات ارتباطی، فاصله زیاد مراکز درمانی و تأخیر در اعزام نیروهای اورژانس از جمله مسائلی است که باید درباره مرگ کودک روستای ما در نظر گرفت.»
او با اشاره به فاصله محل سکونت خود تا مراکز درمانی می‌گوید: «نزدیک‌ترین مرکز درمانی در فاصله حدود ۵۵ کیلومتری قرار دارد و امکانات لازم را نیز ندارد. فاصله ما تا بیمارستان قلعه‌گنج هم حدود ۱۱۰ کیلومتر است. در خانه بهداشت منطقه نیز امکاناتی مانند سرم ضدعقرب و سرم ضد مار وجود ندارد.»
رئیسی با اشاره به مشکلات ارتباطی منطقه می‌افزاید: «ما در روستایی زندگی می‌کنیم که برای برقراری تماس تلفنی باید به نقاط مرتفع‌تر برویم؛ در غیر این صورت، تلفن همراه آنتن نمی‌دهد. همین مسئله در شرایط اضطراری، برقراری ارتباط و درخواست کمک را دشوار می‌کند.»
او در ادامه به وضعیت آیلین و خانواده‌اش پس از نیش عقرب می‌پردازد و توضیح می‌دهد: «خانواده کودک سه بار با مرکز اورژانس تماس گرفتند، اما در نهایت خود آیلین را با خودروی شخصی بردند. فاصله محل سکونتشان تا پایگاه اورژانس حدود ۲۰ تا ۲۵ کیلومتر است. زمانی که آنها به اورژانس رسیدند، نیروهای اورژانس از پایگاه خارج نشدند.»
او یادآور می‌شود: «بخشی از مسیر خاکی است و حدود شش کیلومتر از راه را باید در جاده خاکی طی کرد. ادامه مسیر نیز آسفالت است، اما وضعیت راه و فاصله زیاد مراکز امدادی، دسترسی به خدمات اورژانسی را دشوار می‌کند. منطقه تاکنون با واکنش مؤثری از سوی مسئولان همراه نبوده است. این مسائل را به مسئولان دانشگاه علوم پزشکی منتقل کرده‌ایم، اما پاسخی دریافت نکرده‌ایم. نمایندگان مجلس نیز واکنشی به این وضعیت نشان نداده‌اند.»
رئیسی تأکید می‌کند: «نبود پوشش تلفن همراه، جاده‌های خاکی، فاصله زیاد پایگاه اورژانس و کمبود امکانات درمانی، مشکلاتی است که ساکنان منطقه با آن مواجه‌اند؛ مشکلاتی که در شرایط اضطراری می‌توانند دسترسی به‌موقع به خدمات درمانی را مختل کنند.»
توپ اورژانس در زمین شبکه ارتباطی
پدر آیلین و دهیار روستای تگک، که مقام رسمی و نماینده دولت در این روستا محسوب می‌شود، تعلل اورژانس را از دلایل مرگ این کودک می‌دانند. اما «حسن فرخی»، رئیس اورژانس جنوب استان کرمان، در گفت‌وگو با «پیام ما» روایت دیگری مطرح می‌کند.
رئیس اورژانس جنوب کرمان با تشریح جزئیات مأموریت اورژانس در پرونده عقرب‌گزیدگی آیلین می‌گوید: «اختلال شبکه تلفن همراه مانع ارسال مأموریت به پایگاه‌های اورژانس شد. ضمن اینکه احتمال مسمومیت کودک با مواد افیونی نیز در روند درمان مطرح است.»
فرخی درباره روایت منتشرشده از مرگ این کودک و ادعای تأخیر نیروهای اورژانس در اعزام به محل حادثه می‌گوید: «تماس خانواده کودک با مرکز ارتباطات اورژانس در ساعت ۱۰ و ۱۴ دقیقه ثبت شده و مأموریت در ساعت ۱۰ و ۱۵ دقیقه برای پایگاه نزدیک به محل حادثه ارسال شده است، اما به‌دلیل اختلال شبکه تلفن همراه، مأموریت به پایگاه نرسیده است.»
او با اشاره به اینکه مرکز ارتباطات اورژانس جنوب کرمان در جیرفت مستقر است، می‌افزاید: «تماس‌های مربوط به منطقه قلعه‌گنج نیز از طریق همین مرکز دریافت می‌شوند. پس از دریافت تماس، مأموریت از طریق سامانه‌ای که روی تلفن همراه نیروهای پایگاه نصب شده است، ارسال می‌شود، اما در این مورد، اختلال شبکه ارتباطی مانع دریافت مأموریت شد.»
به گفته فرخی، تلاش برای ارسال مأموریت به پایگاه دیگر نیز به‌دلیل اختلال شبکه با مشکل مواجه شد و تماس با نیروهای مستقر در منطقه هم به‌سادگی امکان‌پذیر نبود: «پدر کودک در ساعت ۱۰ و ۳۰ دقیقه به پایگاه اورژانس مراجعه کرد و کودک را به نیروهای مستقر در پایگاه تحویل داد. نیروهای اورژانس پس از آن برای انتقال کودک به مرکز درمانی اقدام کردند.»
مسمومیت با مواد افیونی یا عقرب‌گزیدگی؟
فرخی با اشاره به اقدامات درمانی انجام‌شده برای کودک، از یک احتمال درباره علت مرگ آیلین می‌گوید: «نیروهای اورژانس کودک را به سمت مرکز درمانی رمشک منتقل کردند. در آنجا پزشک وضعیت کودک را بررسی کرد و با توجه به شرایط بالینی، احتمال مسمومیت با مواد افیونی نیز مطرح شد.»
رئیس اورژانس جنوب کرمان ادعا می‌کند: «طبق اطلاعاتی که در جریان بررسی این حادثه مطرح شده و به نقل از یکی از اعضای این خانواده، یکی دیگر از بستگان آیلین برای مقابله با سم عقرب مقداری تریاک زیر زبان او گذاشته بود. در مرکز درمانی نیز با توجه به کاهش سطح هوشیاری و مشکلات تنفسی کودک، اقدامات درمانی انجام شد.»
او ادامه می‌دهد: «پزشک مرکز با توجه به وضعیت کودک و احتمال مسمومیت با مواد افیونی، آمپول نالوکسان تجویز کرد. پس از تزریق دو آمپول نالوکسان، کودک چشم‌هایش را باز کرد و به دارو پاسخ نشان داد. پاسخ کودک به نالوکسان، احتمال مسمومیت با مواد افیونی را مطرح می‌کند. همچنین کاهش سطح هوشیاری و احتمال ورود ترشحات به ریه، وضعیت تنفسی کودک را پیچیده‌تر کرده است.»
درخواست بالگرد و انجام‌نشدن پرواز
به گفته فرخی، در ادامه برای انتقال کودک درخواست بالگرد مطرح شد، اما به‌دلیل فاصله زیاد مسیر و محدودیت بُرد پروازی، امکان انجام این پرواز فراهم نشد: «فاصله جیرفت تا رمشک حدود ۱۲۵ مایل، معادل ۲۰۰ کیلومتر، عنوان شد و خلبان اعلام کرده بود که امکان پرواز در این فاصله را ندارد. به همین دلیل، انتقال هوایی کودک انجام نشد.»
رئیس اورژانس جنوب کرمان با رد ادعای نبود کپسول اکسیژن در آمبولانس توضیح می‌دهد: «آمبولانس‌ها به کپسول اکسیژن ۱۰ لیتری مجهز هستند و در پایگاه نیز تجهیزات اکسیژن وجود دارد. نیروهای اورژانس پس از انتقال کودک، مسیر طولانی را برای بازگشت طی کردند و با توجه به فاصله زیاد مراکز درمانی، انتقال بیمار با دشواری همراه بود.»
فرخی درباره فاصله زمانی میان عقرب‌گزیدگی و مرگ کودک یادآور می‌شود: «بر اساس اطلاعاتی که در اختیار او قرار گرفته، کودک حدود ساعت ۶ صبح دچار عقرب‌گزیدگی شده و نخستین تماس با اورژانس در ساعت ۱۰ و ۱۴ دقیقه برقرار شده است. کودک پس از آن به مراکز درمانی منتقل شد و در جریان درمان نیز اقدامات احیا برای او انجام گرفت.»
او با اشاره به اینکه کودک هنگام مراجعه به مرکز درمانی رمشک زنده بوده است، تأکید می‌کند: «وضعیت کودک در ادامه وخیم شد و در بیمارستان نیز اقدامات درمانی و احیا انجام گرفت.»
رئیس اورژانس جنوب کرمان در پاسخ به این پرسش که آیا علت نهایی مرگ مشخص شده است، می‌گوید: «برای تعیین دقیق علت مرگ باید مستندات پزشکی و نتیجه بررسی‌های مربوطه در دسترس باشد.»
فرخی همچنین درباره دسترسی به امکانات درمانی خانه‌های بهداشت روستایی این منطقه، با توجه به موارد متعدد عقرب‌گزیدگی و فاصله مراکز درمانی، توضیح می‌دهد: «سرم ضدعقرب در برخی مراکز خدمات جامع سلامت و مراکز بهداشتی‌درمانی وجود دارد، اما این دارو لزوماً در خانه‌های بهداشت در دسترس نیست.»
او با اشاره به وجود مرکز بهداشتی‌درمانی در رمشک می‌افزاید: «تزریق سرم ضدعقرب باید با ارزیابی وضعیت بیمار و بر اساس نظر پزشک انجام شود. اما در این مورد، مشکلات تنفسی و وضعیت بالینی بیمار در تصمیم‌گیری درمانی مؤثر بوده است.»
به کودک دوساله تریاک نمی‌دهند
رئیسی، دهیار روستای تگک، سخنان و ادعاهای رئیس اورژانس جنوب استان کرمان را رد می‌کند و می‌گوید: «خانواده کودک بلافاصله پس از حادثه برای انتقال او اقدام کردند؛ در واقع نه چهار ساعت بعد، که بلافاصله پس از عقرب‌گزیدگی او را با خودروی شخصی به سمت پایگاه اورژانس بردند. با این حال، نیروهای اورژانس با وجود تماس‌های مکرر، هنگام رسیدن خانواده به پایگاه هنوز حرکت نکرده بودند.»
رئیسی ادامه می‌دهد: «خانواده کودک در مسیر سه بار با اورژانس تماس گرفتند، اما زمانی که به پایگاه رسیدند، نیروها هنوز از آنجا خارج نشده بودند. آنها به نیروهای مستقر در پایگاه اعتراض کردند که چرا با وجود تماس‌های قبلی، برای امدادرسانی حرکت نکرده‌اند.»
رئیسی همچنین در واکنش به اظهارات رئیس اورژانس جنوب کرمان درباره احتمال مسمومیت کودک با مواد افیونی می‌گوید: «من این ادعا را تأیید نمی‌کنم. کسی به کودک دوساله تریاک نمی‌دهد. ضمن اینکه علت مرگ هم عقرب‌گزیدگی عنوان شده است.»
او همچنین درباره مسیر انتقال کودک عقرب‌زده چند پرسش را مطرح می‌کند و می‌گوید: «فاصله این منطقه تا رمشک حدود ۶۵ تا ۷۰ کیلومتر است و مشخص نیست چرا کودک به‌جای انتقال به قلعه‌گنج، به سمت رمشک منتقل شده است. چرا کودک را به مرکزی منتقل کردند که فاصله زیادی با محل حادثه داشت، در حالی که در قلعه‌گنج بیمارستان وجود دارد؟ باید روشن شود کدام مسیر، با توجه به وضعیت کودک و امکانات درمانی، انتخاب مناسب‌تری بوده است.»
او درباره ادعای رئیس اورژانس جنوب کرمان مبنی بر مجهز بودن آمبولانس به کپسول اکسیژن نیز می‌گوید: «طبق اطلاعاتی که من دارم، در مسیر انتقال، کپسول اکسیژن آمبولانس تمام شده و این موضوع به خانواده اطلاع داده شده است. ضمن اینکه پدر کودک در خودرویی پشت سر آمبولانس حرکت می‌کرده و همراه نیروهای اورژانس در آمبولانس نبوده است. پس از اطلاع از تمام‌شدن اکسیژن، پدر کودک با یکی از آشنایان تماس گرفت تا برای تهیه کپسول اکسیژن اقدام کند.»
او همچنین به موضوع سوخت آمبولانس اشاره می‌کند و می‌گوید: «درباره چگونگی تأمین سوخت در مسیر انتقال نیز پرسش‌هایی وجود دارد که باید روشن شود.»
سخنان رئیس اورژانس جنوب کرمان، پاسخ دهیار روستای تگک و توضیحات پدر آیلین کاملاً متفاوت است. به همین دلیل، در ارزیابی این حادثه باید وضعیت بالینی کودک، زمان وقوع عقرب‌گزیدگی، روند انتقال و اقدامات درمانی به‌طور کامل بررسی شود. پاسخ آیلین به داروی نالوکسان به‌تنهایی برای اثبات علت مسمومیت یا تعیین علت نهایی مرگ کافی نیست و تشخیص قطعی به بررسی پرونده پزشکی، شواهد بالینی و نظر پزشکی قانونی نیاز دارد.
به گفته «کیومرث قاسمی»، دادستان عمومی و انقلاب شهرستان قلعه‌گنج، تا روز سه‌شنبه پنجم آبان هیچ شکایتی در این رابطه ثبت نشده است. با این حال، او تأکید می‌کند که بررسی ابعاد حادثه عقرب‌گزیدگی این کودک و مراحل رسیدگی پزشکی در دستور کار قرار دارد: «نظر پزشکی قانونی به‌عنوان مرجع اصلی در تعیین علت فوت این کودک، مبنای هرگونه اقدام قضایی بعدی خواهد بود.»
رئیسی، دهیار روستا، درباره علت ثبت‌نشدن شکایت قانونی می‌گوید: «خانواده در روزهای نخست شرایط روحی مناسبی نداشتند، اما پیگیری موضوع ادامه دارد و تلاش می‌کنیم مسئله از مسیر قانونی نیز دنبال شود.»
تلخی این حادثه ایجاب می‌کند همه موارد قصور احتمالی بررسی و مسئولان آن معرفی و از مسیر قانونی پیگیری شوند. کم‌کاری احتمالی و اعزام‌نشدن بالگرد برای سرعت‌بخشیدن به امدادرسانی به آیلین دوساله نباید به‌بهانه دوری مسیر نادیده گرفته شود. اگر ادعای محدودیت پرواز صحت داشته باشد، فاصله ۱۵۰ مایلی، معادل ۲۰۰ کیلومتر، برای یک بالگرد امدادرسان در استانی مانند کرمان، با پراکندگی زیاد مراکز سکونت شهری و روستایی، پاسخ قانع‌کننده‌ای نیست. چنین محدودیتی می‌تواند عملاً اورژانس هوایی را در این استان بی‌اثر کند؛ ازاین‌رو وزارت بهداشت و سازمان اورژانس کشور باید در این‌باره پاسخ دهند.
ارسال نظر