آقای سروش صحت همین گاو زندگی شما را ویران خواهد کرد
ماجرا از جایی شروع شد که خشایار سپهری، یوتیوبر و فعال حوزه نقد فیلم و سریال، با انتشار ویدیویی به این سکانس واکنش نشان داد و گفت این بخش می‌تواند از نگاه برخی مخاطبان، توهین‌آمیز تلقی شود.
برترین‌ها: همه‌چیز از یک گاو در خیابان شروع شد؛ سکانسی از سریال «تاکسی» سروش صحت که حالا به یکی از بحث‌های داغ فضای مجازی تبدیل شده است. سکانسی که در آن ماجرای یک گاو معترض روایت می‌شود و حالا برخی کاربران و منتقدان، آن را کنایه‌ای به اعتراضات اجتماعی در ایران می‌دانند. در مقابل، گروهی دیگر معتقدند این برداشت بیش از حد سیاسی است و نباید هر روایت نمادین در آثار نمایشی را به یک موضوع خاص نسبت داد.
ماجرا از جایی شروع شد که خشایار سپهری، یوتیوبر و فعال حوزه نقد فیلم و سریال، با انتشار ویدیویی به این سکانس واکنش نشان داد و گفت این بخش می‌تواند از نگاه برخی مخاطبان، توهین‌آمیز تلقی شود. او معتقد بود استفاده از نماد گاو برای روایت یک اعتراض و سپس پایان یافتن آن با دادن علوفه، ممکن است این برداشت را ایجاد کند که اعتراض‌کنندگان به شکلی ساده‌انگارانه یا تحقیرآمیز به تصویر کشیده شده‌اند.
برخی کاربران با نظر سپهری همراه شدند و این سکانس را دارای شباهت‌هایی با اتفاقات اجتماعی سال‌های اخیر دانستند، اما گروهی دیگر گفتند که چنین برداشتی، محدود کردن یک اثر هنری و تحمیل نگاه سیاسی به یک داستان نمادین است.
ماجرای سکانس جنجالی «تاکسی» چیست؟
در این بخش از سریال، یک گاو پس از کشته شدن جفت خود در کشتارگاه، در اعتراض به این اتفاق وارد خیابان می‌شود و با نشستن در مسیر، باعث شکل گرفتن بحث میان مردم می‌شود. در ادامه، این اعتراض با پیشنهاد دادن مقداری علوفه به گاو پایان پیدا می‌کند.
همین روایت باعث شد برخی مخاطبان، میان این داستان و اعتراضات اجتماعی ارتباط برقرار کنند و آن را نوعی تمثیل بدانند؛ در حالی که عده‌ای دیگر معتقدند این فقط یک روایت طنزآمیز یا نمادین درباره رفتار جمعی و واکنش مردم به یک اتفاق است.
در ادامه واکنش‌ها به این سکانس، یادداشت علی رضایی نیز در فضای مجازی مورد توجه قرار گرفت؛ یادداشتی که در آن برداشت تندی از این اپیزود ارائه شده و نویسنده آن را توهین‌آمیز دانسته است. رضایی در تحلیل خود، داستان گاو معترض را یک روایت نمادین درباره اعتراض اجتماعی تفسیر کرده است. به دلیل طولانی بودن این یادداشت، بخش‌هایی از آن را در ادامه می‌خوانید:
«سروش صحت در جدیدترین کارش سریالی ساخته به نام "تاکسی" که اپیزود چهارم آن با نام "راه‌بندون"، توهینی واضح به ملت ایران است. اگر ندیده‌اید، خلاصه کوتاه داستان این می‌شود: مردم پشت ترافیک گیر کرده‌اند؛ ترافیک به چه علت پدید آمده؟ اینکه یک گاو بزرگ قهوه‌ای مسیر را مسدود کرده است. چرا مسدود کرده؟ چون می‌خواهد خودکشی کند؛ چرا خودکشی کند؟ چون همسرش را در کشتارگاه کشته‌اند.»
رضایی در ادامه برداشت خود از پایان این اپیزود را مطرح کرده و نوشته است که منصرف شدن گاو از اعتراض پس از دریافت علوفه، می‌تواند این معنا را منتقل کند که اعتراض یک قربانی در نهایت با یک راه‌حل ساده کنار گذاشته می‌شود.
او همچنین درباره نمادپردازی این سکانس نوشته است:
«اگر قرار بود نمادگرایی برای بیان یک مفهوم اجتماعی باشد، باید تمرکز اپیزود روی نکوهش عمل قتل و همدلی با شخصیت معترض می‌رفت، نه اینکه شخصیت معترض به سوژه‌ای برای تمسخر تبدیل شود.»
رضایی در بخش دیگری از یادداشت خود، این پرسش را مطرح کرده که چرا در روایت، تمرکز اصلی بر واکنش گاو به جای عامل اصلی اتفاق یعنی کشته شدن همسرش قرار گرفته است.
او در پایان تحلیل خود، این سکانس را نمونه‌ای از نوعی نگاه خاص به اعتراض و جامعه دانسته و معتقد است سازندگان به جای پرداختن به رنج شخصیت معترض، آن را به موضوعی برای بازگشت نظم روزمره مردم تبدیل کرده‌اند.
واکنش کاربران؛ از حمایت تا انتقاد
پس از انتشار این نقد، کاربران در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) واکنش‌های متفاوتی نشان دادند.
برخی کاربران با برداشت خشایار سپهری همراه شدند و این صحنه را دارای شباهت‌هایی با اعتراضات اجتماعی دانستند، در حالی که گروهی دیگر چنین تحلیلی را اغراق‌آمیز خواندند.
داوود اشرف با انتقاد تند از این سکانس نوشت: «سروش صحت و دوستانش خودشون ... که با یونجه راضی میشن شرفشون رو بفروشن نه مردم شریف ایران.»
سولماز کاویانی با اشاره به جزئیات این اپیزود نوشت: «دستیار سروش صحت یه سریال به نویسندگی خود سروش صحت ساخته به اسم "تاکسی". تو یکی از اپیزودها یه گاو در اعتراض به کشتن نامزدش تو کشتارگاه، میاد تو یه خیابون می‌شینه و راه رو می‌بنده. بین مردم بحث اعتراض و بوق زدن شکل می‌گیره و سر آخر گاو با کمی علوفه تحصنش رو می‌شکنه.»
او در ادامه با لحنی انتقادی اضافه کرد: «گاو خودتی صحت.»
در مقابل، برخی کاربران از خشایار سپهری انتقاد کردند. گتسبی کوچک نوشت: «این منطق که هر فیلمی ساخته شود و درباره اعتراض یا دغدغه اجتماعی نباشد، پس دارد جامعه را خوشگل نشان می‌دهد یا دغدغه ندارد، درست نیست. هر موضوعی را نمی‌شود با این زاویه نگاه کرد.»
مازیار نیز با دفاع از سروش صحت و این سکانس نوشت: «مشخصه سریال ندیدید و فقط لجن‌پراکنی خشایار سپهری را دیدید. آن سکانس واقعاً چنین پیامی ندارد؛ شبکه‌های اجتماعی جای مردم فکر و تحلیل می‌کنند.»
در سوی دیگر، بیتا با انتقاد از این بخش نوشت: «تیم سروش صحت در پروژه نمایشی جدیدشان، معترض را به گاو تشبیه کرده‌اند. قصدم این نیست که بگویم به آن بپردازیم، فقط خواستم در جریانش باشید.»
علی نیز با کنایه به سبک نقد خشایار سپهری نوشت: «خشایار سپهری = پسر مسعود فراستی.»
در ادامه، آیدین با اشاره به روایت این اپیزود نوشت:
«یه گاو برای اعتراض به کشتن نامزدش دست به تحصن زده و می‌خواهد خودکشی کند و می‌گوید خودم می‌خواهم در مرگ خودم عاملیت داشته باشم. سروش و دوستانش تصمیم می‌گیرند با دادن علوفه به گاو، او را از کارش منصرف کنند.»
یک سکانس و چند برداشت متفاوت
حاشیه‌های شکل‌گرفته درباره «تاکسی» نشان داد که آثار نمایشی با مضمون اجتماعی، به‌خصوص در فضای امروز ایران، می‌توانند برداشت‌های کاملاً متفاوتی ایجاد کنند. برای گروهی، این سکانس یک نقد نمادین و قابل بحث است و برای گروهی دیگر، نمونه‌ای از برداشت سخت‌گیرانه از یک داستان طنز.
نظر کاربران
سوال: انتظار داشتید ته داستان گاو رو چجوری تموم می کرد؟
جواب: هیچی. اصلا این قسمت رو نمیساخت!
سوال: پس با نساختن هیچی، اعتراض خودشو به وضع موجود نشون میداد؟!
جواب: آره دقیقا!
سوال:آها...
بله دیگه به خلق الله علوفه دادند ( کالا برگ ) که بطور مو قت ساکت شوند
خوش به حال خودم که اصلا شبکه نمایش خانگی نمی بینم . به نظر منم درست نیست که مردمی کمتر از یک سال تو ی اعتراض بزرگ عزیز از دست دادن، بعد چند ماه پخش تو ی فیلم با نماد اعتراض و نشان دادن ی معترض بعنوان ی حیوان خیلی میتونه دردناک و توهین آمیز باشه
اگر کسی جز سروش صحت میساخت میشد توقع داشت که سیاسی نباشد ولی دقیقا چون ایشون ساخته قطعا قصد و غرض درش هست ...... ایشالا اون گاوه یه روز شاخش به همه تون میخوره جناب صحت صبور باشید .......ای کاش جا راننده تاکسی و راننده وانت هم یه الاغ میذاشت اون وقت منصفانه تر بود . چون گاو که پر از خاصیته این الاغه که همش جفتک میندازه و نفهمه .....